Oxford Economics tarafından yapılan değerlendirmelere göre, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının şiddetlenmesi ve iklim değişikliği ile bağlantılı sıcak hava dalgaları, 2026 yılında küresel gıda fiyatlarının çift haneli artmasına neden olacak. Bu artışın en büyük etkisi buğdayda görülmekte olup, ekmek ve makarna gibi temel gıda maddelerinin fiyatlarında önemli yükselişler bekleniyor.
Gıda Fiyatlarındaki Artışın Beklentileri Neler?
Oxford Economics'in raporuna göre, küresel gıda fiyatlarının bu yıl %11,8 oranında artması, 2027 yılında ise %4,8 oranında bir artış göstermesi öngörülüyor. Bu artışın en belirgin etkileri tahıllar, meyve-sebze gibi tarla ürünleri ve süt ürünlerinde görülecek. Bu durum, Avrupa'daki aşırı sıcaklar ve kuraklık nedeniyle ürünlerin zarar görmesi, çiftçilerin ise Orta Doğu ve Ukrayna'daki savaşların etkisiyle artan enerji ve gübre maliyetleriyle mücadele ettiği bir döneme denk geliyor.
Avrupa'daki Tarım Ürünleri Üzerindeki Etkiler Neler?
Avrupa hububat ve yağlı tohum ticaret birliği Coceral, temmuz ayında yayınladığı güncellemeyle AB-27 ve Birleşik Krallık'ın toplam tahıl rekoltesine ilişkin tahminini 295,5 milyon tondan 286,6 milyon tona indirdi. Bu rakam, 2025 yılında elde edilen 310 milyon tonluk hasadın oldukça altında kalıyor. Almanya Çiftçiler Birliği'nin uyarılarına göre, Almanya'nın tahıl hasadının da bu yıl %7 düşerek 41,9 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
Enerji ve Gübre Maliyetleri Gıda Fiyatlarını Nasıl Etkiliyor?
Sıcak hava dalgaları ve savaşlar, çiftçilerin enerji ve diğer hammaddelerin tedarikinde karşılaştığı zorlukları artırarak maliyetleri yükseltiyor. Oxford Economics, küresel dizel fiyatlarının temmuz ayında yıllık bazda %36 artış gösterdiğini, bu artışta Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların etkili olduğunu belirtiyor. Gübre fiyatlarının ise bu yıl %22 yükselmesi bekleniyor. Ayrıca, Ukrayna'daki savaşın da küresel gıda fiyatları üzerinde belirgin bir baskı yarattığı ifade ediliyor.
Hangi Gıdalarda Fiyat Artışı Daha Belirgin Olacak?
Dvorak, tahılların küresel gıda fiyat endeksinin %25'ini oluşturduğunu ve Rusya ile Ukrayna'nın dünya buğday ihracatının neredeyse %30'unu, mısır ihracatının ise %10'unu karşıladığını belirtiyor. Ayrıca, buğdayın en büyük baskı altında olduğunu ve fiyatlarının 2026'nın üçüncü çeyreğinde yıllık bazda %36 artarak kile başına 6,92 dolara yükselebileceği öngörülüyor. Bu durum, ekmek ve makarna gibi işlenmiş gıdaların fiyatlarını da etkileyecektir.
Gıda Fiyatlarındaki Artışın Tüketici Üzerindeki Etkisi Ne Olacak?
Dvorak, taze gıdalarda etkinin hızlı olacağını ve fiyatların iki ila üç ay içinde tüketiciye yansıyacağını öngörüyor. Ancak, işlenmiş gıdalarda bu etkinin altı ila dokuz ay sonra görülmesi bekleniyor. Bu durum, taze gıda fiyatlarının 2026 Ekim-Kasım ayları arasında yaşanan aksaklıkları yansıtmaya başlayabileceği anlamına geliyor. Oxford Economics'te tarımsal emtia ekonomisti olan Jed Cartledge, Karadeniz'deki saldırıların etkisinin henüz netleşmediğini, ayrıca şiddetli bir El Niño'nun Avrupa dışındaki mahsulleri de tehdit ettiğini belirtiyor.
