İnsanlığın Ay ve Mars’ta koloni kurma hayalleri, Türk bilim insanlarının yürüttüğü stratejik bir çalışmayla gerçeğe bir adım daha yaklaştı. Ege Üniversitesi (EÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday yürütücülüğünde gerçekleştirilen projede, Ay ve Mars regolitleri (yüzeydeki toz ve kaya parçaları) simülasyonunda domates yetiştirildi.
Uzay toprağı bitki yetiştirmek için iyileştirildi
Yaklaşık 15 ay önce başlayan TÜBİTAK destekli proje için ABD'den getirilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanıldı. Uzay toprağının organik madde bakımından fakir, metal ve tuz bakımından zengin olması nedeniyle, bilim insanları önce "iyileştirme" aşamasına odaklandı. Bu kapsamda, zorlu çevresel koşullarda yaşayabilen ekstremofit bitkiler (schrenkiella parvula, kazteresi vb.) kullanılarak toprağın tuz ve metal içeriği azaltıldı.
İkinci aşama meyve verdi: Domatesler hasat edildi
Toprağın tarıma elverişli hale getirilmesinin ardından ikinci aşamaya geçilerek domates ekimi yapıldı. Proje yürütücüsü Doç. Dr. Uzilday, çalışmanın başarısını şu sözlerle özetledi:
"Ay ve Mars regolitlerinde ekstremofit bitki yetiştirdik. Ardından domates bitkisini yetiştirmeye başladık ve bazılarında yüksek miktarda meyve elde ettik. Bundan sonraki aşamalarda meyvelerin kalitesini ve moleküler mekanizmalarını araştıracağız."
Dünya toprağı ile karşılaştırmalı analiz yapılacak
Projenin bir diğer önemli ortağı olan EÜ Ziraat Fakültesi’nden Dr. Öğretim Üyesi Tansel Kaygısız, hasat olgunluğuna gelen domatesler üzerinde detaylı kalite analizleri yapacaklarını belirtti. Bu analizlerde, regolit simülasyonlarında yetişen domatesler ile Dünya toprağında yetişen domatesler karşılaştırılacak. Elde edilecek veriler, uzayda yetiştirilen ürünlerin tüketilebilirliği ve besin değeri konusunda yol gösterici olacak.
Uzay kolonileri için yerli bilgi birikimi
Çalışmanın temel hedefi, gelecekte kurulacak Ay ve Mars kolonilerinde gıda ihtiyacının yerinde karşılanabilmesi için gerekli bilimsel altyapıyı oluşturmak. Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı'nın uzayda gerçekleştirdiği deneylerle de bağlantılı olan bu çalışma, Türkiye’nin uzay biyolojisi alanındaki yetkinliğini bir üst seviyeye taşımayı hedefliyor.
Kaynak : AA
