"Haberin İşçisi"
İstanbul
Parçalı bulutlu
17°
Adana
Adıyaman
Afyonkarahisar
Ağrı
Amasya
Ankara
Antalya
Artvin
Aydın
Balıkesir
Bilecik
Bingöl
Bitlis
Bolu
Burdur
Bursa
Çanakkale
Çankırı
Çorum
Denizli
Diyarbakır
Edirne
Elazığ
Erzincan
Erzurum
Eskişehir
Gaziantep
Giresun
Gümüşhane
Hakkari
Hatay
Isparta
Mersin
İstanbul
İzmir
Kars
Kastamonu
Kayseri
Kırklareli
Kırşehir
Kocaeli
Konya
Kütahya
Malatya
Manisa
Kahramanmaraş
Mardin
Muğla
Muş
Nevşehir
Niğde
Ordu
Rize
Sakarya
Samsun
Siirt
Sinop
Sivas
Tekirdağ
Tokat
Trabzon
Tunceli
Şanlıurfa
Uşak
Van
Yozgat
Zonguldak
Aksaray
Bayburt
Karaman
Kırıkkale
Batman
Şırnak
Bartın
Ardahan
Iğdır
Yalova
Karabük
Kilis
Osmaniye
Düzce
50,4835 %0.07
55,5222 %0.14
6.060,29 %0.33
3.196.258 %-1.92

Himalayalar'ın derinliklerinde neler oluyor? Yeni araştırmalar ne anlatıyor?

Himalayalar'ın derinliklerinde yapılan son araştırmalar, yer bilimleri alanında önemli değişikliklere yol açtı.

Himalayalar'ın derinliklerinde neler oluyor? Yeni araştırmalar ne anlatıyor?

Dışarıdan bakıldığında sarsılmaz bir kaya kütlesi gibi görünen Himalayalar’ın altında, Dünya’nın kabuk yapısına dair bildiklerimizi değiştirebilecek sarsıcı bir süreç yaşanıyor.

Çevre ve bilim platformu Ecoticias’ta yer alan habere göre, bilim insanları bölgedeki hareketliliğin yalnızca dağların yavaşça yükselmesinden ibaret olmadığını, gözlerimizin önünde ikiye ayrılan bir kıta gerçeğiyle karşı karşıya olabileceğimizi belirtiyor.

Hint Levhasının Yükselişi ve Ayrılması Neden Önemli?

Yaklaşık 60 milyon yıl önce o dönem bir ada olan Hindistan’ın Avrasya levhasıyla çarpışması sonucu oluşan Himalayalar, bugün de ağır çekim bir film gibi milimetre milimetre yükselmeye devam ediyor.

Ancak jeologların asıl odaklandığı soru, bu yükselişi tetikleyen Hint levhasının yer altında tam olarak nereye gittiği. On yıllardır bilim dünyasında iki temel görüş hakimdi: Levhanın tıpkı bir kanepenin altına itilen halı gibi Tibet’in altına yatay olarak kaydığı teorisi, levhanın en yoğun kısmının doğrudan Dünya’nın mantosuna doğru battığı görüşü.

Yeni Araştırmalar Ne Göstermekte?

Son araştırmalar ise her iki teoriden farklı, çok daha çarpıcı bir tabloyu gözler önüne serdi. Bulgulara göre Hint levhası tek parça halinde hareket etmiyor; aksine iki katmana ayrılıyor.

Daha hafif olan üst katman Tibet’in altına doğru kaymayı sürdürürken, ağır olan alt katman koparak (delaminasyon) mantoya doğru batıyor. Araştırmacılar ayrıca, levhanın bir bölümünün bütünlüğünü koruyarak koptuğu dikey bir fay hattı, yani gerçek bir "levha yırtılması" tespit etti.

Bu Teoriyi Destekleyen Kanıtlar Nelerdir?

Bilim insanları, Asya kıtasının altındaki bu bölünme teorisini üç ana veri kaynağına dayandırıyor: Tibet’teki sıcak su kaynakları, sismik dalga analizleri ve levhanın jeolojik geçmişi. Tibet’te yürütülen keşif gezisinde yaklaşık 200 doğal sıcak su kaynağı incelendi. Kaynakların bazılarında yalnızca Dünya’nın mantosundan yüzeye çıkabilen helyum-3 izotopuna rastlandı.

Bu bulgu, levhanın yırtıldığı ve mantoya kapı aralanan noktaların haritasını çıkardı. Yüzlerce sismik istasyondan toplanan veriler, yer altında birbirinden ayrılmış dev "blokların" varlığını doğrulayarak levhanın alt tabakasındaki bölünmeyi kanıtladı. Çarpışma öncesinde farklı kalınlıklara sahip olan Hint levhası, Avrasya ile temas ettiğinde düzensiz gerilimlere ve yırtılmalara yol açtı.

Deprem Tehlikesi ve Gelecek Senaryoları

Bir kıtanın bölünmesi fikri bilim kurgu senaryolarını andırsa da olası jeolojik sonuçları son derece gerçek. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Lehigh Üniversitesi’nden sismolog Anne Meltzer, bu keşfin küresel deprem risklerini anlamak açısından hayati önem taşıdığını vurguladı.

Meltzer, "Dünya üzerindeki neredeyse her kara kütlesi, Himalayalardakine benzer bir dizi çarpışma sonucunda oluştu. Bu nedenle kıtaların nasıl çarpıştığını anlamak, yalnızca günümüz yeryüzü şekillerine değil, aynı zamanda kadim kıtasal çarpışma hatları boyunca meydana gelebilecek deprem tehlikelerine de ışık tutuyor" dedi. Bilim insanlarının elinde yer altındaki bu yırtılmanın doğrudan depremleri tetiklediğine dair henüz kesin bir kanıt bulunmasa da, yer kabuğunun derinliklerindeki bu devasa çalkantının yüzeyde ciddi etkiler yarattığına dair işaretler giderek güçleniyor.

www.sozcu.com.tr internet sitesinde yayınlanan yazı, haber ve fotoğrafların her türlü telif hakkı Mega Ajans ve Rek. Tic. A.Ş'ye aittir. İzin alınmadan, kaynak gösterilerek dahi iktibas edilemez.