Suriye'nin kuzeyinde yer alan ve tarihî dokusuyla bilinen Halep kentindeki 1300 yıllık Emevî Camii, iç savaşın neden olduğu ağır hasarlar sebebiyle kapalı kaldığı 13 yılı aşkın sürenin ardından yeniden kapılarını açtı. Caminin yeniden açılışı, eski Cumhurbaşkanı Beşşar Esed'in Aralık 2024'te devrilmesinin ardından başlatılan restorasyon çalışmalarının yaklaşık bir yıl sonrasında gerçekleşti. Bu adım, yeni Suriye yönetiminin, on yılı aşkın iç savaş (2011-2024) ve uygulanan yaptırımlar nedeniyle harap olan ülkenin çeşitli sektörlerini canlandırma vizyonunun bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Resmi Açılış Töreni Gerçekleşti
Devlet haber ajansı SANA'nın aktardığı bilgilere göre, UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Halep'in Eski Şehri içindeki camide perşembe akşamı görkemli bir tören düzenlendi. Törene Cumhurbaşkanlığı Medya Danışmanı Ahmed Muvaffak Zaidan, Halep Valisi Azzam el-Gharib ve Vakıflar Bakanı Muhammed Ebu el-Hair Şukri'nin yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili ve din adamı katılım sağladı. Vali Azzam el-Gharib, açılış sırasında yaptığı konuşmada, 'Bugün burada, Allah'ın evlerinden birini yeniden açmaktan onur duyuyoruz; ihanete ve yıkıma maruz kaldığı zorlu yılların ardından Halep'in Büyük Camii'ni yani El-Şahba Camii'ni yeniden inşa ediyoruz ve yeniden yapılanma, özgürlük ve onurun yeni bir sayfasını yazıyoruz' ifadelerini kullandı.
Emevi Mimarisinin Mirası: Halep Emevî Camii
Halep'in en eski ibadethanelerinden biri olan Büyük Emevî Camii, 8. yüzyıla kadar uzanan köklü bir geçmişe sahip. Emevî Halifesi Velîd bin Abdulmelik, Şam'da inşa ettirdiği devasa Emevî Camii'nin ardından bu mabedin bir benzerini de Halep'e kazandırmak istedi. Roma döneminden kalma eski bir kilise arazisinde başlatılan inşaat, 715 yılında Halife Velîd'in vefatı üzerine kardeşi Süleyman bin Abdulmelik'in gözetimine geçti. Projenin yürütülmesinde ise Ömer bin Abdulaziz önemli bir rol üstlendi. 717 yılında tamamlanan cami, Emevîlerden günümüze Abbâsî, Selçuklu, Hemedânî, Eyyûbî, Memlûk ve Osmanlı dönemlerinin kültürel izlerini taşıyarak ulaştı.
Savaşın Yıkıcı İzleri ve Restorasyon Süreci
Halep Emevî Camii, tarih boyunca Haçlı ve Moğol saldırılarıyla birçok kez tahrip edilmesine rağmen, Suriye iç savaşı sırasında en ağır hasarlarından birini aldı. Özellikle 2013 baharında caminin 1090 yılında inşa edilen altı katlı minaresi tamamen yıkıldı. Ayrıca savaş sürecinde cami içerisindeki pek çok tarihi eser, aralarında Hz. Muhammed'e ait olduğu iddia edilen saç telinin bulunduğu objelerin de yer aldığı değerli eşyalar yağmalandı. 2017 yılında başlatılan restorasyon çalışmaları, yeni Suriye hükümeti döneminde Halep Vakıflar Müdürlüğü'nün Kasım 2025'te sürece ivme kazandırmasıyla sonuçlandı. Müdürlük, bu projenin caminin dini ve kültürel rolünü canlandırarak onu yeniden bir inanç ve bilgi feneri haline getirmeyi amaçladığını vurguladı. Mart 2025'teki Ramazan ayında kısmen kullanıma açılan cami, artık tam kapasiteyle hizmet verecek.
Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yönetimi, savaşın yıkıma uğrattığı antik sit alanlarını ve kültürel mirası restore ederek ülkenin ekonomik ve toplumsal dokusunu onarmaya yönelik çalışmalarına devam ediyor.
(Kaynak: GZT)
