Trump’ın bir hafta önce duyurduğu 20 maddelik ateşkes planının ilk aşaması için Mısır’da taraflar masaya oturdu. Görüşmelerde, Hamas ve İsrail temsilcileri doğrudan temas kurmazken, Mısır arabuluculuk rolünü üstlendi.
Mısır yönetiminden yapılan açıklamada, masada Hamas’ın silahsızlandırılması ve İsrail askerlerinin bölgeden tamamen çekilmesi olarak iki kritik konunun öne çıktığı belirtildi.
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi, “Ortadoğu barışı için bağımsız bir Filistin devleti kurulmalıdır” ifadelerini kullandı. Trump ise planın ilk aşamasının bu hafta tamamlanmasını gerektiğini vurguladı. ABD ve İsrail tarafının önceliği, Hamas’ın elindeki 48 İsrailli rehinenin teslim edilmesi. Yetkililere göre bu rehinelerden 28’i hayatta, geri kalanların ise öldüğü tahmin ediliyor. Müzakereler sürerken, İsrail ordusu Gazze Şeridi’ndeki saldırılarını sürdürüyor. Trump’ın 3 Ekim’de yaptığı “bombardıman dursun” çağrısına rağmen bölgede en az 104 Filistinli daha hayatını kaybetti. İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir, yaptığı açıklamada, “Gazze’deki çatışma sona ermedi, ateşkes söz konusu değil” dedi.
Gazze Soykırımı 2. Yılında: Yıkımın Bilançosu Ağır
İsrail, 7 Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’nde ağır bombardıman ve abluka uyguluyor. İki yılda bölgedeki yıkım neredeyse tam bir felakete dönüştü. Gazze’nin %90’ı tamamen yıkıldı, %88’i işgal altında. Yaklaşık 20 bin çocuk hayatını kaybetti, toplam can kaybı 67 bin 160’a ulaştı. 12 bin 500 kişi hâlâ enkaz altında bulunuyor. 460 kişi açlıktan öldü, 835 cami tamamen yıkıldı, 180 cami ise kısmen zarar gördü. Gazze’de yaşayan 2,1 milyon kişinin %90’ı evlerini terk etmek zorunda kaldı. Birçok Filistinli, son iki yılda tam 19 kez yer değiştirmek zorunda kaldı. 254 gazeteci yaşamını yitirdi, 12 bin kadın yetersiz beslenme nedeniyle düşük yaptı.
Her gün ortalama 27 çocuk ve 92 Filistinli öldürülüyor, 53 aileden en az iki kişi yaşamını kaybediyor.
Ateşkes Sürecinde Türkiye Etkisi
Görüşmeleri yakından takip eden üst düzey bir Filistinli yetkili, Katar, Mısır ve Türkiye’nin arabuluculuk sürecinde kritik rol oynadığını belirtti. Yetkiliye göre, bu üç ülke Hamas’ı masada tutmak ve müzakerelerde ilerleme sağlamak için yoğun çaba gösteriyor. Trump da yaptığı açıklamada, “İsrail’i çevreleyen birçok ülke Hamas ile güçlü ilişkilere sahipti, bu çabalar işe yarıyor gibi görünüyor” ifadelerini kullandı. İsrailli emekli Tümgeneral Eliezer Cheney Marom ise Türkiye’nin, Hamas ile İsrail arasındaki anlaşma sürecinde en önemli aktörlerden biri haline geldiğini vurguladı.
Suikast Girişiminden Kurtulan Temsilci Yeniden Masada
Mısır’daki görüşmelere, ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Trump’ın damadı Jared Kushner ve Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Mohammed bin Abdulrahman Al Tani katıldı.
İsrail heyetine ise Başbakan Netanyahu’nun en yakın danışmanlarından Ron Dermer başkanlık ediyor. Hamas’ı temsil eden isim ise kısa süre önce İsrail’in Doha’daki suikast girişiminden sağ kurtulan Halil Hayya.
Netanyahu Baskı Altında
Hakkında Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından tutuklama kararı bulunan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, siyasi geleceğini Gazze’deki savaşa endekslemiş durumda. Uzmanlara göre Netanyahu, bugüne kadar birçok ateşkes girişimini ya engelledi ya da varılan mutabakatları bozdu. Ancak artık direnme gücünü kaybediyor.
İsrail merkezli Haaretz gazetesinin analisti Amos Harel, Trump’ın savaşı sonlandırmak için baskıyı artırdığını, Netanyahu’nun bunu engellemesinin zorlaştığını belirtti.
Yolsuzluk ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla da yargılanan Netanyahu’nun, olası bir ateşkes sonrasında hem ülkesinde hem de uluslararası alanda ciddi siyasi sorunlarla karşılaşması bekleniyor.
