Her yıl 21 Ağustos’ta kutlanan Dünya Ormancılık Günü, ormanların korunması ve sürdürülebilir yönetimi konusunda farkındalık yaratmak amacıyla uluslararası düzeyde kabul edilmiştir. Türkiye’de de 1975’ten beri Ormancılık Haftası kapsamında anılan bu gün, doğanın yeşil nefesini korumanın önemini hatırlatmaktadır.
Türkiye, orman bakımından zengin bir coğrafyaya sahiptir. Ülke yüzölçümünün yaklaşık %29,8’i, yani yaklaşık 23,3 milyon hektar alanı ormanlarla kaplıdır. Bu oran, 1999 yılında %26,7 iken, yıllar içinde yapılan yoğun ağaçlandırma ve koruma çalışmalarıyla yükselmiştir. Koru ormanı alanı yaklaşık 22,3 milyon hektara ulaşırken, baltalık orman alanı ise 1,07 milyon hektar civarındadır.
Ormanlarımızı Tehdit Eden Unsurlar
Ormanların artan varlığına rağmen karşı karşıya kaldığı tehditler küçümsenemez. Madencilik, enerji yatırımları, turizm ve imar gibi çeşitli insan kaynaklı faaliyetler, ormanlık alanların tahrip olmasına yol açmaktadır. Özellikle büyük orman parçalarının sayısında 2008-2019 yılları arasında %39,5 oranında azalma kaydedilmiştir. Bu durum, doğal dengenin bozulması ve yangın risklerinin artması anlamına gelmektedir.
Türkiye’de orman yangınları büyük bir sorun olmaya devam ediyor. 1937’den günümüze kadar 126 binden fazla yangın çıkarken, yaklaşık 1,9 milyon hektar orman alanı zarar gördü. Son beş yılda yangınlar nedeniyle kaybedilen alan 216 bin hektarı aşmıştır. 2021 yılında rekor sayıda yangın ve büyük alan kaybı yaşanmış, diğer yıllar da azalmaya rağmen ciddi zararlar görülmüştür. Yangınların %90’a yakını insan kaynaklıdır; ihmal ve dikkatsizlik en önemli sebeplerdendir.
Orman Köylüsü ve Ekoturizmin Önemi
Türkiye’de ormanların sürdürülebilir yönetimi için sertifikalı orman alanları artırılıyor. 2023’te orman alanının %35’i sertifikalı iken, 2024’te bu oran %42’ye yükseldi. Ayrıca ekoturizm alanlarında da büyük artış yaşandı. Orman köylülerine sağlanan sosyal ve ekonomik destekler, hem bölge halkının kalkınmasına hem de ormanların korunmasına katkı sağlıyor.
Orman İşçileri ve Orman Şehitleri: Vatanın Sessiz Kahramanları
Ormanlarımızın korunması, yangınlarla mücadele ve sürdürülebilir ormancılık faaliyetleri, büyük bir emek ve fedakârlık gerektiriyor. Bu süreçte en ön safta yer alanlar ise orman işçileri, yani yangınla mücadele ekipleri, ormancılık personeli ve saha çalışanlarıdır. Ancak maalesef, bu kutsal görev sırasında hayatını kaybeden işçi sayısı her geçen yıl artıyor. Türkiye’de bu emekçiler “orman şehidi” olarak anılıyor ve onların hatırası her zaman yaşatılıyor.
Orman İşçilerinin Görevleri ve Riskleri
Orman işçileri, yangın sezonunda büyük risk altında görev yapıyor. Sadece yangın söndürme değil, aynı zamanda ağaçlandırma, bakım, orman yollarının açılması, yangın risk analizleri ve yangın öncesi hazırlık çalışmaları da onların sorumluluğunda. Sahada zorlu arazi koşulları, sıcak hava, ağır ekipman kullanımı, ani rüzgar değişiklikleri gibi birçok tehlike ile karşı karşıyalar.
2025 yılında Türkiye'de meydana gelen orman yangınlarında, orman işçileri ve sivil toplum gönüllülerinin gösterdiği kahramanlık, büyük bir fedakârlık örneği teşkil ediyor. Bu yıl içinde, İzmir Ödemiş ve Eskişehir Seyitgazi ilçelerinde çıkan orman yangınlarına müdahale sırasında toplamda 11 orman işçisi şehit oldu.
Orman Şehitliği Hakkının Tanınması
2025 yılında çıkan yasal düzenlemelerle, orman yangınları sırasında hayatını kaybeden orman işçilerinin “şehitlik hakkı” tanındı. Bu düzenleme, hayatını kaybedenlerin ailelerine maddi destek sağlanması ve işçilerin çalışma koşullarının iyileştirilmesi için önemli bir adım oldu. Ancak, işçi sayısının artırılması ve güvenlik önlemlerinin geliştirilmesi halen öncelikli ihtiyaçlar arasında yer alıyor.
İzmir Ödemiş yangını: Orman işçisi İbrahim Demir'in şehitliği
3 Temmuz 2025 tarihinde İzmir'in Ödemiş ilçesinde çıkan orman yangınına müdahale eden orman işçisi İbrahim Demir, yangın söndürme çalışmalarında hayatını kaybetmiştir. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "Yeşil Vatan’ı canı pahasına savunan kardeşimize Allah’tan rahmet, ailesine ve sevenlerine sabır diliyorum" ifadelerini kullanmıştır .
Eskişehir Seyitgazi yangını: 10 orman görevlisi ve sivil toplum gönüllüsü şehit oldu
23 Temmuz 2025 tarihinde Eskişehir'in Seyitgazi ilçesinde çıkan orman yangınına müdahale sırasında, rüzgarın etkisiyle alevlerin yön değiştirmesi sonucu 5 orman işçisi ve 5 AKUT gönüllüsü hayatını kaybetmiştir. Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı, yaptığı açıklamada, "5 orman çalışanı kardeşim ve 5 AKUT çalışanı kardeşimizi kaybettik" ifadelerini kullanmıştır . Şehitlerin cenazeleri Eskişehir'in Kırka Mahallesi'ne getirilmiştir.
Orman İşçilerinin Yaşadığı Zorluklar
Orman işçilerinin çalışma koşulları oldukça zorludur. Yetersiz ekipman, uzun çalışma saatleri, gece vardiyaları ve zorlu arazi şartları bu mesleği daha riskli hale getiriyor. Ayrıca orman yangınlarının yoğun yaşandığı dönemlerde yorgunluk ve stres faktörleri artıyor. Eğitim eksikliği ve yetersiz koruyucu donanım ise ölüm ve yaralanma riskini yükseltiyor.
Türkiye’de Orman İşçisi Sayısı ve İstihdam
Türkiye’de yaklaşık 22 bin orman işçisi bulunuyor. Yangın sezonunda ise aktif olarak yangınla mücadeleye katılan işçi sayısı 12 bini geçiyor. Orman İşletme Müdürlükleri, Özel İdareler ve belediyeler bünyesinde görev yapan bu emekçiler, ormanların korunmasında hayati rol oynuyor.
Son yıllarda orman işçilerinin yaşam koşullarının iyileştirilmesi ve güvenlik önlemlerinin artırılması konusunda toplumsal farkındalık artmaktadır. Sivil toplum örgütleri ve sendikalar, işçi hakları ve güvenliği için yoğun kampanyalar yürütüyor. Ayrıca orman yangınları ile mücadelede teknolojinin kullanılması, drone destekli erken uyarı sistemleri ve eğitim programlarının yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Ormanlarımızı Korumak İçin Alınması Gereken Önlemler
Orman varlığımızı sürdürülebilir şekilde koruyabilmek için;
Fiili orman olmayan alanların kayıtlardan çıkarılması, izin süreçlerinin sıkı denetlenmesi,
Yangın yönetiminde erken uyarı sistemlerinin kurulması, eğitimli ve donanımlı personelin artırılması,
Sertifikalı orman alanlarının çoğaltılması ve ekoturizmin desteklenmesi,
Orman köylülerine sosyal ve ekonomik desteklerin sürdürülmesi,
İşçi sağlığı ve güvenliğinin iyileştirilmesi,
Toplumsal farkındalık ve eğitim çalışmalarının yaygınlaştırılması gerekmektedir.
Yeşil Vatanın Geleceği Ormanlarımızla Yaşar
21 Ağustos Dünya Ormancılık Günü, Türkiye’de sadece sembolik bir tarih değil; ormanlarımızı korumak, orman işçilerimizin hayatını güvence altına almak ve ekosistemi sürdürülebilir kılmak adına bir çağrıdır. Ormanlarımızın geleceği, doğaya saygılı politikalar, bilinçli toplum ve fedakar emekçilerin güvenliğiyle mümkün olacaktır.
Kaynak: Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Orman Alanları Raporları
BBC Türkçe
