2011 yılında Suriye’de Arap Baharı’nın ilk günlerinde bir okul duvarına yazılan “Sıra sende doktor” ifadesi, Londra’da göz doktorluğu eğitimi almış Beşşar Esad’a yönelik sembolik bir meydan okuma olarak kayda geçti. Aradan geçen 14 yılda 620 binden fazla insan hayatını kaybetti, yaklaşık 14 milyon kişi yerinden edildi. Esad rejimi, 2024 yılının Aralık ayında çöktü. Beşşar Esad, 8 Aralık gecesi Şam’dan kaçarak Moskova’ya sığındı.
Esad Yeniden Göz Doktorluğuna Dönmek İstiyor
The Guardian’ın aile dostları, Rusya ve Suriye’den kaynaklar ile sızdırılmış verilere dayandırdığı haberine göre; Beşşar Esad, Moskova’daki sürgün hayatında Rusça öğreniyor ve oftalmoloji bilgisini tazeliyor.
Aileye yakın bir isim, Esad’ın göz doktorluğunu “bir tutku” olarak gördüğünü, maddi bir kaygısının bulunmadığını ve savaş öncesinde de Şam’da zaman zaman mesleğini icra ettiğini aktardı. Haberde, Esad’ın Moskova elitlerini potansiyel hasta kitlesi olarak gördüğü iddiasına da yer verildi.
Rublyovka’da Lüks Yaşam
The Guardian’a konuşan iki ayrı kaynağa göre Esad ailesi, Moskova elitlerinin yaşadığı, yüksek güvenlikli ve ultra lüks Rublyovka bölgesinde ikamet ediyor. Bu bölge, daha önce Kiev’den kaçan eski Ukrayna Devlet Başkanı Viktor Yanukoviç gibi isimlere de ev sahipliği yapmıştı.
Batı’nın 2011’de uyguladığı yaptırımlar sonrası küresel finans sisteminden büyük ölçüde koparılan Esad ailesinin, servetinin önemli bir kısmını Moskova’ya aktardığı ve bu yolla Batılı düzenleyicilerin erişiminden uzak tuttuğu öne sürüldü. Haberde, ailenin maddi bir sıkıntı yaşamadığı özellikle vurgulandı.
Lüks koşullara rağmen Esad ailesinin, geçmişte temas halinde olduğu Suriyeli ve Rus elit çevrelerden büyük ölçüde izole olduğu belirtildi. Aile dostlarına göre Beşşar Esad’ın dış dünyayla teması son derece sınırlı.
Yalnızca eski Cumhurbaşkanlığı İşleri Bakanı Mansur Azzam ve Esad’ın en yakın ekonomik isimlerinden Yassar İbrahim ile irtibatını sürdürdüğü aktarıldı.
Kremlin’e Yakın Kaynak: Putin İçin Önemsiz
Kremlin’e yakın bir kaynak, Esad’ın artık Vladimir Putin ve Rus siyasi elitleri açısından “önemsiz” hale geldiğini söyledi. Kaynağa göre Putin, iktidarını kaybeden liderlere karşı sabırsız ve Esad artık etkili ya da cazip bir figür olarak görülmüyor.
Aile Üyeleri Yollarda Kaldı
The Guardian’ın aktardığına göre Esad, 8 Aralık 2024’ün erken saatlerinde, isyancıların Şam’a kuzeyden ve güneyden yaklaşması üzerine oğullarıyla birlikte başkenti terk etti. Rus askeri eskortu eşliğinde Hmeymim Üssü’ne götürülen Esad ve ailesi, buradan Rusya’ya uçuruldu.
Haberde, Esad’ın kaçıştan önce ne geniş ailesini ne de rejimin kilit isimlerini bilgilendirdiği ifade edildi. Kardeşi Mahir Esad’a yakın bir isim, Mahir’in günlerce Beşşar’a ulaşmaya çalıştığını ancak telefonlarına yanıt alamadığını söyledi. Sarayın en son Mahir tarafından terk edildiği, isyancılar geldiğinde nargile közlerinin hala sıcak olduğu aktarıldı.
Beşşar Esad’ın amcası Rıfat Esad’ın avukatı Elie Hatem, kaçış sonrası bazı aile üyelerinin Hmeymim Üssü’nde tanınmadığını ve sekiz kişinin arabalarında uyumak zorunda kaldığını anlattı. Daha sonra üst düzey bir Rus yetkilinin devreye girmesiyle aile üyelerinin Umman’a geçebildiği belirtildi.
Esma Esad Moskova’da Tedavi Gördü
Kaçışın ardından ailenin önceliği, yıllardır lösemi tedavisi gören Esma Esad oldu. The Guardian’ın kaynaklarına göre Esma Esad, Moskova’da Rus güvenlik servislerinin denetiminde uygulanan deneysel bir tedaviyle iyileşti.
Rusya Konuşmasına İzin Vermedi
Esma Esad’ın sağlık durumunun stabil hale gelmesinin ardından Beşşar Esad’ın kamuoyuna açıklama yapmak istediği, RT ve ABD’li sağcı bir podcast yayıncısıyla röportaj planladığı ancak Rus makamlarının buna izin vermediği aktarıldı.
Rusya’nın Irak Büyükelçisi Elbrus Kutraşev, kasım ayında verdiği bir röportajda, “Esad burada yaşayabilir ama siyasi ya da medya faaliyetinde bulunamaz” ifadelerini kullandı.
The Guardian’a göre Esad’ın çocukları, Moskova elitleri arasında yeni hayatlarına uyum sağlamaya çalışıyor. Ailenin kamuoyunda birlikte görüldüğü tek an, Zeyn el-Esad’ın 30 Haziran’daki MGIMO mezuniyet töreni oldu.
Sızdırılan Rus verilerine göre Zeyn el-Esad’ın üst segment mağazalardan alışveriş yaptığı, elit spor salonlarına ve lüks bakım merkezlerine kayıtlı olduğu aktarıldı. Ailenin Birleşik Arap Emirlikleri’ne sık sık seyahat ettiği, Esma Esad’ın da bu yolculuklara katıldığı belirtildi.
Guardian’ın incelediği 2017–2023 uçuş kayıtları, BAE’nin Esad ailesi için iktidar döneminde de önemli bir destinasyon olduğunu ortaya koydu.
Habere göre Esad ailesi başlangıçta Moskova’dan BAE’ye kalıcı taşınmayı planladı. Ancak BAE’nin uzun vadeli barındırma konusunda rahatsızlık duyduğu ve bu nedenle planların askıya alındığı aktarıldı.
Kaynak: The Guardian
