Kısa adı CAATSA olan yasa, İngilizce "Countering America's Adversaries Through Sanctions Act" (ABD'nin Hasımlarına Yaptırımlar Yoluyla Karşılık Verme Yasası) ifadesinin kısaltması olarak biliniyor.
2 Ağustos 2017 tarihinde yürürlüğe giren bu yasa, ABD’nin kendi ulusal güvenliğine tehdit olarak gördüğü İran, Rusya ve Kuzey Kore’ye karşı ekonomik ve siyasi yaptırımlar uygulanmasını sağladı. Yasa kapsamında ilk dolaylı uygulama, Eylül 2018 tarihinde Çin Merkezi Askeri Komisyonu’nun Cihaz Geliştirme Departmanı’na karşı gerçekleştirildi.
Türkiye Neden CAATSA Kapsamında?
Türkiye ile ABD arasındaki yaptırım sürecinin temelini, Rusya'dan satın alınan S-400 hava savunma sistemleri oluşturmaktadır. ABD yönetimi, bu alım gerekçesiyle Türkiye’yi F-35 savaş uçağı projesinden çıkarmış ve ardından CAATSA yaptırımlarına tabi tutmuştu.
CAATSA'nın 231. maddesi "Rusya Federasyonu’nun savunma ya da istihbarat sektörleri ile ya da bunlar adına çalışan kişi ve kurumlar ile önemli düzeyde alışverişte bulunan kişi ve kurumlara yaptırım uygulanmasını" şart koşuyor.
ABD Başkanı Donald Trump, Türkiye’nin S-400 tedarikinin ardından bu yaptırımların hemen devreye girmesini engellemiş ancak başkanlık seçimleri öncesinde üzerinde oluşan siyasi baskılar nedeniyle yasa onayını Aralık 2020’de uygulamaya koymuştu.
caatsa 12 Maddelik Yaptırım Listesi
CAATSA mevzuatına göre, ilgili ülkeye ya da kurumlara uygulanmak üzere yasada belirlenmiş 12 temel yaptırım maddesi bulunuyor. Kanun çerçevesinde seçilebilecek bu maddeler şunlardır:
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlarla ihracat ve ithalat bankası desteğinin kesilmesi,
- Mal ve teknoloji ihracatı ruhsatı verilmemesi,
- ABD mali kuruluşlarından kredi tedarik edilmemesi,
- Uluslararası mali kuruluşlardan kredi verilmemesi,
- Mali kurumlara ABD Merkez Bankası (Fed) ile doğrudan alışveriş yapma izni verilmemesi,
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlarla ihale ya da sözleşme yapılmaması,
- Döviz üzerinden işlem yapılmasının yasaklanması,
- Mali kurumlar ve bankalar arasında ödeme ya da kredi transferlerinin yasaklanması,
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumların ABD topraklarında gayrimenkul sahibi olmasının yasaklanması,
- ABD kişi ve kurumlarının, yaptırım kapsamına alınan kişi ya da kurumlardan sermaye ya da borç alışverişi yapmasının yasaklanması,
- Yaptırım kapsamına alınan kişilere ABD’ye giriş yasağı uygulanması,
- Yaptırım kapsamına alınan kişi ve kurumlara benzer işlevi olan üst düzey görevlilere de yaptırım uygulanması.
