Kısaca, bir kişinin çıkar veya para karşılığında müşteriyi belirli bir dükkan, otel, restoran veya firmaya yönlendirmesi eylemidir. Bu davranışı gerçekleştiren kişilere ise “hanutçu” denir. Hanutçuluk özellikle turizm sektöründe, turistlerin yoğun olduğu bölgelerde sıkça görülür. Amaç, işletmeye müşteri kazandırmak ve karşılığında komisyon veya hediye almaktır.
Hanutçuluk Nasıl Uygulanır?
Hanutçuluk çeşitli yollarla kendini gösterebilir. Örnek olarak şunlar sıralanabilir; turist rehberinin belirli bir kuyumcuya müşteri götürüp satıştan pay alması, otel görevlisinin misafiri anlaşmalı bir tur şirketine yönlendirmesi, taksi şoförünün yolcuyu önceden anlaştığı restorana götürmesi ve mağaza çalışanlarının müşterileri kendi tanıdık esnafa yönlendirmesi.
Bu tür davranışlar, turistlerin güvenini sarsmakta, hizmet kalitesini düşürmekte ve ülkenin turizm imajını olumsuz etkilemektedir.
Hanutçuluk Suç Mudur?
Hanutçuluk doğrudan Türk Ceza Kanunu’nda suç olarak yer almasa da bazı durumlarda dolandırıcılık veya tüketiciyi aldatma kapsamına girebilir. Ayrıca Turizm Teşvik Kanunu çerçevesinde hanutçuluk yapan rehber veya işletmelere idari yaptırımlar uygulanabilir.
Tur rehberi veya acente hanutçuluk yaparsa, Kültür ve Turizm Bakanlığı denetiminde belge iptali veya para cezası uygulanabilir. Esnaf veya taksici müşteriyi kandırarak yönlendirirse, belediye veya zabıta tarafından işyeri kapatma veya idari para cezası söz konusu olur. Turist zarara uğradığında ise Tüketici Hakem Heyeti aracılığıyla tazminat talep etme hakkı doğar.
Turizm bölgelerinde hanutçulukla mücadele kapsamında zabıta, turizm polisi ve belediyeler sıkı denetimler gerçekleştiriyor. Özellikle Antalya, Kapadokya, İstanbul ve İzmir gibi bölgelerde “gizli denetim” uygulamaları yaygınlaşıyor.
Uygulanan önlemler arasında turistleri zorla ürün tanıtan veya yönlendiren kişilere para cezası, turizm işletmelerinin lisanslarının askıya alınması, rehberlerin belgelerinin iptali ve hanuta dayalı satışlarda komisyon takibi bulunuyor.
