Trabzon’un Maçka ilçesinde yer alan ve özellikle sütlacıyla tanınan Hamsiköy, ismiyle de dikkat çekmektedir. Hamsiköy’ün isminin kökeni, Rumca Ciharlı kelimesinden Arapça Hamse’ye uzanan bir süreçte şekillenmiştir. Bu isim değişimi, bölgenin tarihi ve kültürel mirasıyla doğrudan ilişkilidir.
Hamsiköy’ün Tarihsel Arka Planı Nasıldır?
Hamsiköy, Rum İmparatorluğu döneminden itibaren önemli bir yerleşim yeri olmuştur. Osmanlı döneminde ise isminin değişmesi, bölgenin askeri ve ticari yapısının etkisiyle gerçekleşmiştir. Yerel halk, günümüzde kullanılan ismin korunmasını talep ederken, köyün yaşlıları bu ismin altında yatan tarihi gerçekleri aktarmaktadır.
Hamsiköy’ün bilinen en eski adı, Rumlar döneminde kullanılan Ciharlı’dır. Zamanla, bölgenin coğrafi ve idari yapısının değişmesi, isminin Arapça kökenli “Hamse” olarak anılmasına yol açmıştır. Bu değişim, köyün beş ayrı mahalleden oluşmasıyla ilişkilidir.
Mahalle Sakinlerinin Anlatımları Neler Söyler?
Mahalle sakinlerinden Avni Arslan, Hamsiköy’ün isminin kökeni hakkında şu bilgileri vermektedir: “Hamseden gelme, beş mahalleden ibarettir. Burasının asıl adı Ciharlı’dır. Rumlardan kalma. Hamsiköy’ün ismi de Ciharlı’dır. Sonradan Hamsiköy kurulunca, beş mahalle buraya bağlı olduğu için Hamsiköy ismini almıştır.” Bu açıklama, köyün tarihi ve kültürel geçmişine ışık tutmaktadır.
Diğer bir mahalle sakini Nazmi Kayıkçı ise Hamsiköy’ün stratejik önemine dikkat çekerek, “Burasının ilk ismi Ciharlı idi. Beş köyün birleşiminden oluştuğu için Hamseköy deniliyordu. Biz ise Hamsiköy denmesinden yanayız; zaten her yerde Hamsiköy olarak biliniyor.” şeklinde görüşlerini paylaşmaktadır.
İpek Yolu ve Hamsiköy’ün Ticari Önemi Nasıldır?
Hamsiköy, yalnızca bir yerleşim yeri değil, aynı zamanda tarihin en önemli ticaret yollarından biri olan İpek Yolu’nun kritik bir geçiş noktasıdır. Bu güzergâh, Karadeniz’i Anadolu üzerinden İran ve Asya’ya bağlayarak asırlar boyunca deve kervanlarına ev sahipliği yapmıştır. Bu durum, Hamsiköy’ün tarihsel önemini artırmaktadır.
İpek Yolu üzerindeki konumu, Hamsiköy’ün ticari açıdan stratejik bir yer olmasına katkı sağlamıştır. Mahalle sakinleri, bu tarihi sürecin köyün kültürel yapısını da etkilediğini vurgulamaktadır.
Dil Devrimi ve Hamsiköy İsminin Dönüşümü Nasıldır?
“Hamse” kelimesinin zamanla “Hamsi”ye dönüşmesi, halkın telaffuz alışkanlıkları ve dilin doğal gelişimiyle şekillenmiştir. Genç kuşakların bu tarihçeyi pek bilmediği ancak ismin Trabzon kültürüyle bütünleştiği ifade edilmektedir. Hamsiköy, hamsinin Trabzon ile özdeşleşmiş olması, buraya yakışır olması ve sütlacının meşhurluğu ile bu isimle anılmaya devam etmektedir.
Olgun Yazar ise bu durumu, “Halkımız ‘hamse’ diyemeyip ‘hamsi’ şeklinde ifade etmiş ve köyümüz ismini buradan almıştır.” şeklinde özetlemektedir. Bu açıklamalar, Hamsiköy isminin kökeni ve evrimi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.
