Türkiye’de bilim tarihçiliğinin kurumsallaşmasını sağlayan en önemli isimlerden biri olan Ordinaryüs Profesör Doktor Aydın Sayılı, dünya çapında tanınan bir akademisyendir.
2 Mayıs 1913 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen Sayılı, 2026 yılı itibarıyla vefatının üzerinden 33 yıl geçmiş olsa da bilim dünyasındaki mirasıyla yaşamaya devam etmektedir.
5 TL'nin Arkasındaki İsim Aydın Sayılı Kimdir?
2009 yılından bu yana 5 Türk Lirası banknotlarının arka yüzünde portresi bulunan Sayılı, sadece Türkiye’de değil, dünya genelinde "bilim tarihi" alanında doktora derecesi alan ilk kişi olma unvanını taşımaktadır.
İstanbul’da başlayan ve Ankara Atatürk Lisesi’nde Atatürk ile kesişen hayatı, onu Harvard Üniversitesi’ne ve oradan da dünya bilim literatürüne taşımıştır.
Aydın Sayılı'nın Eğitim Hayatı ve Başarıları Nasıldır?
Aydın Sayılı, 1933 yılında Ankara Atatürk Lisesi’ndeki mezuniyet sınavında bizzat Mustafa Kemal Atatürk’ün dikkatini çekmiş bir isimdir.
Sınavdaki üstün başarısından etkilenen Atatürk, genç Aydın’ın bilimle ilgilenmesini istemiş ve bu yönlendirme sonucunda Sayılı, Milli Eğitim Bakanlığı bursuyla Amerika’ya gönderilmiştir.
Aydın Sayılı'nın Bilim Dünyasına Katkıları Nelerdir?
Harvard Üniversitesi’nde bilim tarihinin efsane ismi George Sarton’un yanında eğitim gören Sayılı, 1942 yılında "İslam Dünyasında Bilim Kurumları" başlıklı teziyle doktorasını tamamlamıştır.
Bu çalışma, alanında bir ilk olarak tarihe geçmiş ve Aydın Sayılı’nın adını küresel bir otorite olarak tescillemiştir.
İstanbullu bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Aydın Sayılı, babası Abdurrahman Bey’in diplomatik görevi nedeniyle çocukluğunun bir kısmını İran’da geçirmiştir.
Yurda döndüğünde orta öğrenimini Ankara’da tamamlayan Sayılı, akademik kariyerinin büyük bir kısmını Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde (DTCF) sürdürmüştür.
1952 yılında profesör, 1958 yılında ise Ordinaryüs unvanını alan Sayılı, Amerika’daki prestijli üniversitelerden aldığı teklifleri reddederek Türkiye’deki öğrencilerini yetiştirmeyi ve Türk bilim dünyasına hizmet etmeyi tercih etmiştir.
Astronomi, matematik ve tıp tarihi gibi alanlarda yetiştirdiği öğrenciler, bugün Türkiye’deki bilim tarihi çalışmalarının temelini oluşturmaktadır.
Emekliliğinin ardından Atatürk Kültür Merkezi başkanlığı görevini yürüten Aydın Sayılı, 15 Ekim 1993 tarihinde Ankara’da bir kalp krizi sonucu hayata gözlerini yummuştur.
Yaşamı boyunca pek çok uluslararası onura layık görülen Sayılı, 1973 yılında Polonya hükümetinden Kopernik Madalyası, 1977 yılında TÜBİTAK Hizmet Ödülü ve 1990 yılında yaşam boyu hizmetlerinden ötürü UNESCO Ödülü almıştır.
Kendisinin bilimsel derinliği ve ulusal simgemiz olan banknotlarda yer alması, Türk milletinin bilime verdiği önemin en somut göstergelerinden biridir.
Mezarı Ankara Cebeci Asri Mezarlığı’nda bulunan Sayılı, ardında bıraktığı "İslam Dünyasında Rasathane" gibi başyapıtlarla bilim dünyasına ışık tutmaya devam etmektedir.
