Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen ve küresel güvenlik mimarisinin geleceğinin şekillendiği 36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, ikinci gününde liderlerin yoğun diplomasi trafiği ve kritik açıklamalarıyla devam ediyor. Başkent Ankara’nın ev sahipliğinde gerçekleşen bu tarihi buluşmada, ittifakın karşı karşıya olduğu çok boyutlu sınamalar masaya yatırılıyor. Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenecek olan ana oturum öncesinde bir araya gelen liderler; Rusya’nın artan tehdit algısı, üye ülkelerin savunma bütçelerinin artırılmasına yönelik taahhütler, Orta Doğu'daki İran kaynaklı gerilimler ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın satın alınmasına yönelik gündemi meşgul eden iddiaları hakkında çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. İttifak üyeleri arasında görüş ayrılıklarının yanı sıra ortak savunma bilincinin de vurgulandığı bu oturumlar, NATO'nun önümüzdeki dönem izleyeceği stratejik yol haritası açısından büyük önem taşıyor.
Kanada Başbakanı Carney: Rusya Direkt Bir Düşman
Zirve öncesi gazetecilerin sorularını yanıtlayan Kanada Başbakanı Mark Carney, küresel tehditlerin boyut değiştirdiğini belirterek Rusya'ya karşı sert bir duruş sergiledi. Carney, "Rusya direkt bir düşman. Gelecek iki yılda savunma bütçemiz yüzde 4 olacak" diyerek Kanada'nın savunma yatırımlarını ciddi oranda artıracağını açıkladı.
Kapasitelerin bölgesel olarak inşa edildiğini ifade eden Carney, Kanada'nın özellikle Kuzey Amerika ve Grönland Arktik bölgesine odaklandığını belirtti. ABD'nin NATO'ya yönelik tutumu hakkındaki bir soruya, "ABD sorumlulukların değiştiğini görmek istiyor" yanıtını veren Kanada Başbakanı, İran'ın Suudi Arabistan'a yönelik hamlelerine de değinerek, "İran, Suudi Arabistan'a sorumsuzca saldırdı. Bunun bir karşılığı olacaktı" ifadelerini kullandı.
Hollanda Başbakanı Jetten: Savunma Harcamalarımızı Üç Katına Çıkardık
Avrupa'nın savunma kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğine vurgu yapan Hollanda Başbakanı Rob Jetten, Avrupa müttefiklerinin son dönemde askeri işbirliği konusunda önemli adımlar attığını belirtti. Jetten, "Gördüğünüz gibi savunma harcamalarımızı üç katına çıkardık" diyerek Avrupa'nın kendi kıtasını koruma konusunda daha kararlı bir duruş sergilediğini ifade etti.
İran'daki gelişmelerin ve diplomatik çözüm arayışlarının zirvenin önüne geçmeyeceğini söyleyen Jetten, ABD Başkanı Donald Trump’ın eleştirilerine yönelik ise, "Attığımız adımlar yalnızca Avrupa'nın güvenliği için değil, aynı zamanda ABD'nin de çıkarınadır" dedi. Trump'ın Grönland demeçlerine de değinen Jetten, NATO'yu "NATO 3.0" olarak yeniden tasarladıklarını ve harika bir iş çıkardıklarını savundu.
Danimarka Başbakanı Frederiksen: Grönland Elbette Satılık Değildir
Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, küresel güvenlik ortamının giderek daha istikrarsız hale geldiğini hatırlatarak Avrupa'nın acilen yeniden silahlanması gerektiğini vurguladı. Ukrayna'ya desteğin artarak sürmesi gerektiğini ifade eden Frederiksen, "Bu savaşın tek haklı kazananının Ukrayna olmasını sağlamalıyız" dedi.
ABD Başkanı Trump’ın Grönland’a yönelik sömürgeci yaklaşımını sert bir dille eleştiren Frederiksen, ülkesinin egemenlik haklarından taviz vermeyeceğini belirterek şöyle konuştu: "ABD Başkanı'nın bu konudaki pozisyonu maalesef çok açık, bizim pozisyonumuz da her zaman olduğu gibi net. Grönland elbette satılık değildir. Müttefiklerimiz de dahil olmak üzere herkesin Grönland halkının kendi kaderini tayin etme hakkına saygı duymasını bekliyoruz."
NATO'nun kolektif savunmayı içeren 5. Maddesi'ne tam bağlılık mesajı veren Frederiksen, bu maddenin Grönland dahil ittifakın her bir santimetresi için geçerli bir sigorta olduğunu hatırlattı.
İzlanda Başbakanı Frostadottir: Rus Tehdidine Odaklanmalıyız
Grönland tartışmalarına bir tepki de İzlanda Başbakanı Kristrun Frostadottir'den geldi. Frostadottir, "Grönland, Grönland halkınındır. Onlar ABD'nin bir parçası olmak istemiyor. Bu konuda gayet netler" diyebiliriz ifadeleriyle Danimarka'ya destek verdi. İttifakın 12 ay öncesine göre çok daha fazla kaynağa sahip ve güçlü olduğunu belirten İzlanda Başbakanı, suni tartışmalar yerine asıl odaklanılması gereken noktanın Rusya tehdidi olduğunu kaydetti.
Yunanistan Başbakanı Miçotakis: Sorunlar İyi Komşuluk Anlayışıyla Çözülür
Dün Ankara'ya gelen ve Kuzey Atlantik Konseyi Toplantısı öncesi konuşan Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında geçen F-35 görüşmelerine dair yorum yapmaktan kaçındı. İttifakın temel prensiplere dayanması gerektiğini söyleyen Miçotakis, "Sorunların çok büyük bir kısmının yalnızca iyi komşuluk anlayışıyla çözülebileceğine inanıyoruz" dedi. Ankara'da bulunmaktan memnuniyet duyduğunu dile getiren Miçotakis, iki ülke arasındaki ilişkileri geliştirmeye her zaman açık olduklarını sözlerine ekledi.
Norveç Başbakanı Store: NATO Bir Tercih Değil, İhtiyaçtır
Zirve öncesi konuşan Norveç Başbakanı Jonas Gahr Store, Avrupa'da gergin ve değişen bir ortamda yaşandığını belirterek, "NATO bir istek değil, ihtiyaçtır" dedi. İttifakta sorumluluk paylaşımının gerçekleşmesinin önemli bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Store, Avrupa'nın daha büyük sorumluluklar üstlenmesinden memnuniyet duyduğunu dile getirdi.
Norveç'in savunma harcamalarının toplam Gayri Safi Yurt İçi Hasıla'nın (GSYİH) yüzde 4,7'sini oluşturduğunu, sadece savunmaya ayrılan payın ise yüzde 3,17 olduğunu açıklayan Başbakan Store; Norveç, Almanya ve Kanada arasında ortak filo kurulması ile denizaltı alımı konularında varılan anlaşmaları örnek gösterdi. Ukrayna'ya yönelik tutarlı desteğin süreceğini belirten Store, ABD Başkanı Trump’ın "NATO ABD'ye ne kazandırıyor?" sorusuna karşılık, kuzey sularında istikrar ve gözetleme sağlamanın ABD'nin iç güvenliği için de hayati öneme sahip olduğunu vurguladı. Norveç'in en büyük yatırımını donanmaya yapacağını söyleyen Store, Danimarka'yı ve kuzeydeki istikrarı her koşulda destekleyeceklerini ifade etti.
Portekiz Başbakanı Montenegro: Toprak Bütünlüğü Tartışma Konusu Olamaz
Zirve öncesinde açıklamalarda bulunan bir diğer isim olan Portekiz Başbakanı Luis Montenegro, Ankara'da gerçekleştirilen toplantıların Atlantik İttifakı'nın birliğini pekiştireceğini dile getirdi. Zirvenin, NATO'nun 5'inci maddesinin üstünlüğüne saygı gösterileceği bir buluşma olacağını vurgulayan Montenegro, bu maddenin 32 üye ülkenin tamamı için kesinlikle hayati bir unsur olarak korunacağını belirtti.
Portekiz'in Avrupa ayağını güçlendirmek adına üzerine düşen sorumluluğu üstlendiğini ve 2025 yılını savunma harcamalarını yüzde 2'nin üzerine çıkarma hedefini yerine getirerek tamamladığını belirten Montenegro; Romanya, Slovakya ve Litvanya'daki operasyonlara katılım sağlayarak güvenilir bir ortak olduklarını kanıtladıklarını ifade etti.
Özellikle deniz güvenliği ve Atlantik odaklı yaklaşımlara öncelik verdiklerini anlatan Montenegro, müttefiklerin toprak bütünlüğü konusuna da net bir sınır çizdi: “Dış ülkelere karşı toprak bütünlüğünü garanti altına alma taahhüdümüz varsa, bunu içeride de korumamız gerekir. Yapılan açıklamalar ne olursa olsun hiçbir NATO üye devletinin, elbette Danimarka da dahil olmak üzere toprak bütünlüğü hiçbir şekilde tartışma konusu olamaz.”
Çekya Cumhurbaşkanı Pavel: Türkiye NATO İçin Vazgeçilmez Bir Müttefik
Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi kapsamında açıklamalarda bulunan Çekya Cumhurbaşkanı Petr Pavel, Türkiye’nin ittifak içindeki stratejik konumuna dikkat çekti. Türkiye’nin coğrafi konumu ve askeri kabiliyetleri nedeniyle "vazgeçilmez bir müttefik" olduğunu vurgulayan Pavel, "Türkiye'nin İttifak'a katkılarına değer veriyor ve günümüzün ortak güvenlik sınamaları karşısında işbirliğimizi güçlendirmeyi sabırsızlıkla bekliyorum" ifadelerini kullandı.
Savunma sanayisi alanında Türkiye ile Çekya arasındaki iş birliğinden duyduğu memnuniyeti dile getiren Pavel, "Hem Çek hem de özellikle Türk savunma sanayisinin gösterdiği üstün performans göz önüne alındığında, şirketlerimizin hava savunma ve dron karşıtı teknolojiler alanında büyüyen işbirliğinden cesaret alıyorum" değerlendirmesinde bulundu. Ayrıca Pavel, Avrupa'nın kendi savunma güvenliği konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini ve ABD'nin de bu süreçte müttefik olarak yer almaya devam etmesinin kritik olduğunu belirtti.
Belçika Başbakanı Wever: İran Saldırıları Bir NATO Konusu Değil
Belçika Başbakanı Bart De Wever, zirve öncesinde basın mensuplarının sorularını yanıtlarken, Orta Doğu’daki gelişmelerin NATO gündemine yansımasına dair önemli açıklamalarda bulundu. İran'a yönelik saldırıların zirvede gündeme gelebileceğini belirten De Wever, bu konuda NATO ülkeleri arasında ortak bir görüş bulunmadığının altını çizdi.
De Wever, "Bu bir NATO konusu değil. NATO'nun 5. maddesi, bir müttefik saldırıya uğradığında diğer müttefiklerin onu savunmasını öngörür. Ancak bir ülkenin başka bir ülkeye saldırması durumunda tüm ortakların buna katılmasını zorunlu kılmaz. Bu, NATO'nun ruhuna da aykırıdır" dedi. Belçika'nın savunma harcamalarında NATO'nun yüzde 2 hedefini yakaladığını belirten Başbakan, enerji arz güvenliği konusunda Avrupa'nın dikkatli olması gerektiğini vurguladı.
Letonya Cumhurbaşkanı Rinkevics: Savunma Alanında Yeni Fırsatlar Arıyoruz
Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkevics, Ankara'daki zirveye katılımın önemine değinerek Türkiye ile ilişkileri "mükemmel" olarak niteledi. Letonya'nın savunma sanayisinde yeni ortaklar aradığını belirten Rinkevics, "Yeni teknolojiler, insansız hava araçları, insansız hava aracı önleme sistemleri ve elektronik harp sistemleri geliştirmeye ilgi duyuyoruz. Bu alanda işbirliği yolları bulmak için harika bir fırsat var" şeklinde konuştu.
Ukrayna'nın NATO üyeliğini desteklediklerini yineleyen Rinkevics, Ukrayna'nın güçlü ordusu ve direniş gücüne dikkat çekerek, "Ukrayna NATO üyesi olursa hepimiz bundan fayda sağlayacağız" dedi. Ancak üyeliğin ittifak içinde oybirliğiyle alınması gereken bir karar olduğunu da hatırlattı.
Kaynak: AA
