Çinli profesör Jiang Xueqin, analizinde Orta Doğu’daki siyasi ve askeri denklemleri değerlendirdi. Jiang, ABD ve İran arasındaki gerilimde perde arkasındaki en etkili gücün Türkiye olduğunu belirtti. Türkiye'nin her iki taraf için de vazgeçilmez bir konumda bulunduğunu vurgulayan Jiang, Ankara'nın kararlarının savaşın seyrini değiştirebileceğini kaydetti.
Türkiye'nin stratejik konumu ve jeopolitik etkisi
Jiang, Türkiye’nin Avrupa ve Asya’nın kesişim noktasındaki yerinin jeopolitik bir güç kaynağı olduğunu ifade etti. İstanbul ve Çanakkale boğazlarının kontrolü ile Karadeniz-Akdeniz hattında Rusya üzerinde denetim sağlandığını hatırlatan Jiang, Türkiye'nin NATO’nun en büyük ikinci ordusuna sahip olmasının önemine değindi. Bu durumu Osmanlı Devleti'nden kalan stratejik mirasın modern bir yansıması olarak tanımladı.
İncirlik Hava Üssü ve askeri harekat planlaması
Analizde Türkiye'nin elindeki kartlar arasında İncirlik Hava Üssü ilk sırada yer aldı. Üssün Orta Doğu’ya erişimdeki rolüne dikkat çeken Jiang, Türkiye'nin geçmişte üs üzerindeki kullanım haklarını siyasi işbirliğine bağlı olarak kısıtladığını hatırlattı. ABD'nin İran’a yönelik askeri planlamalarında İncirlik’in kullanımının Türkiye’nin onayına bağlı olmasının, Ankara’ya ciddi bir kaldıraç gücü sağladığı belirtildi.
Montrö Sözleşmesi ve Türk Boğazları yönetimi
Jiang, Türkiye’nin Rusya-Ukrayna Savaşı sırasında Montrö Sözleşmesi’ni uygulayarak deniz trafiğini dengeleme yeteneğini kanıtladığını ifade etti. Rus donanmasının hareket alanını kısıtlama gücünün bölgesel dengeler için kritik olduğu vurgulandı. Ayrıca, Türkiye’nin Suriye ve Irak’taki oluşumlara karşı tutumunun ABD için diplomatik bir mesele olduğu ve Ankara’nın bu durumu tavizler için kullanabileceği kaydedildi.
Orta Doğu'da arabuluculuk ve diplomatik çözüm merkezi
ABD ile İran arasında arabuluculuk yapabilecek tek ülkenin Türkiye olduğunu savunan Jiang, Ankara’nın stratejik özerklik ve bölgede etkisini artırma hedeflerini gerçekleştirdiğini belirtti. Türkiye'nin savaşı bitiren değil, süreci şekillendiren taraf olacağını ifade eden Jiang, tarafların uzlaşı için Ankara ile temas kurmak zorunda kalacağını sözlerine ekledi.
Kaynak: İHA
