ABD Yüksek Mahkemesi, Başkan Donald Trump’ın Federal Rezerv Başkanı Lisa Cook’u görevden alma girişimini ele alırken, sürecin hızına ve merkez bankası bağımsızlığına olası etkilerine ilişkin ciddi tereddütler dile getirdi. Hem muhafazakâr hem de liberal yargıçlar, bu ölçekte bir kararın neden bu kadar hızlı biçimde onaylanmasının istendiğini sorguladı.
Görevden Alma Girişimi ve İddialar
Donald Trump, Ağustos ayında Lisa Cook’u ipotek dolandırıcılığı yapmakla suçlayarak görevden alacağını açıklamıştı. Cook, kendisine yöneltilen suçlamaları reddederken, adil yargılanma hakkı tanınmadan bu yönde bir adım atılmasına itiraz etti. Federal Rezerv’in bağımsızlığını savunan çevreler ise söz konusu iddiaların, Trump’ın merkez bankası üzerindeki etkisini artırmaya yönelik bir gerekçe olarak kullanıldığını öne sürüyor.
Trump yönetimi, alt mahkemelerin dava süreci sonuçlanana kadar engellediği bu hamle için Yüksek Mahkeme’den izin talep etti. Yönetimi temsilen savunma yapan başsavcı D. John Sauer, ipotek formlarındaki hataların “ister kasıtsız ister hata sonucu olsun, oldukça büyük bir hata” olduğunu savundu ve bu durumun kuruma olan güveni zedeleyebileceğini ileri sürdü.
Yargıçlardan Süreç ve Bağımsızlık Vurgusu
Trump tarafından atanan Yargıç Brett Kavanaugh da dahil olmak üzere birçok yargıç, Cook’un savunmasına belirli ölçüde sempatiyle yaklaştıklarını ifade etti. Kavanaugh, daha fazla yargısal sürecin neden sorun olarak görüldüğünü sorgulayarak, yönetimin yasayı yorumlama biçiminin Federal Rezerv’in bağımsızlığını zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
Mevcut yasaya göre, bir başkan Federal Rezerv yöneticilerini ancak “gerekçeli bir sebep” göstererek görevden alabiliyor. Bu hüküm, merkez bankasının siyasi baskılardan korunması ve bağımsız para politikası üretebilmesi amacıyla uygulanıyor. Yargıçlar, Cook’un atanmasından önce yapılan ipotek başvurularının bu “gerekçeli sebep” şartını karşılayıp karşılamadığının alt mahkemelerde ayrıntılı biçimde incelenmesi gerektiğine dikkat çekti.
Cook’un Savunması: Suç Teşkil Eden Bir Durum Yok
Lisa Cook’un avukatları, Adalet Bakanlığı’na gönderilen yazılı savunmada, iddiaların eksik ve seçilmiş belgelere dayandığını belirtti. Alabama’daki bir apartman dairesine ilişkin ipotek başvurusunda “birincil ikametgâh” ifadesine yalnızca tek bir referans bulunduğu, dosyanın tamamında ise mülkün kullanımına dair doğru ve açık bilgilerin yer aldığı ifade edildi. Savunmada, ortada dolandırıcılık, aldatma niyeti ya da suç teşkil eden herhangi bir unsur bulunmadığı vurgulandı.
Cook adına konuşan avukat Paul Clement, benzer konumdaki yetkililerin kanıtlarını sunma ve önceden verilmiş bir karardan korunma hakkına sahip olması gerektiğini belirtti. Clement, yönetimin yasal yorumu kabul edilirse, Kongre’nin “gerekçeli sebep” şartıyla amaçladığı korumanın işlevsiz hale geleceğini savundu.
Ekonomik Riskler ve Bekleme Çağrısı
Dava, Trump’ın Federal Rezerv’i daha agresif faiz indirimlerine zorladığı yönündeki tartışmaların sürdüğü bir dönemde görülmesi nedeniyle yüksek riskli olarak değerlendiriliyor. Yargıç Sonia Sotomayor, kurumun bağımsızlığının hayati önemde olduğunu belirterek, konunun yeterli inceleme yapılmadan hızla karara bağlanmasının bu bağımsızlığa zarar verebileceği uyarısında bulundu.
Muhafazakâr yargıç Samuel Alito ve Amy Coney Barrett da, yönetimin neden beklemenin kendisine nasıl bir zarar vereceğini yeterince ortaya koyamadığını sorguladı. Barrett, merkez bankasının bağımsızlığına yönelik olası bir zayıflamanın ciddi ekonomik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekerek, mahkemenin bu nedenle daha ihtiyatlı davranması gerektiğini ifade etti.
Kaynak: BBC
