Ham petrol fiyatları, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçiş için anlaşma yolunu açabilecek ABD-İran görüşmelerindeki ilerleme beklentisiyle yükseliyor. Petrol fiyatları, Pazartesi günü erken işlemlerde artış gösterdi. Piyasa katılımcıları, ABD ve İran’dan gelen karmaşık sinyalleri değerlendirirken, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmanın hayata geçirilmesinin beklenenden uzun sürebileceği endişeleri güçlendi.
Petrol Fiyatlarındaki Artış Ne Anlama Geliyor?
Ekim vadeli uluslararası gösterge Brent petrolü kontratları yüzde 1,04 artarak varil başına 84,42 dolara yükselirken, ABD göstergesi West Texas Intermediate’in Eylül vadeli kontratları yüzde 0,83 yükselişle varil başına 78,83 dolara çıktı. Bu artış, piyasalarda Hürmüz Boğazı’nın stratejik öneminin yeniden gündeme gelmesiyle bağlantılı olarak değerlendirilmektedir. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığında kritik bir geçiş noktasıdır.
İran Devrim Muhafızları, pazar günü yaptıkları açıklamada, ABD’nin talep listesini kabul edip uygulayana kadar Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayacaklarını vurguladı. Tahran, bu su yolunun kontrolünü elinde tutmakta kararlı olduğunu ve geçişten ücret almak istediğini belirtmektedir. Washington ise bu duruma karşı çıkmaktadır.
Görüşmelerin Seyri ve Beklentiler
Savaş öncesinde serbest geçişe açık olan boğazdaki saldırılar, Nisan ateşkesinin çökmesine yol açtı. Arabulucular, tarafları, barış görüşmelerine giden yolu ortaya koyan Haziran tarihli sonraki mutabakat zaptının hükümlerine geri dönmeye çağırıyor. Tasnim haber ajansına göre İran, cumartesi günü boğazın yeniden açılması için, savaşın tüm cephelerde sona ermesi, ABD’nin İran limanlarına uyguladığı karşı ablukayı kaldırması, yaptırımların sona ermesi, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve savaş sırasında oluşan zararların tazmini gibi şartlar içeren bir liste yayımladı.
Bu şartlar, İran için 300 milyar dolarlık bir yeniden inşa fonu oluşturulmasını da öngören Haziran anlaşmasının koşullarını büyük ölçüde yansıtıyordu. İran Devrim Muhafızları, pazar günü stratejilerinin ablukayı “düşman tüm koşullarımızı kabul edene kadar sürdürmek… Boğaz artık bizim için sadece bir su yolu değil, fiilen bir savaş sahnesi” şeklinde olduğunu belirtti.
ABD'nin Yaklaşımı ve Görüşmelerin Geleceği
Öte yandan ABD Başkanı Donald Trump, bir röportajda “Biz bu işi düşük tonda tutuyoruz” dedi. “Onlarla ancak yarım yamalak müzakere ediyoruz” ifadesini kullanan Trump, “Biz sadece İran’ı, dev enflasyonunu ve aslında paralarının kalmamış olmasını izliyoruz.” şeklinde konuştu. Trump, “Sonunda bir şekilde yoluna girecek” diyerek, durumun karmaşıklığına dikkat çekti. “Bu bir satranç oyunu gibi.” ifadesiyle sürecin stratejik yönlerini vurguladı.
Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler, dünya enerji piyasaları üzerinde önemli etkilere yol açmakta ve bu süreçteki her adım, küresel ekonomik dengeleri etkileyebilecek potansiyele sahiptir.
