El Salvador’daki bir volkanik kül tabakasının altında gün yüzüne çıkan 2.800 yıllık sıra dışı iskelet, insan kurbanı tartışmalarını alevlendirirken; elinde tuttuğu kaplumbağa biçimli seramik kap ve yüzükoyun pozisyonuyla Maya öncesi dönemin karanlık sırlarını ve kozmik inançlarını aydınlatıyor.
Mezarın Keşfi ve Özellikleri Neler?
El Salvador’daki 2.800 yıllık sıra dışı bir mezarda, yüzükoyun yatırılmış ve deniz kaplumbağası biçimli bir kabı tutan iskelet bulundu. Arkeologlar, neredeyse 3.000 yıl önce deniz kaplumbağası biçiminde bir seramik kapla birlikte gömülmüş, yüzükoyun yatırılmış bir insan iskeletinin sıra dışı mezarını ortaya çıkardı.
Mezarın insan kurbanı uygulayan Maya öncesi bir uygarlığa ait olabileceği düşünülmektedir. El Salvador Kültür Bakanlığı’nın açıklamasına göre mezar, San Salvador’un bir banliyösü olan Antiguo Cuscatlán’da, Yale Üniversitesi’nde arkeolog ve doktora öğrencisi olan Carlos Flores Manzano’nun yönettiği kazı çalışmaları sırasında bulundu.
Volkanik Kül Tabakasının Önemi Nedir?
İskelet henüz radyokarbon yöntemiyle tarihlenmemiş olsa da, Plan de la Laguna volkanik krateri’nin, Mezoamerika’da Orta Preklasik dönemde (kabaca MÖ 1000 ile 400 arası) gerçekleştiği ve MÖ 850 ile 830 arasına tarihlendiği düşünülen bir püskürmesine ait volkanik kül tabakasının altında bulundu. Arkeologların belirlediğine göre bu dönemde, güneydoğu Mezoamerika’daki toplumlar giderek yerleşik hâle geliyor ve daha karmaşık kültürler geliştiriyordu.
Ancak yıllar içinde Antiguo Cuscatlán’da bulunan tarımsal ekim ve boyalı seramik kalıntılarının yanı sıra, uzmanlar bazı mezarları da insan kurbanının kanıtı olarak gösteriyor. Dolayısıyla yeni ortaya çıkarılan mezar da benzer bir durumu yansıtıyor olabilir.
İskeletin Anlamı ve Gelecek Çalışmalar
1970’lerin sonunda arkeolog William R. Fowler, Antiguo Cuscatlán’ın doğusunda, binlerce yıllık bir geçmişe sahip bir yerleşim olan Chalchuapa’da kazı yaptı. Structure E3-7 olarak bilinen bir alanda kazı yaparken Fowler, çoğu yetişkin erkek olan 33 insan iskeleti buldu. Ayaklarının ve kollarının bağlandığına dair işaretler nedeniyle bunları savaş esirlerinin kurban edilmesi olarak yorumladı.
El Salvador Kültür Bakanlığı’nın açıklamasına göre, yeni ortaya çıkarılan mezar büyük olasılıkla bölgedeki tek mezar değil. Arkeologlar ileride, Fowler’ın Chalchuapa’da ortaya çıkardığına benzer biçimde, birkaç düzine iskelet barındıran bir mezar alanı bulabilir. Ancak Fowler’ın insan kurbanı yorumu, Flores Manzano’nun 2020 tarihli bir çalışması da dâhil olmak üzere, son yıllarda sorgulanıyor.
Flores Manzano’nun Diario El Salvador’a söylediğine göre, bu sıra dışı gömme pozisyonu kurbanla ilişkili olmak yerine, kozmosa ve yeraltı dünyasına ilişkin kadim bir anlayışla bağlantılı olabilir. Öyleyse, iskeletin elinin yakınında bulunan deniz kaplumbağası seramik kabı, sonraki Maya astronomisinde kutsal bir yolculuğun parçası olarak yer alan Orion’un Kuşağı ile ilişkili olabilir.
Son derece hassas bir durumda olan iskelet kalıntıları, daha ileri incelemeler için yerinden çıkarılmadan önce alçıyla kaplandı. Flores Manzano, iskeletin şimdi kimyasal analizden geçeceğini ve böylece araştırmacıların bireyin yaşamı, beslenmesi ve olası ölüm nedeni hakkında daha fazla bilgi edinebileceğini söylüyor. Analizlerin yaklaşık bir yıl süreceğini öngören Flores Manzano, ardından sonuçların kamuoyuyla paylaşılacağını belirtiyor.
