BM Güvenlik Konseyi, Batı Sahra konusunda uzun süredir devam eden toprak anlaşmazlığına yönelik olarak Fas’ın özerklik planını “En uygulanabilir çözüm” olarak kabul eden bir kararı onayladı. Karar, Rabat yönetiminin tartışmalı bölge üzerindeki tutumuna bugüne kadarki en güçlü uluslararası desteği sağladı.
Karar Oy Çokluğuyla Kabul Edildi
Cuma günü gerçekleştirilen oylamada tasarı, 11 “evet” ve 3 çekimser oyla kabul edildi. Hiçbir ülke “hayır” oyu kullanmazken, bağımsızlık yanlısı Polisario Cephesi’ni destekleyen Cezayir oylamaya katılmadı.
Kararda, Batı Sahra’daki BM Referandum Misyonu’nun (MINURSO) görev süresinin Ekim 2026’ya kadar uzatıldığı belirtildi. Ayrıca, “Fas’ın Özerklik Planı temelinde” müzakerelere başlanması çağrısı yapıldı. Metinde, yarım asrı aşan çatışmanın çözümü için “Fas egemenliği altında gerçek bir özerklik” modelinin ileriye dönük en uygun yol olduğu vurgulandı.
Anlaşmazlığın Tarihsel Arka Planı
Batı Sahra’daki anlaşmazlık, 1975 yılında İspanya’nın bölgeden çekilmesiyle başladı. O dönemde Fas ve Moritanya, eski sömürge toprakları üzerinde hak iddia ederken, Polisario Cephesi bölgenin bağımsızlığını savunan silahlı bir direniş başlattı.
Bu süreçte binlerce kişi yerinden edildi ve çatışmaların ardından 1991 yılında BM arabuluculuğunda ateşkes sağlandı. Aynı yıl kurulan MINURSO, bölge halkının kendi kaderini tayin referandumu düzenlemesini sağlamakla görevlendirildi. Ancak seçmen tanımlaması konusundaki anlaşmazlıklar nedeniyle referandum bugüne kadar gerçekleştirilemedi. Şu anda Fas, Batı Sahra topraklarının yaklaşık %80’ini kontrol ediyor.
BM’nin Tutumu Fas Planına Yaklaşıyor
Fas, özerklik planını ilk kez Nisan 2007’de BM’ye sunarak, ülke egemenliği altında sınırlı bir özyönetim önerdi. BM Güvenlik Konseyi, aynı yıl aldığı 1754 sayılı kararda bu planı “ciddi ve güvenilir” olarak nitelendirmişti.
Son kararla birlikte, Konsey’in dili belirgin biçimde özerklik planı yönünde şekillendi. Müzakerelerin temelinin doğrudan bu plana dayandırılması, Polisario Cephesi’nin bağımsızlık referandumu talebine yapılan atıfların metinden çıkarılmasıyla sonuçlandı. Ayrıca, MINURSO’nun rolünün altı ay içinde stratejik olarak gözden geçirilmesi de öngörülüyor.
Diplomatik Tepkiler ve Bölgesel Yansımalar
Karar, ABD’nin arabuluculuğunda hazırlandı ve hem Fransa hem de Birleşik Krallık tarafından desteklendi. Bu ülkeler, Fas’ın özerklik planını “gerçekçi ve sürdürülebilir bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Polisario Cephesi ise kararı reddederek, bunun “Fas’ın Batı Sahra üzerindeki işgalini meşrulaştırdığı” yönünde açıklama yaptı. Fas hükümeti ise oylama sonucunu “önemli bir diplomatik zafer” olarak değerlendirdi.
Öte yandan, Cezayir’deki Sahra mültecileri kararı protesto ederken, insan hakları örgütleri MINURSO’nun hâlen insan haklarını izleme yetkisine sahip olmamasını eleştirdi. Uzmanlar, bu durumun bölgedeki gerilimi sürdürdüğünü ve siyasi sürecin ilerlemesini zorlaştırdığını belirtiyor.
Kaynak: Türkiye Today
