ABD Kongresi’nde aylardır süren bütçe anlaşmazlığı, federal hükümetin resmen kapanmasına yol açarak ülke tarihinin en büyük siyasi krizlerinden birine dönüştü. Senato’da Demokratlar ve Cumhuriyetçiler arasında sağlanamayan uzlaşı nedeniyle hükümetin harcama yetkisi 1 Ekim itibarıyla durdu ve kapanma bugün itibarıyla 36’ncı gününe girdi. Bu süre, ABD tarihinin en uzun süreli hükümet kapanması olarak kayda geçti.
Temsilciler Meclisi, 19 Eylül’de hükümete 21 Kasım’a kadar finansman sağlayacak geçici bütçeyi onaylamıştı ancak Senato’daki iki parti bu tasarı üzerinde uzlaşamadı. 30 Eylül’de mali yıl sona erdiği halde geçici bütçe Senato’dan geçmeyince, yeni mali yılın başladığı 1 Ekim itibarıyla federal hükümet resmen kapandı.
Federal Çalışanlar Maaş Almadan Çalışıyor
Hükümetin kapanmasıyla birlikte federal kurumlar harcama yetkisini kaybetti, milyonlarca devlet çalışanı ya maaş almadan görev yapmaya devam ediyor ya da zorunlu ücretsiz izne çıkarıldı. Bu süreçte ordu, istihbarat kurumları ve kamu hastaneleri gibi kritik alanlarda hizmetler sürse de çalışanlar yeni bütçe onaylanana kadar ücret alamıyor.
Gıda yardımı, çocuk bakım fonları ve sosyal hizmetlerde ciddi kesintiler yaşanıyor. Ülkede her 8 kişiden biri olan yaklaşık 40 milyon Amerikalı, Ek Beslenme Yardım Programı (SNAP) kapsamında gıda desteği alıyor ancak hükümet kaynaklarının durması nedeniyle yardımların yalnızca bir kısmı ödenebiliyor.
Havacılıkta Kaos Uyarısı
ABD Ulaştırma Bakanı Sean Duffy, kapanmanın havacılık sistemi üzerindeki etkilerine dikkat çekerek havada büyük bir kriz uyarısında bulundu. Duffy, “Demokratlar bunu bir hafta daha sürdürürse büyük bir kaos göreceksiniz. Toplu uçuş gecikmeleri, toplu iptaller yaşanacak. Hava sahasının bazı bölümlerini kapatmak zorunda kalabiliriz çünkü hava trafik kontrolörlerimiz olmadan bunu yönetemiyoruz” dedi.
Yaklaşık 13 bin hava trafik kontrolörü kini maaş almadan çalışmak zorunda kalıyor. Duffy, bunun sürmesi halinde uçuş güvenliğinin riske gireceğini vurguladı.
Kapanmanın Merkezinde Sağlık Harcamaları Var
Krizin temelinde, sağlık sigortası sübvansiyonları ve sosyal harcamalara yönelik kesintiler bulunuyor. Kongre’nin her iki kanadını da kontrol eden Cumhuriyetçiler, Senato’da geçici bütçe tasarısını kabul ettirebilmek için gereken 60 oya sahip değil. Bu nedenle Demokratların desteğine ihtiyaç duyuluyor.
Demokratlar ise sağlık sigortası desteklerinin uzatılması, sosyal harcamalarda kesintilerin durdurulması gibi koşulların kabul edilmeden geçici bütçeye onay vermeyeceklerini belirtiyor. Cumhuriyetçiler buna karşı çıkarak bu taleplerin sağlık hizmetlerine erişimi zorlaştıracağını savunuyor. Demokratlar, “milyonlarca Amerikalının sağlık hizmeti alabileceği bir anlaşma sağlanmadan bütçeye evet demeyeceğiz” diyerek tavrını sürdürüyor.
Anlaşma Umudu Şükran Günü Öncesine Bırakıldı
Kriz sürerken bazı ılımlı Demokrat ve Cumhuriyetçi senatörlerin, 27 Kasım’daki Şükran Günü tatili öncesinde anlaşmaya varılması gerektiğini savunduğu belirtiliyor. Ancak şu ana kadar somut bir ilerleme sağlanamadı.
ABD’de bundan önceki en uzun hükümet kapanması, 2018-2019 yıllarında Donald Trump döneminde 35 gün sürmüştü. Mevcut kriz, bu süreyi aştığı için ülke tarihine geçti.
