İstanbul ve Kocaeli’de eğitim gören lise öğrencileri Arda Çetinkaya ve Buket Atalay, atom altı parçacıkların görüntülenmesini sağlayan projeleriyle ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından davet edildi. Tanışıklıkları bir bilim zirvesinde başlayan öğrenciler, ortak ilgilerini ve birikimlerini birleştirerek proton, nötron ve elektron ailesine ait olan “müon” parçacığının algılanmasını sağlayan sintilatör projelerini geliştirdi.
NASA'nın Prestijli Sempozyumunda Sunum Yaptılar
Gönderdikleri proje sunumu NASA tarafından kabul edilen ikili, 8-12 Eylül tarihlerinde Washington eyaletinde bulunan John Hopkins Üniversitesi Uygulamalı Fizik Laboratuvarı’nda gerçekleştirilen "2025 Heliophysics Technology Sempozyumu"nda çalışmalarını sundu. Çetinkaya ve Atalay, Gebze Teknik Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Kamil Çınar’ın bilimsel danışmanlığında hazırlıklarını sürdürüyor ve aynı zamanda üniversite öğrencilerine de sunum yapıyor.
Ucuz ve Verimli Müon Dedektörü Geliştirdiler
Kocaeli’de özel bir lisede 2. sınıf öğrencisi Arda Çetinkaya, geliştirdikleri dedektörün benzerlerine kıyasla daha düşük maliyetle üretilebileceğini açıkladı. Çetinkaya, "Müon, evrenin ilk oluşum anlarından kısa süre sonra ortaya çıkan parçacıklardan biridir. Biz de evrenin başlangıcına dair sorulara yanıt aramak için bu parçacığı tespit edebilecek bir dedektör geliştirdik. Normalde bu dedektörler oldukça pahalıdır. Bizim geliştirdiğimiz yöntem hem ucuz hem de verimli" ifadelerini kullandı.
Çetinkaya, projeyi bir Amerikan Fizik Derneği (APS) üyesinin kendilerine tavsiye ettiğini ve bu sayede NASA etkinliğine başvurduklarını belirtti. Projenin detayları üzerinde Gebze Teknik Üniversitesi Nükleer Manyetik Rezonans Laboratuvarı’nda Fuat Toprak ve Dr. Kamil Çınar ile fikir alışverişinde bulunduklarını aktardı.
Çetinkaya, geliştirdikleri projenin tıp alanında kanserli hücrelerin tespitinden savunma sanayinde konteyner veya yeraltı tesislerinin algılanmasına kadar farklı alanlarda kullanılabileceğini belirtti. Ayrıca Türkiye’de yeni kurulan nükleer tesislerin güvenliği ve üniversitelerin temel fizik araştırmalarında maliyeti düşüren bir teknoloji olarak etkin şekilde uygulanabileceğini söyledi.
Lise Öğrencileri Prestijli Etkinlikte
Göztepe İhsan Kurşunoğlu Anadolu Lisesi 10. sınıf öğrencisi Buket Atalay ise sempozyumdan haberdar olduklarında liseli olarak şanslarını denemek istediklerini dile getirdi. Atalay, "Etkinlik genellikle Harvard, NASA'nın diğer birimleri veya Caltech gibi üniversitelerin öğretim üyeleri ve lisansüstü öğrencileri tarafından katılıyor. Biz de bu fırsatı değerlendirmek istedik" dedi.
Projelerinin kabul edilmesi ve ABD’ye davet edilmeleri üzerine ailelerinin hem sevindiğini hem de bazı endişeler yaşadığını belirten Atalay, "Uçak biletimi okulum karşılayacak, böylece destek alıyoruz" ifadelerini kullandı.
Alanında Uzman Profesörlerle Tanıştılar
Atalay, sempozyumda Harvard, Princeton, MIT gibi üniversitelerin profesörleri ve alanında uzman araştırmacılarla tanışma fırsatı bulacak olmanın büyük bir kazanım olduğunu vurguladı. Ayrıca projeyi İstinye Üniversitesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve CERN araştırmacısı Prof. Dr. Sertaç Öztürk’ün laboratuvarında geliştirme imkanlarının bulunduğunu, ancak bunun için 2-3 bin dolarlık bütçeye ihtiyaçları olduğunu ifade etti.
Dr. Kamil Çınar, İleri Fotonik Araştırmalar Laboratuvarı’nın kapılarını açarak öğrencilerin bilimsel çalışmalarını desteklediğini belirtti. Çınar, "Projeleri kendi çabalarıyla geliştirdiler, uluslararası bir platformda sunabiliyor olmaları büyük bir başarı. Bu çalışmalar lisans öğrencilerinin motivasyonunu da artırıyor" diye konuştu.
Kaynak: AA
