Avrupa Parlamentosu, bitki bazlı gıdaların et ürünleriyle aynı isimleri taşımasını yasaklayan dikkat çekici bir karara imza attı. Buna göre “burger”, “sosis”, “şnitzel”, “eskalop” ve “biftek” gibi terimler artık yalnızca hayvansal içerikli ürünler için kullanılabilecek. Yeni düzenleme, uzun süredir devam eden vegan ve vejetaryen ürünlerin adlandırılmasına yönelik tartışmalara son noktayı koydu. Artık “vegan burger” veya “soya şnitzel” gibi ifadelerin kullanımı yasaklanacak.
Vegan Burger Artık Yasak
Avrupa Parlamentosu yetkilileri, alınan kararın temel amacının tüketicilerin yanıltılmasını önlemek olduğunu belirtti. Resmi açıklamada, bu düzenlemenin “tüketici koruması” çerçevesinde yapıldığı, bitki bazlı ürünlerin besin profili ve üretim şekilleri açısından hayvansal ürünlerle karıştırılmasının önüne geçilmek istendiği ifade edildi.
Fransız Avrupa Parlamentosu üyesi Céline Imart, kararın şeffaflık, netlik ve hayvancılıkla uğraşan çiftçilerin emeğine saygı anlamında önemli bir adım olduğunu savundu. Ancak birçok kesim bu yaklaşımın ardında güçlü bir et lobisi baskısı olduğunu ileri sürüyor.
Avrupa Parlamentosu’ndan Tartışmalı Düzenleme
Karara tepkiler gecikmedi. Avusturyalı milletvekili Thomas Weitz, yasağın tüketicilerin zekasına duyulan güvensizlik anlamına geldiğini belirterek, “Eğer bir şeye ‘vegan burger’ deniyorsa, herkes içinde et olmadığını zaten bilir” ifadelerini kullandı.
Avrupa Tüketici Örgütü (BEUC) de 2020 yılında yaptığı araştırmaya atıfta bulunarak, tüketicilerin yüzde 70’inin ürünlerin açıkça vegan veya vejetaryen olarak etiketlendiği sürece adlandırmadan rahatsız olmadığını hatırlattı.
BEUC, esas odak noktasının ürün isimleri değil, açık, doğru ve güvenilir ambalajlama olması gerektiğini vurguladı. Ayrıca 400’den fazla kuruluş, alınan kararın geri çekilmesi için ortak bir açık mektup yayımlayarak, bu yasağın tüketici özgürlüğünü kısıtlayacağını dile getirdi.
Daha Önce Süt ve Yoğurt Terimlerine de Yasak Gelmişti
Bu tür yasaklar Avrupa’da ilk kez gündeme gelmiyor. Avrupa Adalet Divanı (ECJ), 2017 yılında aldığı bir kararla “süt”, “yoğurt” ve “tereyağı” gibi terimlerin yalnızca gerçek süt ürünleri içeren gıdalarda kullanılabileceğini hükme bağlamıştı.
Bu kararın ardından bitki bazlı alternatifler market raflarında “içecek” (drink) etiketiyle yer almaya başlamıştı. Ancak 2020 yılında verilen başka bir ECJ kararında, bitki bazlı ürünlerin içerikleri açıkça belirtildiği sürece etle ilişkilendirilen adlandırmaların yasaklanamayacağı belirtilmişti.
Yeni alınan Avrupa Parlamentosu kararı, bu yasal emsallerle çeliştiği gerekçesiyle hukuk çevrelerinde de tartışma yaratmış durumda.
Yasa Henüz Kesinleşmedi
Avrupa Parlamentosu’nun aldığı bu karar henüz yürürlüğe girmiş değil. Yasak, uygulanmadan önce Avrupa Konseyi’nde üye devletler arasında müzakere edilecek. Uzmanlara göre, konunun ulusal düzeyde de yoğun tartışmalara neden olması bekleniyor. Konseyde önemli bir bölünme ve görüş ayrılığı yaşanabileceği öngörülüyor.
