ABD Başkanı Donald Trump, Rusya'ya yönelik ekonomik baskıyı artırması beklenen yaptırım ve gümrük tarifelerini, yürürlüğe girmelerine günler kala askıya aldı. Reuters'ın haberine göre Trump, geçen ay imzaladığı yeni yasa kapsamında uygulanması planlanan önlemler için muafiyet kararı verdi. ABD Başkanı, kararın ülkesinin ulusal çıkarlarına uygun olduğunu bildirdi.
Washington'ın bu adımı, Moskova ile ekonomik ilişkilerde nasıl bir yol izleneceği sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Rus petrolü ve doğal gazını satın alan ülkelere yönelik ağır tarifeler öngören düzenlemenin şimdilik devre dışı bırakılması, özellikle enerji piyasaları açısından önem taşıyor.
Beyaz Saray'dan Muafiyet Kararı
Beyaz Saray tarafından cuma günü yayımlanan başkanlık kararnamesiyle Trump, Rusya bağlantılı yaptırımlar ve tarifeler konusunda muafiyet uygulamaya karar verdi. Söz konusu önlemler arasında Rusya'dan ABD'ye getirilen ürünlere uygulanması planlanan vergiler ile Rus petrolü ve doğal gazını satın alan ülkelere yönelik yaptırımlar da bulunuyordu.
Trump, kararın ABD'nin ulusal çıkarları doğrultusunda alındığını belirterek Kongreye gerekli bildirimi sunduğunu açıkladı. Eylül ayının ortasında imzaladığı Lindsey O. Graham'ın Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası, Moskova üzerindeki ekonomik baskıyı artırmayı amaçlıyordu. Ancak yeni karar, yasanın öngördüğü bazı ağır önlemlerin yürürlüğe girmesini şimdilik engelledi.
Muafiyetin ne zaman sona ereceği ise belirsizliğini koruyor. Kararnamede, uygulamanın Trump veya üst düzey yetkilileri yeni adımların uygun olduğuna karar verene kadar devam edeceği belirtildi.
Yüzde 100'e Varan Tarife Planı Devre Dışı
Yeni yasanın en dikkat çekici maddelerinden biri, Rus petrolü ve doğal gazının büyük alıcılarını hedef alıyordu. Düzenleme kapsamında, Rusya'dan ham petrol veya doğal gaz ithal eden en büyük beş ülkeden ABD'ye getirilen ürünlere yüzde 100'e varan gümrük tarifeleri uygulanabilecekti. Rus enerji kaynaklarını satın almaya devam eden ya da Moskova'nın yaptırımları aşmasına yardımcı olduğu değerlendirelen ülkeler de önlemlerle karşı karşıya kalabilecekti.
Tarifelerin, yasanın yürürlüğe girmesinden sonraki 30 gün içinde uygulanması öngörülüyordu. Trump'ın muafiyet kararı, bu yaptırım mekanizmasının devreye girmesini şimdilik önledi. Böylece Rusya'dan enerji satın alan ülkelerin ABD ile ticari ilişkileri açısından gündeme gelebilecek yeni bir baskı unsuru da askıya alınmış oldu.
Putin'in Temsilcisinden 'Tarihi' Yorum
Trump'ın kararına Rusya cephesinden gelen ilk dikkat çekici değerlendirmelerden biri, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in yatırım temsilcisi Kirill Dmitriyev'den geldi. Dmitriyev, ABD Başkanı'nın muafiyet kararını 'gerçekten tarihi bir an' olarak nitelendirdi.
X hesabından açıklama yapan Dmitriyev, söz konusu yaptırım yasasının ABD ile Rusya arasındaki ekonomik iş birliğini fiilen tamamen durdurabilecek nitelikte olduğunu belirtti. Rus yetkilinin açıklaması, Washington'ın son kararının Moskova açısından taşıdığı ekonomik öneme işaret etti. Bununla birlikte, muafiyet kararı tek başına ABD ile Rusya arasında kapsamlı bir ekonomik anlaşmaya varıldığı anlamına gelmiyor.
Çin ve Hindistan Süreci Yakından İzliyor
Trump'ın kararının bir diğer önemli boyutunu, Rus petrolünün en büyük alıcıları arasında bulunan Çin ve Hindistan oluşturuyor. Yeni yaptırım yasası, yalnızca Rusya'yı değil, Moskova'dan enerji satın alan ve ABD ile yoğun ticaret yürüten ülkeleri de etkileyebilecek hükümler içeriyordu.
Çin yönetimi, uluslararası hukukta dayanağı bulunmayan sınır ötesi yetki uygulamalarına karşı olduğunu açıklamıştı. Hindistan ise yeni ABD tarifelerinin ikili ilişkilere zarar verebileceği uyarısında bulunmuştu. Bu nedenle muafiyet kararı, Washington'ın Rusya'ya yönelik baskı politikasının yanı sıra Çin ve Hindistan gibi büyük ekonomilerle ticari ilişkileri bakımından da önem taşıyor.
Seçim Hesabı ve Petrol Fiyatları
Reuters'ın haberinde, kararın ABD iç siyasetindeki ekonomik kaygılarla da bağlantılı olabileceğine dikkat çekildi. ABD'de ara seçimlere haftalar kala Trump'ın Cumhuriyetçi Partisi, Kongrenin iki kanadındaki dar çoğunluğunu korumaya çalışıyor. Analistler, Rusya'ya yönelik yeni tarifelerin petrol fiyatlarını daha da yükseltme riski taşıdığını değerlendiriyor.
ABD-İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşın enerji maliyetlerini artırdığı bir dönemde, yeni yaptırımların küresel petrol piyasaları üzerindeki etkisi Washington açısından önemli bir hesap başlığı hâline geldi. Trump'ın muafiyet kararının enerji ticareti üzerindeki olası etkileri ve uygulamanın ne kadar süreceği ise önümüzdeki dönemde yakından izlenecek.
Trump'ın Rusya Politikasında Değişim mi?
Trump, Rusya'ya yönelik baskıyı artırmayı amaçlayan bir yasayı imzaladıktan sonra bu düzenlemenin önemli hükümlerini askıya alarak dikkat çekici bir adım attı. Karar, Moskova ile ekonomik ilişkilerin geleceği ve Rus enerji kaynaklarını satın alan ülkelerin karşılaşabileceği ticari riskler bakımından yeni bir değerlendirme sürecini beraberinde getirdi.
Öte yandan Trump, daha önce Rusya'nın ihracatına yönelik bazı yaptırımların kaldırılmasını içeren ve küresel piyasalara dizel yakıt sağlanmasını amaçlayan bir anlaşma nedeniyle de eleştirilmişti. Bazı ABD senatörleri, bu tür adımların Rusya'nın savaş çabalarına kaynak sağlayabileceğini savunmuştu. Son kararın ABD-Rusya ilişkilerinde kalıcı bir politika değişikliğine dönüşüp dönüşmeyeceği henüz net değil. Ancak yaptırımların yürürlüğe girmesinin ertelenmesi, Washington ile Moskova arasındaki ekonomik ilişkilerin yeniden şekillenebileceğine işaret ediyor.
(Kaynak ve Görsel: A Haber)
