Güneş enerjisi üretimi ile kentsel tarımı entegre eden 'agrivoltaik' sistemler, son dönemde dikkat çekici araştırmalara konu olmaktadır. Bu sistemler, binaların çatılarında hem elektrik üretimi hem de safran gibi değerli ürünlerin yetiştirilmesine olanak tanımaktadır.
Colorado Eyalet Üniversitesi (CSU) tarafından Denver'daki CSU Spur kampüsünde gerçekleştirilen çalışmalarda, güneş panellerinin altına yerleştirilen safran parsellerinin incelemesi tamamlanmıştır. Araştırmalar, yüzde 40 ışık geçirgenliğine sahip panellerin altında yetiştirilen safranların, gölgeli alanda iki kat daha fazla çiçek açtığını ve daha fazla kurutulmuş ürün elde edildiğini ortaya koymuştur.
Safran Yetiştiriciliği İçin Uygun Koşullar Neler?
Yeşil çatıların, besin bakımından fakir toprak yapısı ve sert mikroklimaları, safran yetiştiriciliği için uygun bir ortam sağlamaktadır. Bu durum, safran bitkisinin gelişimi için gerekli olan koşulları sunmaktadır. Ancak, CSU araştırmacıları tarafından yayımlanan raporda, güneş panellerinin kullanımı sırasında ışık oranının doğru bir şekilde ayarlanması gerektiği vurgulanmaktadır.
Aşırı gölgelemenin verimliliği olumsuz etkileyebileceği belirtilirken, panel montaj yüksekliğinin de önemli olduğu ifade edilmektedir. Yetiştirme zemininden 1,8 ila 2,4 metre yükseğe monte edilen ve ışığın yüzde 30 ila 40'ını geçiren panellerin kullanılması önerilmektedir.
Ekonomik Boyut ve Tasarruf Potansiyeli Nedir?
Colorado araştırma ekibi, 46 kilovatlık mevcut bir çatı paneli sistemi ve yaklaşık 405 metrekarelik ekim alanı üzerinden 5 yıllık bir gelir projeksiyonu hazırlamıştır. Safranın gramının 35 dolar, soğanlarının (korm) tanesinin 25 sent ve üretilen elektriğin 5 yılda 13 bin 470 dolar katkı sağlayacağı varsayımıyla, sistemin 5 yıl sonunda yaklaşık 61 bin dolar (yaklaşık 3 milyon lira) net gelir getirebileceği hesaplanmıştır.
Bununla birlikte, ilk yıl maliyetlerinin geliri aştığı ve bu bütçenin sıfırdan çatı paneli kurulum maliyetlerini kapsamadığı belirtilmektedir. Üretim sürecindeki en büyük zorluk ise yoğun iş gücü gereksinimi olarak öne çıkmaktadır. Vermont Üniversitesi araştırmacılarının verilerine göre, yalnızca 1 gram kurutulmuş safran elde edebilmek için 159 ila 179 adet çiçeğin elle toplanıp işlenmesi gerekmektedir.
Çatı Üstü Agrivoltaik Sistemlerin Avantajları Neler?
Ekim veya Kasım aylarında gerçekleşen hasat dönemi, ana tarım sezonunun sonuna denk geldiği için küçük ölçekli üreticilere ek mevsimsel gelir fırsatı sunmaktadır. Çatı üzeri agrivoltaik sistemler, panellerin sağladığı gölge sayesinde bitkilerin ısı stresini ve sulama ihtiyacını azaltma imkanı tanımaktadır. Ancak CSU uzmanları, dikim, bakım ve hasat süreçlerinin tamamen elle yapılması nedeniyle çatı sistemlerinin kurulum ve işletim aşamalarında dikkatli bir yönetim gerektirdiğini belirtmektedir.
