ABD Başkanı Donald Trump tarafından Rusya - Ukrayna savaşının sona ermesi için hazırlanan 28 maddelik barış planı taslağı, 20 Kasım tarihinde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky tarafından teslim alındı.
abd'den savaşa dair 28 maddelik barış planı
Belgenin Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff tarafından hazırlandığı, Trump’ın damadı Jared Kushner ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun da çalışmaya katkı sunduğu aktarıldı. ABD Kara Kuvvetleri Komutanı Dan Driscoll, hazırlanan metni, Zelensky’ye yazılı olarak iletti.
Barış planının teslim alınmasını ardından ABD-Ukrayna-Rusya arasındaki ikili görüşmeler hız kazandı. ABD heyeti, Ukrayna ve Rusya ile görüşmeler yaparken, maddeler üzerinde değişikliğe gidildi. Zelensky ateşkese daha olumlu bakarken, Putin ise daha zorlayıcı bir tutum takınıyor. Donald Trump ise bu savaşın sona erdirilmesi için en çok çaba gösteren ülke lideri olarak karşımıza çıkıyor. Peki, barış planı görüşmelerinde neler yaşandı, ateşkes sağlanacak mı? İşte son yaşanan gelişmeler ve liderlerin açıklamaları…
19 KASIM: ERDOĞAN-ZELENSKY GÖRÜŞMESİ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky ile Ankara'da kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Erdoğan ve Zelensky, bu yıl üçüncü kez bir araya geldi. Görüşmede iki ülke arasındaki ilişkiler ve Rusya - Ukrayna savaşındaki son durum ele alındı. Cumhurbaşkanı Erdoğan, daha önce iki kez İstanbul'da düzenlenen barış müzakerelerinin yeniden İstanbul'da yapılması çağrısında bulundu.
Erdoğan, ''Bugünkü görüşmelerimizde de İstanbul sürecinin pragmatik ve sonuç odaklı bir anlayışla sürdürülmesi gereği üzerinde durduk. Her iki taraf için de savaşın yıpratıcı etkilerinin giderek derinleştiği dönemde İstanbul görüşmelerinin diplomatik çözüme yönelik çabalarda önemli bir merhale teşkil ettiğine inandığımızı belirttik. İstanbul sürecinin daha kapsamlı bir içerikle yeniden devreye girmesinin faydalı olacağı kanaatindeyiz'' ifadelerini kullandı.
20 KASIM: UKRAYNA, BARIŞ PLANI TASLAĞINI TESLİM ALDI
Ukrayna Devlet Başkanlığı, söz konusu olan 28 maddelik barış planı taslağının teslim alındığını duyurdu. Kiev yönetimi, savaşın başlamasından bu yana çatışmaları sona erdirmeye yönelik tüm anlamlı girişimleri desteklediklerini vurguladı. Açıklamada, “Ukrayna, yılın başından itibaren Başkan Trump’ın kan dökülmesini durdurmaya yönelik önerilerini desteklemiştir. Barışın tesis edilmesi için ABD, Avrupa ve diğer uluslararası ortaklarımızla yapıcı bir şekilde çalışmaya hazırız” denildi.
BARIŞ PLANI TASLAĞINDA YER ALAN 28 MADDE
- Ukrayna’nın egemenliği teyit edilecektir.
- Rusya, Ukrayna ve Avrupa arasında kapsamlı bir saldırmazlık anlaşması imzalanacak; son 30 yılın tüm anlaşmazlıkları çözümlenmiş sayılacaktır.
- Rusya’nın komşu ülkeleri işgal etmeyeceği, NATO’nun ise daha fazla genişlemeyeceği öngörülmektedir.
- ABD’nin arabuluculuğunda Rusya ile NATO arasında güvenlik sorunları ve gerginliği azaltmak amacıyla kapsamlı bir diyalog başlatılacaktır.
- Ukrayna’ya güvenlik garantileri verilecektir.
- Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin personel sayısı 600.000 ile sınırlandırılacaktır.
- Ukrayna, NATO’ya katılmayacağını anayasasına işleyecek; NATO da tüzüğüne Ukrayna’nın üyeliğe kabul edilmeyeceğini ekleyecektir.
- NATO ülkeleri, Ukrayna’ya asker konuşlandırmamayı kabul edecektir.
- Avrupa savaş uçakları Polonya’da konuşlandırılacaktır.
- ABD güvenlik garantisi karşılığında tazminat alacak; Ukrayna’nın Rusya’yı sebepsiz işgali halinde garanti iptal edilecektir. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali durumunda ise tüm küresel yaptırımlar geri getirilecek ve askeri karşılık verilecektir.
- Ukrayna, AB üyeliğine uygun sayılacak ve geçici olarak Avrupa pazarına tercihli erişim elde edecektir.
- Ukrayna’nın yeniden inşası için kapsamlı küresel yatırım programı oluşturulacaktır.
- Rusya, küresel ekonomiye yeniden entegre edilecektir.
- Dondurulmuş Rus varlıklarının 100 milyar doları ABD öncülüğünde Ukrayna’nın yeniden inşasında kullanılacaktır.
- Güvenlik konularında ortak Amerikan–Rus çalışma grubu kurulacaktır.
- Rusya, Avrupa ve Ukrayna’ya yönelik saldırmazlık politikasını yasal güvence altına alacaktır.
- ABD ve Rusya, START I dahil olmak üzere nükleer silah kontrol anlaşmalarının süresini uzatacaktır.
- Ukrayna, nükleer olmayan devlet statüsünü kabul edecektir.
- Zaporijya Nükleer Santrali UAEA gözetiminde devreye alınacak; elektrik Ukrayna ve Rusya arasında eşit paylaşılacaktır.
- Her iki ülke, hoşgörü ve kültürel anlayışı artıracak eğitim programları uygulayacaktır.
- Kırım, Luhansk ve Donetsk fiilen Rus toprağı olarak tanınacaktır. Herson ve Zaporijya’da temas hattı korunacaktır.
- Taraflar üzerinde mutabakata varılmış toprak düzenlemelerini zorla değiştirmeyecektir.
- Ukrayna’nın Dinyeper Nehri ve Karadeniz’deki ticari faaliyetleri engellenmeyecektir.
- Çözüm bekleyen insani konular için özel bir komite kurulacaktır.
- Ukrayna’da 100 gün içinde seçim yapılacaktır.
- Savaşa karışan tüm taraflara tam af sağlanacaktır.
- Anlaşmanın uygulanması, Başkan Donald J. Trump liderliğindeki Barış Konseyi tarafından denetlenecek; ihlaller yaptırıma tabi olacaktır.
- Taraflar anlaşmayı kabul ettikten sonra ateşkes derhal yürürlüğe girecektir.
22 KASIM: TRUMP'TAN ZELENSKY'E SAVAŞ TEHDİDİ
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya - Ukrayna savaşının sonlandırılması öngören 28 maddelik barış planı taslağının Ukrayna tarafından reddedilme ihtimaline ilişkin yaptığı açıklamada, "Barışa ulaşmak istiyorum. Savaşı bitirmeye çalışıyoruz. Öyle ya da böyle bunu bitirmeliyiz. Zelensky planı reddederse küçük yüreğiyle var gücüyle savaşmaya devam edebilir'' ifadelerini kullandı. Söz konusu barış planının Ukrayna'ya yönelik son teklif olup olmadığı yönündeki soruya ise "Hayır, son teklifim değil" yanıtını verdi.
24 KASIM: CENEVRE'DEKİ BARIŞ PLANI GÖRÜŞMELERİ TAMAMLANDI
Ukrayna - Rusya savaşının sona ermesi için ABD tarafından hazırlanan 28 maddelik barış planı taslağı, İsviçre'nin Cenevre kentinde yapılan görüşmelerle ele alındı. Avrupa, Ukrayna ve ABD heyetleri arasında yapılan görüşmelerde, maddeler üzerinde değişiklik yapıldığı bildirildi.
Görüşmenin ardından Ukrayna heyetinin ülkeye döndüğünü belirten Zelensky, "Şu an heyetimiz yurda dönüyor. Akşam saatlerinde Cenevre'deki görüşmelerin gidişatı ile partnerlerimizin temel vurgu noktalarına ilişkin kapsamlı bir rapor almayı bekliyorum. Bu raporlara dayanarak sonraki adımları ve zamanlamayı belirleyeceğiz. Avrupa ve dünyadaki diğer partnerlerle koordinasyonu sürdüreceğiz. Gerekli sonuçlara ulaşacağımıza inanıyoruz. Ukrayna'nın yanında duran herkese teşekkür ediyorum" dedi.
Cenevre'deki görüşmeye ilişkin açıklama yapan ABD Başkanı Donald Trump, "Rusya ve Ukrayna arasındaki barış görüşmelerinde gerçekten büyük ilerleme kaydediliyor olabilir mi? Görene kadar inanmayın, ama iyi bir şeyler oluyor olabilir" ifadelerini kullandı.
Cenevre görüşmelerine değinen Kremlin Sarayı Sözcüsü Dmitriy Peskov, "Başkan Vladimir Putin’in söylediğini hatırlatmak isterim; biz bu tür temaslara ve müzakerelere açığız. Ancak şu ana kadar ABD ile yapılan müzakerelere dair herhangi bir ayrıntı yok. Henüz herhangi bir bilgi almadık. Elbette son birkaç gündür Cenevre’den gelen medya haberlerini yakından takip ediyoruz, ancak henüz resmi olarak herhangi bir bilgi almış değiliz" dedi.
25 KASIM: ERDOĞAN-PUTİN TELEFON GÖRÜŞMESİ
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede iki ülke arasındaki ilişkiler ve bölgesel konular ele alındı. Erdoğan, Rusya - Ukrayna savaşının sonlandırılması için Türkiye'nin desteğinin süreceğini vurguladı. Görüşmeye ilişkin Kremlin Sarayı'ndan yapılan yazılı açıklamada, şu ifadelere yer verildi:
''Vladimir Putin, ABD Başkanı Trump tarafından hazırlanan ve Rusya tarafınca incelenen 28 maddelik barış planının Alaska’daki Rusya-ABD zirvesinde alınan kararlarla örtüştüğünü dile getirerek, planın barış müzakereleri temelini oluşturabileceğini Erdoğan’a aktardı. Yanıt olarak Türkiye Cumhurbaşkanı, Ukrayna krizine çözüm bulunması için Türkiye’nin İstanbul platformuyla sürece destek vermeye devam etmeye hazır olduğunu iletti''
TRUMP-ZELENSky GÖRÜŞMESİ YAKINDA YAPILACAK
ABD'nin iki ülke arasındaki arabulucu çabaları sürüyor. Bu konuda Donald Trump ile Zelensky'in yakın zamanda yüz yüze bir görüşme gerçekleşeceği bildirildi.
Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov, ''Ukrayna ile ABD heyetleri arasında Cenevre'de yapılan verimli ve yapıcı görüşmelerin yanı sıra Başkan Trump'ın savaşı sona erdirme yönündeki kararlı çabalarını takdir ediyoruz. Cenevre'de görüşülen anlaşmanın temel şartları konusunda heyetlerimiz ortak bir anlayışa vardı. Ukrayna Devlet Başkanı'nın kasım ayında uygun olan en erken tarihte ABD'ye bir ziyaret düzenleyerek son adımları tamamlamasını ve Başkan Trump ile bir anlaşmaya varmasını sabırsızlıkla bekliyoruz" ifadelerini kullandı.
ABD-RUSYA GÖRÜŞMESİ GERÇEKLEŞTİ
ABD Kara Kuvvetleri Komutanı Dan Driscoll'un Rus yetkililerle görüşmek üzere Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) başkenti Abu Dabi'e geldi. Abu Dabi'deki ABD'li bir askeri yetkili de CBS News'e yaptığı açıklamada, Driscoll'un bugün de Rus temsilcilerle saatler süren müzakere gerçekleştirdiğini belirtti. Askeri yetkili, "Çok iyimseriz. Driscoll iyimser. Umarım Ruslardan yakında geri bildirim alırız. Bu süreç hızlı ilerliyor" ifadelerini kullandı.
Başka bir kaynak ise Driscoll'un Cenevre'deki verimli müzakerelerin ardından Beyaz Saray'ın 28 maddelik barış planının revize edilmiş hali üzerinde Abu Dabi'de görüşmeler gerçekleştirdiğini aktardı.
TRUMP'TAN 'BİR ANLAŞMAYA ÇOK YAKIN OLDUĞUMUZU DÜŞÜNÜYORUM' AÇIKLAMASI
Donald Trump, Beyaz Saray'da her yıl düzenlenen Şükran Günü'nde yaptığı konuşmada, Rusya - Ukrayna barışında anlaşmaya çok yakın olduklarını düşündüğünü söyledi. Trump konuşmasında, Dokuz ayda, sekiz savaşı sona erdirdim. Son savaşı da bitirmek üzereyiz. Kolay değil ama olacak gibi gözüküyor. Ukrayna ve Rusya arasındaki savaşta son ayda 25 bin asker öldü. Bir anlaşmaya çok yakın olduğumuzu düşünüyorum. Göreceğiz. Bu savaşın daha hızlı çözüme kavuşacağını düşünüyordum. Sekiz savaşı sona erdirdik ve ben bu savaşın daha kolay sonuçlanacağını düşünüyorum" dedi.
26 KASIM: TRUMP'IN ÖZEL TEMSİLCİSİ WİTKOFF'UN KONUŞMASI SIZDIRILDI
Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff, gelecek hafta Kremlin'e giderek Vladimir Putin ile görüşme yapacak. Kritik görüşmeye günler kala, Bloomberg'in yayınladığı bir haber büyük eleştirilere neden oldu.
Witkoof ile Putin'in Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakoc arasında geçen görüşmede, Rusya'ya verilen öneriler dikkat çekti.
14 Ekim'de gerçekleşen görüşmede, Uşakov’un, Putin’in Trump’ı aramasının “faydalı” olup olmayacağı sorusuna “faydalı olur” diyen Witkoff, Putin’in, Trump’ı Gazze barış anlaşması için tebrik etmesini, Rusya’nın anlaşmayı desteklediğini ve ABD Başkanı’na “bir barış adamı olarak saygı duyduğunu” söylemesini tavsiye ediyor. Görüşmede “Putin’e derin saygı duyduğunu” söyleyen Witkoff, “Gazze’de yaptığımız gibi 20 maddelik bir barış önerisi ortaya koyabileceğimizi düşünüyorum. 20 maddelik barış odaklı bir ‘Trump planı’ hazırladık ve belki sizinle de aynısını yaparız diye düşünüyorum” ifadelerini kullanıyor.
TRUMP'TAN SIZDIRILAN SES KAYDINA DAİR İLK AÇIKLAMA
Sızdırılan telefon görüşmesine dair açıklama yapan Trump, Witkoff'a destek verdi ve onun ''Standart bir müzakere yürüttüğünü'' söyledi. Trump, “Bu planı, Ukrayna’ya satması gerekiyor. Ukrayna’yı da Rusya’ya satması gerekiyor. Bir pazarlıkçının yaptığı budur. Sanırım Ukrayna’ya da aynı şeyi söylüyordur çünkü taraflar vermek ve almak zorunda” ifadelerini kullandı.
ABD HEYETİ, PUTİN İLE YÜZ YÜZE GÖRÜŞECEK
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Yardımcısı Yuri Uşakov, ABD Başkanı Donald Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve diğer üst düzey ABD'li yetkililerinin Ukrayna barış planını görüşmek üzere önümüzdeki hafta Moskova'ya geleceğini duyurdu.
Uşakov ayrıca, Kremlin Sarayı'nın üst düzey yetkilileri ile ABD'li yetkililer arasındaki telefon görüşmesinin sızdırılmasının, Ukrayna barış anlaşmasına ilişkin "görüşmeleri engelleme girişimi "olduğunu söyledi. Görüşmenin neden sızdırılmış olabileceği sorulan Uşakov, "Muhtemelen engellemek için. Bunun ilişkileri iyileştirmek için yapılmış olması pek ihtimal değil" dedi.
27 KASIM: ABD-UKRAYNA HEYETLERİ YENİDEN GÖRÜŞECEK
Volodimir Zelensky, Ukrayna ve ABD heyetlerinin, savaşı sonlandırmak için hazırlanan barış planını ele almak için bu hafta sonu bir araya geleceklerini duyurdu. Zelensky, "Ekibimiz, ABD’li temsilcilerle birlikte bu hafta sonunda bir araya gelerek Cenevre'deki görüşmelerin sonucunda ortaya çıkan konuları, bizi barış ve güvenlik garantilerine yaklaştıracak adımları ele almaya devam edecek. Heyetler arasında bir toplantı yapılacak. Ukrayna heyeti iyi hazırlanacak ve anlamlı çalışmalara odaklanacak" dedi.
PUTİN'DEN ATEŞKESE DAİR OLUMSUZ AÇIKLAMALAR
Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın sonlandırılması için arabulucu ülkeler aracılığıyla yapılan görüşmeler ve diplomasi çalışmaları devam ederken, Vladimir Putin'den ateşkesi olumsuz etkileyecek bir açıklama geldi.
Ukrayna yönetiminden memnun olmadıklarını ve savaşın sona ermesinin ardından ülkede seçim yapılması gerektiğini belirten Putin, "Sonuç olarak Ukrayna ile anlaşmak istiyoruz. Ancak şu anda bu imkansız, hukuken imkansız. Onlara göre kim istiyorsa müzakere yürütsün. Bizim kararlarımızın uluslararası aktörler tarafından kabul edilmesi gerekiyor. Ukrayna yönetimiyle anlaşma imzalamak anlamsız'' ifadelerini kullandı.
UKRAYNA-RUSYA ATEŞKESİ SAĞLANACAK MI? GÖRÜŞMELER ÖNEM TAŞIYOR
Rusya–Ukrayna savaşını sona erdirmeye yönelik 28 maddelik barış planı etrafında yürütülen diplomatik trafik, taraflar arasındaki görüş ayrılıklarına rağmen hız kesmeden devam ediyor. Washington, Kiev ve Moskova hattında sürdürülen temaslar, barış sürecinde önemli gelişmeler olarak değerlendiriliyor. Ukrayna yönetimi, güvenlik garantileri ve toprak bütünlüğü konularında temkinli bir yaklaşım sergilerken, Rusya cephesi ise kimi maddelere mesafeli durmayı sürdürüyor. Süreç boyunca iki ülke liderleriyle doğrudan iletişimde kalan Türkiye, arabulucu ülkeler arasında yer alıyor.
Önümüzdeki günlerde Trump–Zelensky görüşmesinin gerçekleştirilmesi ve ABD–Rusya temsilcilerinin Moskova’da yeniden bir araya gelmesi bekleniyor. Yapılacak olan görüşmeler, hem ateşkesin mümkün olup olmayacağını hem de bölgedeki çatışmanın seyrini belirleyecek.
