Orta Doğu’da tırmanan gerilim ve sıcak çatışma ortamı, küresel emtia piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından lojistik hatların tehlikeye girmesi ve arz endişelerinin artması fiyatlamaları önemli ölçüde etkiledi. Savaşın başlamasından bu yana piyasalarda karışık ancak sert hareketlerin görüldüğü belirtilirken, geleneksel olarak güvenli liman olarak görülen değerli metallerde düşüş, enerji ve bazı sanayi ürünlerinde ise yükseliş yaşandı.
Enerji ve Tarım Ürünlerinde Sert Yükseliş
Saldırıların başladığı 28 Şubat’tan bu yana geçen süreçte nakliye sorunları ve arz endişeleri nedeniyle petrol, doğal gaz, alüminyum ve tarım ürünlerinde hızlı fiyat artışları görüldü. İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması, dünya enerji sevkiyatının önemli bir bölümünü etkileyerek petrol fiyatlarında sert yükselişlere yol açtı. Artan enerji fiyatlarının küresel ölçekte enflasyon baskısını artırabileceği ve merkez bankalarının para politikalarında daha temkinli adımlar atabileceği beklentisi de güçlendi. Analistler, saldırıların 10’uncu gününde olmasına rağmen lojistik aksaklıklar ve hasar gören tesisler nedeniyle küresel piyasaların uzun süre yüksek enerji fiyatlarıyla karşı karşıya kalabileceğini belirtiyor.
Brent Petrol Son Yılların Zirvesine Çıktı
Yaşanan gelişmelerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 56,6 artarak 114,3 dolara yükseldi. Bu seviye, Haziran 2022’den bu yana görülen en yüksek fiyat olarak kaydedildi. Doğal gaz fiyatları da aynı dönemde yüzde 18,3 artarak 3,4 dolara çıktı. Öte yandan Hürmüz Boğazı’ndaki lojistik sorunlar nedeniyle tahıl piyasalarında da arz endişeleri öne çıktı. Chicago Ticaret Borsası’nda buğdayın fiyatı yüzde 8,5 artarken, soya fasulyesi yüzde 5,4 ve mısır yüzde 6,1 yükseldi. Analistler, petrol fiyatlarındaki artışın biyoyakıt talebini artırarak soya ve mısır fiyatlarını da yukarı çektiğini belirtiyor.
Değerli Metallerde Sert Düşüş
Aynı dönemde değerli metallerde ise düşüş yaşandı. 27 Şubat’tan bu yana ons bazında altın yüzde 3,2 değer kaybederken, gümüş yüzde 11, platin yüzde 10,7 ve paladyum yüzde 11,7 geriledi. Uzmanlar, petrol fiyatlarındaki yükselişin doların güçlenmesine yol açtığını ve ABD Merkez Bankası’nın faiz indirimi beklentilerinin ötelenmesinin değerli metaller üzerinde baskı oluşturduğunu ifade ediyor. Buna ek olarak Avrupa’daki bazı merkez bankalarının savunma harcamalarını finanse etmek için altın sattığına dair haberler de altın fiyatlarındaki gerilemede etkili oldu.
