Arktik bölgesindeki askeri güç dengeleri, son dönemde uluslararası ilişkilerin önemli bir parçası haline gelmiştir. ABD Başkanı Donald Trump'ın Grönland'ın satın alınması gerektiği yönündeki açıklamaları, bu bölgedeki askeri varlıkların ve güvenlik stratejilerinin yeniden gözden geçirilmesine yol açtı. İngiliz haber ajansı Reuters, Arktik'te toprak sahibi olan sekiz ülkenin askeri altyapılarını detaylı bir şekilde incelemiştir.
Bu sekiz ülke arasında Rusya, ABD, Kanada, Danimarka, Norveç, İsveç, Finlandiya ve İzlanda bulunmaktadır. Her bir ülkenin Arktik bölgesindeki askeri varlığı, stratejik konumları ve güvenlik politikaları açısından farklılık göstermektedir.
Rusya'nın Arktik'teki askeri varlığı ne durumda?
Arktik kara kütlesinin büyük bir kısmı Rusya'ya aittir ve bu durum, ülkenin bölgedeki askeri gücünü artırmasına olanak tanımaktadır. Moskova, Sovyet dönemine ait askeri üsleri yeniden açarak modernize etmiş ve 2005 yılından bu yana bu süreç devam etmektedir. Novaya Zemlya'daki nükleer test sahası da sürekli olarak teyakkuzda tutulmaktadır.
Uzmanlar, Rusya'nın Avrupa Arktiği'ndeki Kola Yarımadası'nın, ülkenin nükleer kapasitesinin önemli bir bölümünü barındırdığını belirtmektedir. Bu bölge, Rusya'nın Kuzey Filosu'na ev sahipliği yaparken, bu filonun Barents Denizi üzerinden Kuzey Atlantik'e tek çıkış yolu bulunmaktadır.
ABD ve Kanada'nın Arktik'teki askeri işbirliği nasıl şekilleniyor?
ABD ve Kanada, 1957 yılından bu yana Kuzey Amerika Havacılık ve Uzay Savunma Komutanlığı (NORAD) adı altında bölgede ortak savunma faaliyetleri yürütmektedir. Son yıllarda iki ülke, NORAD'ı modernize etme yönünde adımlar atmış ve Kanada'nın Arktik bölgesini kapsayan ufuk-ötesi radarlar tedarik ettiği bilgisi ortaya çıkmıştır.
ABD'nin Kuzey Grönland'da bulunan Pituffik Uzay Üssü, bölgedeki askeri varlığın önemli bir parçasını oluştururken, Alaska'da toplam 22 bin asker konuşlandırılmıştır. Kanada'nın ise beş Arktik üssü bulunmaktadır ve bu üslerden biri, dünyanın en kuzeyindeki kalıcı yerleşim yeri olan Alert'tir.
Danimarka, İsveç ve Finlandiya'nın Arktik stratejileri nelerdir?
Danimarka, Ortak Arktik Komutanlığı aracılığıyla yaklaşık 150 personelle Arktik bölgesinde faaliyet göstermektedir. Grönland'daki Kangerlussuaq hava üssü ve diğer küçük istasyonlar, ülkenin bölgedeki askeri varlığını desteklemektedir. Ayrıca, Danimarka'nın Sirius devriyesi, aşırı hava koşullarında keşif yapabilen tek aktif köpek kızağı görev gücüdür.
İsveç ve Finlandiya, Kuzey Kutup Dairesi'nde doğrudan askeri üs bulundurmamakla birlikte, Lulea ve Rovaniemi gibi şehirlerde hava üsleri ve kara birlikleri bulundurmaktadır. Her iki ülke de NATO'ya katıldıktan sonra ittifaka entegrasyon sürecini hızlandırmaya çalışmaktadır.
Norveç ve İzlanda'nın Arktik'teki rolü nedir?
Norveç, Kuzey Atlantik ve Kuzey Kutbu'nu kapsayan geniş bir deniz alanında NATO'nun gözcüsü konumundadır. Ülkede, F-35'lerin bulunduğu dört hava üssü, iki deniz üssü ve kara birlikleri bulunmaktadır. Norveç, müttefik takviyeleri için kabul merkezi de işletmektedir.
İzlanda, ordusu olmayan tek NATO üyesi olarak sahil güvenlik görevini üstlenmektedir. ABD Donanması'na ait P-8A Poseidon deniz karakol uçakları, Keflavik Hava Üssü'nde dönüşümlü olarak konuşlanmaktadır. NATO savaş uçakları, İzlanda hava sahasını korumak amacıyla yılda birkaç kez kısa süreli görevler gerçekleştirmektedir.
