Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 30. Taraflar Konferansı (COP30), Brezilya’nın Belem kentinde tamamlandı. Türkiye’yi konferansta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum temsil ederken, yoğun müzakereler sonucunda COP31’in gelecek yıl Türkiye’de düzenlenmesi konusunda uzlaşmaya varıldı.
Türkiye, COP31 Başkanlığını Üstlenecek
Türkiye’nin 2022 yılında açıkladığı COP31 ev sahipliği adaylığıyla başlayan diplomasi süreci, Belem’de yürütülen beş günlük müzakerelerle olumlu sonuçlandı. Tüm taraflar, COP31 Taraflar Konferansı’nın Türkiye’de yapılması ve başkanlığın Türkiye tarafından yürütülmesi konusunda ortak karara vardı. Müzakerelere paralel olarak konferans başkanlığı sürecini Avustralya üstlenecek.
Ayrıca Pre-COP toplantısının Pasifik ülkelerinden birinde organize edilmesi yönünde de mutabakat sağlandı. Uzlaşma metni, Türkiye’nin üyesi olduğu Birleşmiş Milletler Batı Avrupa ve Diğerleri (WEOG) grubunda kabul edildi.
Daha Adil ve Kapsayıcı Diplomasi Vurgusu
Türkiye, hiçbir ülkenin geride bırakılmadığı, daha adil ve kapsayıcı bir uluslararası iklim diplomasisi hedefiyle ev sahipliği hakkını elde etti. Böylece Türkiye, küresel iklim mücadelesinin en önemli organizasyonu olan COP’a tarihinde ilk kez ev sahipliği yapacak ve 196 ülkenin liderlerini ağırlayacak.
Önümüzdeki dönemde, COP31 kapsamındaki Liderler Zirvesi ile konferans organizasyonunun hangi şehirde yapılacağı netleştirilecek.
COP31 İçin Antalya Öne Çıkıyor
Bakan Murat Kurum, daha önce yaptığı açıklamalarda Türkiye’nin COP31’i Antalya’da düzenlemeyi hedeflediğini belirtmişti. Antalya’nın ulaşım ve konaklama kapasitesiyle avantajlı olduğunu vurgulayan Bakan Kurum, şehrin daha önce G20 Zirvesi’ne de başarılı bir şekilde ev sahipliği yaptığına dikkat çekmişti.
COP31 kapsamında Liderler Zirvesi’nin ise İstanbul’da gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Türkiye’nin COP31 Süreci ve Diplomasi Trafiği
Türkiye, 2022 yılında Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde düzenlenen COP27’de hem güncellenmiş Ulusal Katkı Beyanı’nı hem de COP31 adaylığını açıklamıştı. Türkiye ile aynı WEOG grubunda yer alan Avustralya da adaylığını duyurmuş, yaklaşık iki yıl boyunca iki ülke arasında dostane ve yapıcı müzakereler yürütülmüştü.
Belem’de gerçekleşen COP30 sırasında da Bakan Murat Kurum’un liderliğinde yürütülen yoğun diplomasi trafiği, Türkiye’nin ev sahipliğine hazır olduğunu ortaya koydu.
Türkiye–Avustralya Müzakere Süreci
Müzakereler sırasında Bakan Kurum, Türk–Anzak dostluğuna atıfta bulunarak, Çanakkale’de temelleri atılan ortak dayanışma ruhunun iklim kriziyle mücadelede de sürdürülebileceğini ifade etti.
Türkiye’nin Akdeniz havzasında yer alması nedeniyle iklim değişikliğinin etkilerini en yoğun yaşayan ülkeler arasında bulunduğunu belirten Bakan Kurum, buna karşın ülkenin tarihsel sorumluluğunun düşük olduğunu, ancak kararlı iklim eylemleriyle küresel çabalara güçlü katkı sunduğunu vurguladı.
Türkiye’nin İklim Kanunu, Sıfır Atık Hareketi, döngüsel ekonomi uygulamaları ve yenilenebilir enerji yatırımlarıyla 2053 Net Sıfır Emisyon hedefine emin adımlarla ilerlediğini kaydeden Bakan Kurum, çok taraflı iklim diplomasisine liderlik etmeye hazır olduklarını ifade etti.
COP Nedir?
Her yıl 197 ülkenin katılımıyla düzenlenen Taraflar Konferansı (COP), ülkelerin sera gazı azaltım politikalarını, uyum stratejilerini, iklim finansmanı yapısını, kayıp ve zarar mekanizmalarını ve karbon piyasalarına ilişkin kuralları belirlediği küresel bir platform niteliği taşıyor.
"Taraflar" kavramı, 1992 yılında imzalanan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’ne taraf olan ülkeleri ifade ediyor. Sözleşmenin en üst karar organı olan COP toplantıları, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası politikaların şekillendirilmesinde kritik rol üstleniyor. İlk COP toplantısı 1995 yılında Almanya’nın Berlin kentinde düzenlendi.
Ev Sahipliği Nasıl Belirleniyor?
COP toplantılarının ev sahipliği, bölgesel gruplar arasındaki dönüşümlü sistem ve aday ülkelerin mutabakatıyla belirleniyor. Aday ülkelerin kendi aralarında anlaşmaya varması bekleniyor; herhangi bir ülkenin itirazı olmadığında ev sahipliği kesinleşmiş kabul ediliyor. Uzlaşma sağlanamadığı durumlarda ise zirve, BMİDÇS Sekretaryası’nın bulunduğu Almanya’nın Bonn kentinde yapılıyor.
COP ev sahipliği her yıl farklı bir BM bölgesine veriliyor. Geçtiğimiz yıl Doğu Avrupa Grubu’ndan Azerbaycan zirveye ev sahipliği yaparken, bu yıl toplantı Latin Amerika ve Karayipler Grubu’ndan Brezilya tarafından düzenlendi. 2026 yılı için ise sıra, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Batı Avrupa ve Diğerleri Grubu’na geldi.
