1942 yılında İzmir’in Menemen ilçesinde dünyaya gelen Alev Alatlı, akademik birikimi, disiplinler arası yaklaşımı ve eleştirel düşünceyi merkeze alan eserleriyle Türkiye’nin yakın dönem kültür hayatında derin izler bıraktı.
2 Şubat 2024’te İstanbul’da hayatını kaybeden Alatlı, ardında yalnızca romanlar değil, güçlü bir düşünce mirası da bıraktı.
Eğitim hayatında ekonomiyi iç dünyasında edebiyatı tercih etti
Eğitim hayatına Ankara’da başlayan Alev Alatlı, lise öğrenimini babasının Japonya’ya askerî ataşe olarak atanması nedeniyle Tokyo’daki American School in Japan’da tamamladı ve bu süreçte Japonca öğrendi. Lisans eğitimini 1963 yılında ODTÜ Ekonomi ve İstatistik Bölümü’nde bitirdi. Ardından Fulbright bursuyla Vanderbilt Üniversitesi’nde ekonomi ve ekonometri alanında yüksek lisans yaptı; doktora çalışmalarını ise Dartmouth College’da sürdürdü. Akademik hayatında pozitivist yaklaşımlara mesafeli duran Alatlı, zamanla ilgisini medeniyet, düşünce ve ilahiyat tarihine yöneltti.
1968’de Türkiye’ye dönen Alatlı, akademi ve kamu alanında çeşitli görevler üstlendi. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi’nde öğretim görevlisi olarak çalıştı, Devlet Planlama Teşkilatı’nda Turgut Özal’ın müsteşarlığı döneminde kıdemli ekonomist olarak görev yaptı. 1981–1984 yılları arasında California Üniversitesi (Berkeley) ile yürüttüğü psiko-dilbilim araştırmaları, onun disiplinler arası yaklaşımını daha da güçlendirdi. Ana dili Türkçe olan Alatlı, İngilizce ve Almancayı ileri, Rusça ve Japoncayı ise orta düzeyde biliyordu.
'yazarlık ter işidir'
Edebiyat hayatına paralel olarak yayıncılık ve kültürel faaliyetlerde de bulunan Alatlı, 1980’li yıllarda “Bizim English” dergisini yayımladı ve Türk Yazarlar Kooperatifi’nde yöneticilik yaptı. Kapadokya’nın kalkınma potansiyeline yönelik çalışmaları ise onu eğitime yöneltti; Kapadokya Meslek Yüksekokulu’nun kuruluşuna öncülük ederek 2007–2017 yılları arasında kurucu müdürlük görevini üstlendi.
Alev Alatlı’nın romanları ve deneme kitapları, Türkiye’nin yakın tarihini, toplumsal ve siyasal dönüşümleri sorgulayan bir bakış açısıyla ele aldı. Ona göre roman, yalnızca bir kurgu değil, yaşanan toplumun aynasıydı. Türk kültüründe özgürlük arayışını düşünsel merkezine alan Alatlı, yeni dünya düzenine ve kültürel dönüşümlere karşı eleştirel bir duruş sergiledi. “Yazarlık ilham işi değildir, ter işidir” sözü, onun yazıya ve entelektüel sorumluluğa bakışını özetleyen ifadelerden biri olarak hafızalarda yer etti.
KOAH ve çoklu organ yetmezliği nedeniyle 2 Şubat 2024’te İstanbul’da vefat eden Alev Alatlı, 3 Şubat’ta Eyüp Sultan Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından Mihrişah Sultan Haziresi’ne defnedildi. Vefatının ikinci yılında Alatlı, Türk edebiyatına kazandırdığı eserler, yetiştirdiği fikir iklimi ve ardında bıraktığı güçlü entelektüel mirasla saygı ve rahmetle anılıyor.
