Miras kalan tarım arazilerinin paylaşımında 5403 sayılı Kanun'un getirdiği büyüklük sınırı uygulanmaktadır. Bu düzenleme, mirasçıların arazileri paylaşırken belirli bir asgari büyüklük şartına uymalarını zorunlu kılmaktadır. Yargıtay, arazilerin bölünmesi, hissedarlar arasındaki değer farkının giderilmesi ve kura yöntemine ilişkin kuralları belirlemiştir.
Mirasçıların Paylaşım Sürecindeki Sorumlulukları Nedir?
Miras kalan tarım arazilerinin hissedarlar arasında dağıtılması, mirasçıların kendi kararlarına bırakılmamaktadır. 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, tarımsal alanların küçülerek parçalanmasını önlemek amacıyla paylaşımda asgari büyüklük şartı getirmektedir. Bu durum, mirasçıların arazileri yasal sınırların altına indirecek şekilde bölüştürmelerini engellemektedir.
Hissedarların uzlaşamaması durumunda, mahkemeye taşınan uyuşmazlıklarda öncelikle arazinin fiziksel olarak paylaştırılmasına elverişli olup olmadığı incelenmektedir. Yüzölçümü, kullanım niteliği, hissedarların sayısı ve imar hükümleri bu değerlendirmede dikkate alınmaktadır.
Arazilerin Bölünmesi Hangi Koşullarda Gerçekleşir?
Bölünmenin taşınmazın ekonomik değerini önemli ölçüde düşüreceği anlaşılırsa, satış veya ehil mirasçıya devir seçenekleri gündeme gelmektedir. Fiziksel paylaşımın uygun görülmesi halinde, uzman fen veya harita mühendisine teknik bölünme planı hazırlatılmaktadır. Projenin onay süreci, taşınmazın bulunduğu yere göre değişiklik göstermektedir.
Belediye ve mücavir alan içerisindeki araziler için belediyenin, bu alanların dışında kalanlar için ise İl İdare Kurulunun görüşü alınmaktadır. Bölünmeye izin verilmesi, ancak mirasçıların hangi parçayı alacağı konusunda anlaşamaması halinde, dağıtım hakim huzurunda çekilecek kurayla gerçekleştirilmektedir.
Yargıtay’ın Paylaşım Konusundaki Kararları Neleri Kapsıyor?
Oluşturulan parsellerin değerleri arasında farklılık bulunması durumunda, maddi denkleştirme uygulanmaktadır. Daha düşük değerdeki araziyi alan hissedara, diğer mirasçıların para (ivaz) ödemesiyle eşitlik sağlanabilmektedir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesinin 8 Ocak 2019 tarihli, 2016/3907 Esas ve 2019/112 sayılı kararında miras kalan hisseli taşınmazların paylaşımında izlenecek usul açıkça belirtilmiştir.
Kararda, mirasçılardan birinin satış istemesinin diğer hissedarların fiziki bölünme talebinde bulunmasını engellemeyeceği vurgulanmıştır. Mahkemelerin teknik paylaşım planı hazırlatması, parseller arasındaki değer farklarını gidermesi ve projeyi ilgili idari birimlerin onayına sunması gerektiği ifade edilmiştir. Bölünme projesinin yetkili makam tarafından uygun bulunmaması halinde ise ortaklığın satış gerçekleştirilerek sona erdirilmesi gerektiğine dikkat çekilmiştir.
