Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, dar gelirli hanelere yönelik yeni bir sosyal destek modeli için hazırlıklarını sürdürüyor. Aile Gelir Tamamlama Sistemi olarak adlandırılan modelde, hanelerin toplam geliri esas alınacak ve belirlenen gelir sınırının altında kalan tutarın devlet tarafından tamamlanması planlanıyor.
Kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak da bilinen sistemin, pilot uygulamaların ardından 2027 yılının başında Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor.
Aile Gelir Tamamlama Sistemi nedir?
Aile Gelir Tamamlama Sistemi, sosyal desteklerde hanenin toplam gelirini temel alan yeni bir model olarak planlanıyor. Sistemde vatandaşlara herkese aynı miktarda ödeme yapılması yerine, hanenin mevcut gelir durumu dikkate alınacak.
Haneye giren toplam gelirin belirlenen sınırın altında kalması halinde aradaki farkın devlet tarafından sosyal destek olarak karşılanması öngörülüyor.
Her haneye aynı miktarda ödeme yapılmayacak
Yeni modelde sabit ve eşit bir ödeme yerine, destek miktarının hanelerin gelir durumuna göre değişmesi planlanıyor.
Buna göre hanenin toplam geliri hesaplanacak. Belirlenen gelir sınırının altında kalan hanelerde mevcut gelir ile söz konusu sınır arasındaki fark tespit edilecek ve şartları karşılayanlara bu fark kadar destek sağlanacak.
Vatandaşlık maaşı nasıl uygulanacak?
Planlanan sistemin temel hedefi, düşük gelirli haneler için asgari bir gelir güvencesi oluşturmak. Örneğin tek başına yaşayan bir yaşlının geliri belirlenen sınırın altında kalırsa, gelir ile sınır arasındaki eksik tutarın devlet desteğiyle tamamlanması öngörülüyor.
Bu nedenle sistem kapsamında verilecek desteğin miktarı, kişinin veya hanenin gelir durumuna göre farklılık gösterebilecek.
Destek miktarı gelir durumuna göre belirlenecek
Modelde temel kriter haneye giren toplam gelir olacak. Gelir seviyesi belirlenen sınırın altında olan ve gerekli şartları taşıyan hanelere, aradaki fark kadar sosyal yardım yapılması planlanıyor.
Dolayısıyla sistemin, herkese aynı miktarda ödeme yapılmasına dayalı bir uygulama olması öngörülmüyor.
Aile Gelir Tamamlama Sistemi emekliliği nasıl etkileyebilir?
Aile Gelir Tamamlama Sistemi'nin emeklilik tercihleri üzerinde de dolaylı bir etkisinin olabileceği değerlendiriliyor.
Hane gelirinin belirli bir seviyenin altına düşmesinin önüne geçilmesiyle, bazı vatandaşların yalnızca geçim sıkıntısı nedeniyle erken emekliliğe yönelme eğiliminin azalabileceği öne sürülüyor. Ancak bu değerlendirme, kademeli emeklilik konusunda alınmış yeni bir karar anlamına gelmiyor.
Aile Gelir Tamamlama Sistemi ne zaman başlayacak?
Pilot uygulamalarla yürütülen Aile Gelir Tamamlama Sistemi'nin 2027 yılının başından itibaren Türkiye genelinde uygulanması planlanıyor.
Sistemin ülke çapında hayata geçirilmesiyle birlikte sosyal destek modelinin daha geniş bir kesime ulaştırılması hedefleniyor.
Vatandaşlık maaşının şartları ne zaman belli olacak?
Sistemin kesin kapsamı ve uygulama ayrıntıları henüz netleşmiş değil. Destekten kimlerin yararlanacağı, gelir hesaplamasında hangi kriterlerin kullanılacağı ve başvuru şartlarının neler olacağı gibi detayların, uygulamanın Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasıyla birlikte netleşmesi bekleniyor.
Özetle, yeni modelde hanenin toplam geliri belirleyici olacak ve belirlenen gelir sınırının altında kalan tutarın şartları sağlayan haneler için devlet tarafından tamamlanması planlanacak.
