Avrupa’da emeklilerin serveti ülkeden ülkeye devasa farklılıklar göstermektedir. Bu durum, konut sahipliği, sosyal devlet politikaları ve aileden aktarılan miras gibi unsurların yaşlılık dönemindeki ekonomik güvenliğin belirleyici unsurları arasında yer almasıyla doğrudan ilişkilidir.
Avrupa'da emeklilik dönemindeki ekonomik güvence yalnızca emekli maaşlarına değil; birikimlere, konut sahipliğine ve kuşaklar boyunca aktarılan servete de dayanıyor. Peki en zengin emekliler nerede yaşıyor? İşte detaylar.
Lüksemburg ve Malta'nın öne çıkması
Araştırmalara göre, avro bölgesinde 65-74 yaş aralığındaki hanelerin medyan net serveti 185 bin 300 avro seviyesindedir. Ancak incelenen 22 Avrupa ülkesinde bu rakam 36 bin 300 avro ile 1 milyon 219 bin 500 avro arasında değişiklik göstermektedir.
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu Lüksemburg’dan gelmiştir. Ülkede 65-74 yaş grubundaki hanelerin medyan net serveti 1 milyon 219 bin 500 avroya ulaşmıştır. Lüksemburg’un ardından 310 bin avro ile Malta gelmektedir.
Belçika ve İrlanda'nın durumu
Avrupa Birliği’nin nüfus bakımından küçük iki ülkesi olan Lüksemburg ve Malta dışarıda bırakıldığında ise listenin zirvesinde Belçika ve İrlanda yer almaktadır. Belçika’da emeklilik çağındaki hanelerin medyan net serveti 307 bin 700 avro, İrlanda’da ise 296 bin 700 avro olarak hesaplanmıştır.
Fransa 232 bin 800 avro ile beşinci sırada bulunurken, Almanya 232 bin 100 avro ile hemen ardından gelmektedir. İspanya’da ise aynı yaş grubunun medyan net serveti 200 bin 800 avro olarak kaydedilmiştir.
Emeklilikte servet düşüşü ve etkileyen faktörler
Avrupa Birliği’nin en büyük dört ekonomisi arasında emeklilik çağındaki hanelerin en düşük servetine sahip ülke İtalya olmuştur. İtalya’da 65-74 yaş grubunun medyan net serveti 168 bin avro düzeyinde ölçülmüştür. Fransa ve Almanya’daki emekliler İtalya’dakilere kıyasla ortalama 60 bin avrodan daha fazla servete sahiptir.
Avusturya, 188 bin 500 avroluk medyan servetiyle avro bölgesi ortalamasının biraz üzerinde yer alırken, Finlandiya ise 176 bin 100 avro ile ortalamanın altında kalmıştır. Güçlü emeklilik sistemiyle tanınan Hollanda’da 65-74 yaş grubundaki hanelerin net serveti yalnızca 134 bin 400 avro olarak hesaplanmıştır.
Uzmanlara göre, bu tablo yüksek emeklilik gelirlerinin her zaman yüksek düzeyde özel servet anlamına gelmediğini göstermektedir. Slovenya 138 bin 200 avro, Yunanistan 104 bin 300 avro, Çekya 102 bin 900 avro ve Slovakya 100 bin 800 avro ile ortalamanın altında kalan ülkeler arasında yer almıştır.
Sıralamanın sonlarında ise Letonya’nın yanı sıra Litvanya 51 bin 400 avro, Macaristan 54 bin 400 avro, Estonya 73 bin 500 avro, Hırvatistan 75 bin 900 avro ve Portekiz 99 bin 200 avro ile dikkat çekmektedir.
75 yaş sonrası servet azalıyor
Araştırmaya göre avro bölgesinde 75 yaş ve üzerindeki hanelerin medyan net serveti 144 bin 400 avro düzeyinde bulunmakta olup, bu rakam 65-74 yaş grubuna kıyasla yaklaşık yüzde 22 daha düşüktür. İncelenen ülkelerin büyük bölümünde yaş ilerledikçe servet seviyesinde gerileme görülmektedir.
Bu eğilimin istisnaları ise Lüksemburg ve Belçika olarak öne çıkmaktadır. Servetteki düşüş Avusturya’da yüzde 51’e, Almanya’da yüzde 44’e ulaşırken, Fransa’da yalnızca yüzde 14 seviyesinde kalmıştır.
Konut sahipliği ve sosyal devletin etkisi
Araştırmacılar, ülkeler arasındaki servet farklılıklarının temelinde gelir düzeyi, hane yapısı, konut sahipliği oranları, kredi kullanımı ve emlak fiyatları gibi unsurların bulunduğunu belirtmektedir. Münih Ludwig Maximilian Üniversitesi’nden Prof. Dr. Fabian Pfeffer’e göre, servet yalnızca bireysel tasarrufların sonucu değildir.
Pfeffer, konut piyasaları, sosyal devlet uygulamaları, emeklilik sistemleri, kredi mekanizmaları ve aile içi servet transferlerinin uzun yıllar boyunca birlikte şekillendiğini vurgulamıştır. Uzmanlara göre birçok hanenin en büyük servet kalemini sahip olunan konut oluşturmaktadır.
Bu nedenle ev sahipliğinin yaygın olduğu ve gayrimenkul fiyatlarının yüksek seyrettiği ülkelerde yaşlı nüfusun serveti daha yüksek görünmektedir. Buna karşılık Almanya ve Avusturya gibi kiracılık oranının daha yüksek olduğu ülkelerde hane serveti daha düşük seviyelerde ölçülmektedir.
Emekli maaşları ve aile desteği
Araştırmada kullanılan net servet hesaplamalarına kamu emeklilik hakları ya da mesleki emeklilik sistemlerinden elde edilecek gelecekteki gelirler dahil edilmemektedir. Pfeffer, birçok yaşlı için emeklilik maaşlarının en önemli ekonomik güvence kaynaklarından biri olduğunu belirterek, güçlü kamu emeklilik sistemlerinin özel servet biriktirme ihtiyacını azaltabileceğini ifade etmiştir.
Kuşaklararası Eşitlik Vakfı araştırmacılarından Toby Whelton ise aileden gelen maddi desteğin giderek daha belirleyici hale geldiğine dikkat çekmiştir. Konut sahibi olmanın ve servet biriktirmenin yalnızca çalışma gelirleriyle giderek zorlaştığını belirten Whelton, ebeveynler ve büyükanne-büyükbabalardan gelen mali desteğin genç yaşlarda servet oluşturma imkanları üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğunu söylemiştir.
