Ekonomi Koordinasyon Kurulu gündeminde yer alan yeni sosyal yardım sistemi ve sosyal güvenlik reformu çalışmaları kapsamında, özellikle en düşük emekli aylığına ilişkin kalıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesi planlanıyor. Bu doğrultuda, haziran ayından itibaren yeni bir modele geçilmesi öngörülüyor. Yeni modelin, kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen uygulama çerçevesinde emeklileri de kapsayacak şekilde kurgulanacağı ifade ediliyor. Düşük maaş alan emeklilere doğrudan gelir desteği sağlanması hedefleniyor.
Bozulan Sosyal Güvenlik Dengesi Masada
EYT düzenlemesi, ödenemeyen primler, çalışan ve emekli sayısı arasındaki dengesizlik ile kayıt dışı istihdam gibi nedenlerle sosyal güvenlik sisteminde ciddi bozulmalar yaşandığı belirtiliyor. Yeni dönemde, sistemin yeniden sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması için kapsamlı bir çalışma yapılması bekleniyor. Özellikle son dönemde en düşük emekli aylığına yönelik yapılan artışların, daha fazla prim ödeyenlerle düşük prim ödeyenler arasındaki maaş farkını azaltması, sosyal güvenlik sistemine yönelik eleştirilerin artmasına yol açtı.
AK Parti’de ‘Sil Baştan’ Değerlendirme
AK Parti kulislerinde bir süredir sosyal güvenlik sisteminin tüm yönleriyle yeniden ele alınmasına yönelik başlıklar gündemde. Parti kurmayları, sosyal güvenlik sisteminin baştan aşağı gözden geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Yapılan değerlendirmelerde, aynı primi ödeyen kişiler arasında farklı maaşlar oluştuğuna dikkat çekiliyor. EYT düzenlemesiyle birlikte aktüeryal dengenin ciddi şekilde bozulduğunun altı çizilirken, sağlıklı bir sistem için dört çalışana bir emekli düşmesi gerektiği, ancak mevcut tabloda bir emekliye karşılık yalnızca 1,6 çalışanın bulunduğu ifade ediliyor. Bu oranlarla sistemin sürdürülebilirliğinin zor olduğu belirtiliyor.
Emeklilere Vatandaşlık Maaşı Desteği
Hükümet, sosyal yardımların daha etkin, kapsayıcı ve aile odaklı hale getirilmesi amacıyla yeni bir hazırlık yürütüyor. Bu kapsamda, Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi olarak da tanımlanan ve kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak bilinen uygulamanın hayata geçirilmesi planlanıyor. Haziran ayında pilot olarak başlatılacak sistem, en düşük emekli aylığı alanları da kapsayacak şekilde uygulanacak.
Yeni sosyal destek sisteminin 2027 yılından itibaren tüm Türkiye genelinde uygulanması hedefleniyor. Proje kapsamında her hane için belirli bir gelir seviyesi belirlenecek. Bu gelirin altında kalan hanelere devlet tarafından gelir desteği sağlanacak. Gelir desteğinin yanı sıra, farklı sosyal yardım mekanizmalarıyla ailelerin desteklenmesi planlanıyor. Bu sistemin hayata geçirilmesiyle birlikte, her yıl ocak ve temmuz aylarında en düşük emekli aylıklarının artırılmasına yönelik kanuni düzenleme yapılması uygulamasından vazgeçilmesi öngörülüyor.
Aylık Bağlama Sistemi Değişiyor
Ekonomi yönetimi, sosyal güvenlik sisteminin aktüeryal dengesini güçlendirmek amacıyla aylık bağlama sistemi dâhil olmak üzere kapsamlı bir çalışma yürütmeye hazırlanıyor. Cumhurbaşkanlığının 2026 Yılı Programı’nda, prim tabanının genişletilmesine yönelik adımlar yer alıyor. Buna göre, düşük gelirli esnaf, sanatkarlar, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlar için özel sosyal sigorta programlarının oluşturulması planlanıyor.
Program kapsamında aylık bağlama sisteminin, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik edecek ve ek mali yük oluşturmayacak şekilde yeniden düzenlenmesi hedefleniyor. Bu çerçevede, dünya uygulamaları da incelenerek kapsamlı maliyet analizleri yapılacak.
En Düşük Emekli Aylığı Teklifi Meclis Gündeminde
En düşük emekli aylığının 20 bin liraya yükseltilmesini öngören düzenleme teklifi, 15 Ocak Perşembe günü TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülecek. Düzenlemenin hayata geçirilmesi hâlinde, 2026 yılı bütçesine 110,2 milyar liralık ek maliyet oluşması bekleniyor.
Halihazırda 16 bin 881 lira olan en düşük emekli aylığını 4 milyon 11 bin kişi alıyor. Düzenlemenin kabul edilmesi durumunda, 20 bin liralık en düşük emekli aylığından yararlanacak kişi sayısının 4 milyon 917 bine çıkacağı öngörülüyor.
Kaynak: Türkiye Gazetesi
