Son dönemde bir virüs gibi yayılan sanal bahis ve kaynağı belirsiz para trafiklerine karşı bankalar radikal bir adım attı. Bankaların kredi değerlendirme kriterleri kökten değişti. Artık sadece borç ödeme sadakatini gösteren kredi notu yeterli olmayacak; bankalar müşterinin parayı "nasıl kazandığını" ve "nerelere harcadığını" da sorgulayacak.
Kredi notu yüksek olsa bile onay çıkmayabilir
Kredi ya da kredi kartı başvurusu yapan birçok kişi, notu iyi olmasına rağmen ret cevabı almanın şaşkınlığını yaşıyor. Bankacılık sektöründe "davranışsal risk analizi" olarak adlandırılan yeni yöntemle, müşterinin son aylardaki tüm para trafiği ayrıntılı olarak inceleniyor. Düzenli maaş girişi ve fatura ödemeleri "güvenli" kabul edilirken; sanal bahis siteleriyle ilişkili ödemeler, kaynağı net olmayan yüksek tutarlı transferler ve sık yapılan açıklaması bulunmayan gönderimler kırmızı liste sebebi sayılıyor.
Yapay zeka ve büyük veri mercek altında
Bankalar bu denetimi büyük ölçüde yapay zekâ ve AML (Kara Para Aklama ile Mücadele) yazılımları üzerinden gerçekleştiriyor. Olağan dışı bir işlem tespit edildiğinde, sistem müşteriyi otomatik olarak "yüksek riskli" olarak işaretliyor. Bir banka şube müdürünün ifadesine göre; "Eskiden gelir seviyesi ve kredi notu yeterliydi, şimdi sistemin ürettiği risk skoru belirleyici oluyor. Bahis sitelerine düzenli para çıkışı olan bir müşteri, geliri ne kadar iyi olursa olsun geri ödeme kapasitesi riskli görüldüğü için reddediliyor."
Hesap hareketlerinde ‘davranışsal risk’ dönemi
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, teknolojinin bu süreci hızlandırdığını vurguladı. Kırık, "Düzenli gelir ve öngörülebilir harcamalar düşük riskli kabul edilirken, gelirle uyumsuz harcamalar ve riskli sektörlerle temas dezavantaj oluşturuyor" diyerek vatandaşları uyardı. Birçok kişi farkında olmadan yaptığı düzensiz hesap hareketleri nedeniyle bankaların "kredi verilemez" listesine girebiliyor.
Kaynak: TGRT Haber
