Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), Aralık ayına ait tarımsal verileri açıkladı. Bu veriler, tarla ile market arasındaki fiyat farklarının ne denli büyük olduğunu gözler önüne serdi. Aralık ayının zam şampiyonu olarak havuç, üretici fiyatı ile market fiyatı arasındaki devasa farkla dikkat çekti. Tarlada 8 lira olan havucun markette 34 liraya kadar çıkması, fiyat farkının yüzde 324’e ulaştığını gösterdi.
Bu durum, çiftçilerin maliyet altında ezildiğini ve tüketicilerin fahiş fiyatlarla karşı karşıya kaldığını ortaya koyuyor. Aracıların bu süreçteki rolü, çiftçilerin emeğinin karşılığını almasını zorlaştırırken, tüketicilerin de yüksek bedeller ödemesine sebep oluyor.
Havuç Neden Zam Şampiyonu Oldu?
Aralık ayı verileri, tarladan market rafına uzanan yolculukta fiyatların nasıl katlandığını ve tüketicilerin nasıl bir kar mekanizmasının kıskacında olduğunu gözler önüne serdi. Havuç, üretici ve market fiyatları arasındaki makasın en geniş olduğu ürün olarak öne çıkıyor. Tarlada kilogramı 8 liradan alıcı bulan havuç, market raflarında 33 lira 93 kuruşa kadar yükseldi. Bu durum, tarımsal üretimdeki sorunların ve piyasa dinamiklerinin bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
Havucun ardından mandalina, kabak ve yeşil soğan gibi ürünler de fiyat artışlarıyla dikkat çekti. Ancak havuç, bu ürünler arasında en büyük fiyat farkına sahip olarak zam şampiyonu unvanını aldı.
Limonun Yıllık Fiyat Artışı Neden Bu Kadar Yüksek?
Yıllık bazda yapılan değerlendirmede, 2025 yılının en çok zamlanan ürünü limon olarak kayıtlara geçti. Limonun market fiyatı yüzde 133 artarken, üreticideki artışın yüzde 343’ü bulması dikkat çekti. Bu durum, üreticinin eline geçen paranın maliyetleri karşılamakta zorlandığını ve son kullanıcının yine de yüksek bedel ödediğini ispatlıyor. Limon fiyatlarındaki fahiş artış, elma, fındık ve Antep fıstığı gibi ürünlerle de karşılaştırıldığında, tarımsal üretimdeki sıkıntıların boyutunu gözler önüne seriyor.
Yılın en çok değer kaybeden ürünleri arasında ise markette beyaz lahana ve üreticide sivri biber yer alıyor. Beyaz lahananın market fiyatındaki değer kaybı yüzde 40,6 iken, sivri biberde bu oran yüzde 58,8 olarak kaydedildi.
Çiftçilerin Karşılaştığı Zorluklar Nelerdir?
TZOB raporu, yalnızca marketteki fiyat etiketlerini değil, aynı zamanda üretimin imkansız hale geldiğini de rakamlarla ortaya koyuyor. Milyonlarca çiftçi, bir yandan ürünlerini ucuza satmaya çalışırken diğer yandan maliyet artışlarıyla boğuşuyor. Gübre fiyatları yıllık yüzde 50 artarken, yem fiyatları yüzde 30’un üzerinde bir artış göstermiştir. Mazot fiyatındaki artış ise yıllık yüzde 21,9 seviyesine ulaşmıştır. Elektrik maliyetlerindeki artış da yıllık yüzde 12,8 olarak kaydedilmiştir.
Bu veriler, tarımsal üretimdeki zorlukların ve çiftçilerin karşılaştığı mali baskıların boyutunu gözler önüne seriyor. Üreticilerin yaşadığı bu sıkıntılar, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği açısından önemli bir tehdit oluşturmaktadır.
