Türkiye, tektonik ve sismik yapısı nedeniyle doğal afetlerle sık karşılaşan bir coğrafyada yer alıyor. Alp-Himalaya deprem kuşağı üzerinde bulunan ülkede, 485 diri fay hattı üzerinde ortalama her on yılda bir 7 ve üzeri büyüklükte deprem meydana geliyor. AFAD Başkanı Vali Ali Hamza Pehlivan, 1-7 Mart Deprem Haftası kapsamında yaptığı açıklamada, Türkiye’nin kriz yönetiminden risk yönetimi anlayışına geçiş sürecini ve güncel verileri paylaştı.
Pehlivan, Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) ve yerel düzeydeki İRAP çalışmaları kapsamında ülke genelinde belirlenen 16 bin 659 eylemin 6 bin 792’sinin tamamlandığını ifade etti. Ayrıca, hayati öneme sahip "Kırmızı Eylem" olarak nitelendirilen 2 bin 771 kritik görevden bin 131’inin başarıyla sonuçlandırıldığı bilgisini verdi.
Avrupa’nın en büyük gözlem ağı kuruldu
Türkiye, 1.204 deprem gözlem istasyonu ile Avrupa’nın en büyük gözlem ağına sahip ülkesi konumuna geldi. AFAD Ulusal Deprem Gözlem Ağı aracılığıyla sadece Türkiye’nin değil, toplam 18 ülkenin deprem çözümlemeleri 7/24 kesintisiz olarak yapılıyor. 2025 yılı verilerine göre, 436’sı 4 ve üzeri büyüklükte olmak üzere toplam 53 bin 875 depremin çözümlemesi gerçekleştirildi.
Teknolojik altyapı çalışmaları kapsamında AYDES, İKAS ve CMAS gibi dijital sistemler yerli imkanlarla geliştirilmeye devam ediyor. Karadeniz Bölgesi başta olmak üzere 14 ilde uygulanan taşkın erken uyarı sistemleri ve dere ıslahı projeleriyle, son 21 ayda 316 dere yatağından 23 milyon metreküp malzeme temizlenerek riskler minimize edildi.
Arama kurtarma personeli hedefi aşıldı
6 Şubat Kahramanmaraş depremleri sonrası başlatılan "Hedef: 100 Bin Arama Kurtarma Personeli" projesinde hedeflerin %58 oranında aşıldığı duyuruldu. Kamu kurum ve kuruluşlarından yetiştirilen yaklaşık 158 bin personel ile Türkiye’nin arama kurtarma kapasitesi son 3 yılda 10 katına çıkarıldı. Profesyonel kadroya ek olarak, AFAD Gönüllülük Sistemi'ne başvuran 1 milyon 636 bin vatandaştan 365 bini temel eğitimlerini tamamladı.
Yapay zeka ve yerli ekipman dönemi
Afet müdahale süreçlerinde yapay zeka ve ileri teknoloji kullanımı ön plana çıkıyor. HIZIR-NET modülü ile uydu üzerinden otomatik enkaz analizi yapılırken, TÜBİTAK destekli KURTAR projesi ile GSM kesintilerinde bile enkaz altındaki afetzedelerin konum tespiti hedefleniyor. İHA filosunun 161 dron ve 600 pilotla güçlendirildiği belirtilirken, kullanılan 73 temel arama kurtarma ekipmanının 53’ünün artık yerli imkanlarla üretildiği kaydedildi.
