Herkes hayal kurar ancak bu durum kontrolünüzden çıkıp günde 12 saati bulan bir fantezi dünyasına dönüşüyorsa, gizli bir psikolojik rahatsızlığın pençesinde olabilirsiniz.
Dünya nüfusunun yaklaşık %2 ila %4’ünü etkileyen, uzmanların "Uyumsuz Hayal Kurma" (Maladaptive Daydreaming) olarak tanımladığı ve hayatı felç eden bu gizli sendromun detayları haberimizde.
Hayal Kurmanın Sağlıklı Yanları Neler?
Gözlerinizi uzaklara dikip birkaç dakika pembe hayaller kurmak, gündelik hayatın stresinden kaçmak hemen herkesin başvurduğu, yaratıcılığı ve empatiyi besleyen sağlıklı bir zihinsel aktivitedir.
Bilimsel araştırmalar, uyanık kaldığımız sürenin %30 ila %50'sini o an yaptığımız işle ilgisi olmayan düşüncelere, yani hayallere ayırdığımızı gösteriyor.
Uyumsuz Hayal Kurma Bozukluğu Nedir?
Ancak bu içsel sinema salonunun kapıları üzerinize kilitlenir ve fantezi dünyasından gerçek hayata geri dönemezseniz ne olur? Dünyaca ünlü psikiyatrist ve araştırmacı Colin Ross, bu durumun masum bir yaratıcılık değil, günlük yaşamı tamamen felç edebilen "Uyumsuz Hayal Kurma Bozukluğu" (Maladaptive Daydreaming) olduğunu belirtiyor.
Ross'a göre bu rahatsızlığa sahip bireyler, uyanık oldukları sürelerin yarısından fazlasını zihinlerinde kurdukları karmaşık senaryolarla geçiriyorlar.
Fantezi Dünyasının Tehlikeleri Nelerdir?
Uyumsuz hayal kurmanın insanı tamamen içine çeken bağımlılık yapıcı bir doğası olduğunu vurgulayan Dr. Colin Ross, ekstrem vakalarda insanların günde 12 saate kadar hayal kurabildiğini söylüyor.
Zihinde yaratılan bu paralel evrenlerdeki hikayelerin ve karakterlerin olay örgüleri bazen gerçek zamanlı olarak on yıllarca sürebiliyor. Kulağa yaratıcı veya ilham verici gelse de bu durum, bireyin gerçek dünyadaki sorumluluklarını, kariyerini ve sosyal ilişkilerini tamamen baltalıyor.
Bu Durumun Yaygınlığı Nedir?
Ross, bu durumun sanıldığından çok daha yaygın olduğunu belirterek, "Yetişkin nüfusun yaklaşık %2 ila %4'ünde bu sendrom görülüyor" uyarısında bulunuyor.
Bu sendromla büyüyen Kyla Borcherds’in hikayesi, durumun ciddiyetini özetler nitelikte. 4 yaşından itibaren kafasında "başka dünyalar" yaratan Borcherds, okulda çocukların aksanıyla alay etmesi üzerine hayal dünyasını bir "güvenli alan" olarak kullanmaya başlamış.
Hayal Kurmanın Fiziksel Belirtileri Var Mıdır?
Uyumsuz hayal kurma terimini literatüre kazandıran ve 20 yılı aşkın süredir bu alanı araştıran Hayfa Üniversitesi'nden emekli Klinik Psikoloji Profesörü Eli Somer, fantezi bireyi kontrol etmeye başladığında tehlikenin başladığını belirtiyor.
Araştırmalara göre, uyumsuz hayalperestlerin yaklaşık %80'i, hayal kurarken konsantrasyonlarını korumak için bilinçsiz, tekrarlayan fiziksel hareketler sergiliyor. Müzik dinlemek, oda içinde ileri geri yürümek, sallanmak, duvara top sektirmek veya patenle kaymak bu tetikleyicilerin başında geliyor.
Uyumsuz Hayal Kurmanın Tedavisi Mümkün Mü?
Uyumsuz hayal kurma sendromu, henüz psikiyatrinin resmi tanı kılavuzları olan DSM veya ICD'de resmi bir hastalık olarak yer almıyor. Bu durum kanıta dayalı standart bir tedavinin geliştirilmesini zorlaştırsa da Prof. Eli Somer, hedefli psikoterapinin oldukça erken ve cesaret verici sonuçlar verdiğini söylüyor.
Klinikteki amacımız insanın hayal gücünü yok etmek değil; hayal gücü yeteneğinin gerçek yaşamın yerini alması yerine, gerçek yaşama hizmet edebilmesi için kişiye esneklik ve kontrolü yeniden kazandırmaktır.
Evde Uygulanabilecek Stratejiler Neler?
Uzman psikolog Wanda Fischera, hayatı hayaller tarafından tüketilen bireylerin profesyonel terapiye başlamadan önce şu adımları atmasını öneriyor: Hayal Günlüğü Tutun, Beyninizi Odaklanmaya Eğitin ve Çevresel Engeller Koyun.
Günün sonunda, zihninizde hikayeler barındırmak bir zenginliktir; ancak o hikayelerin kölesi ve bağımlısı olmak hayatınızı çalabilir. Sosyal medyanın ve modern dünyanın gözden kaçırdığı en ince çizgi de tam olarak budur.
