Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, mahkemenin 64. kuruluş yıl dönümü dolayısıyla düzenlenen "Ne Bis İn İdem İlkesinin Farklı Yargı Alanlarındaki Etkileri" başlıklı sempozyumda konuştu. Özkaya, Anayasa Mahkemesinin yalnızca Türk hukuk sisteminin değil, aynı zamanda uluslararası insan hakları hukukuyla etkileşim içinde gelişen çok katmanlı bir hak koruma mekanizmasının önemli bir aktörü olduğunu ifade etti.
‘Hukuk devleti ilkesinin en güçlü güvencelerinden biridir’
Anayasa Mahkemesinin 1961 Anayasası ile kurulduğunu ve Türk anayasal düzeninde kurumsallaşan anayasa yargısının en somut tezahürü olduğunu dile getiren Özkaya, mahkemenin anayasanın üstünlüğü ilkesini yargısal güvence altına aldığını belirtti. Özkaya, "Bu da, Türk Anayasa Mahkemesinin hukuk devleti ilkesinin Türkiye'deki en güçlü güvencelerinden biri olduğunu göstermektedir" dedi. Mahkemenin görev ve sorumluluklarını bu bilinçle yerine getirdiğini vurgulayan Özkaya, bu çizginin devam edeceğini kaydetti.
'Bireysel başvuru tarihi bir dönüm noktası teşkil etti'
1982 Anayasası ile mahkemenin yetkilerinin yeniden şekillendiğini ancak anayasal sistem içindeki merkezi konumunun korunduğunu aktaran Özkaya, 2010 anayasa değişikliği ile kabul edilen bireysel başvuru mekanizmasının tarihi bir dönüm noktası olduğunu söyledi. Özkaya, "Bugün gelinen noktada Anayasa Mahkemesi, altmış dört yıllık birikimiyle yalnızca Türk Hukuk sisteminin değil, aynı zamanda uluslararası insan hakları hukukuyla etkileşim içinde gelişen çok katmanlı bir hak koruma mekanizmasının da önemli bir aktörü olarak faaliyetlerini başarılı bir şekilde sürdürmektedir" ifadelerini kullandı.
‘Anayasa yargısı demokratikleşme sürecinde aktif rol oynamaktadır’
Anayasa yargısının yalnızca teknik bir denetim mekanizması olmadığını, anayasanın üstünlüğünü hayata geçiren kurumsal bir güvence olduğunu bildiren Özkaya, anayasanın tüm kamu gücünü bağlayan temel hukuk normu olduğunun altını çizdi. Anayasa yargısının demokratikleşme sürecinde aktif rol oynadığını belirten Özkaya, "Anayasa yargısı demokratikleşme sürecinde aktif bir rol oynayan, hak ve özgürlüklerin korunmasının ötesine geçerek onların gelişimine katkı sunan bir mekanizma olarak değerlendirilebilir" şeklinde konuştu.
'Dijital imkanlar mahkemeye erişimi önemli ölçüde artırdı'
AYM'nin şeffaflık, erişilebilirlik ve etkinlik ilkeleri doğrultusunda bir dönüşüm içerisinde olduğunu vurgulayan Özkaya, bireysel başvuru süreçlerindeki dijitalleşmenin hak arama yollarını daha ulaşılabilir kıldığını belirtti. Özkaya, "Özellikle bireysel başvuru süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik dijital imkânların genişletilmesi, başvurucuların Mahkemeye erişimini önemli ölçüde artırmış, hak arama yollarının daha etkin ve ulaşılabilir hâle gelmesine katkı sağlamıştır" dedi. Teknolojik imkanların etkin kullanımıyla yargı süreçlerinin hızlandığını ve toplumla olan bağın güçlendiğini dile getiren Özkaya, mahkeme kararlarının sistematik şekilde paylaşılmasının şeffaflık ilkesini somutlaştırdığını sözlerine ekledi.
Sempozyuma, Yargıtay Başkanı Ömer Kerkez, yüksek mahkeme üyeleri, AİHM Türkiye Yargıcı Saadet Yüksel, Avrupa Konseyi Ankara Program Ofisi Başkanı William Massolin ve çok sayıda hukukçu katıldı.
Kaynak: İHA
