Guardian’ın haberine göre İsrail, Google ve Amazon’dan olağan dışı bir talepte bulunarak yabancı mahkemelerden gelen veri taleplerini gizlice bildirmelerini sağlayacak özel bir sistem kurulmasını istedi. “Göz kırpma mekanizması” olarak adlandırılan bu sistem, şirketlerin doğrudan açıklama yapmadan İsrail’e sinyal göndermesini öngörüyor.
Gizli Sinyallerle Veri Bildirimi
Sızan belgeler ve İsrailli yetkililerin ifadelerine göre, bu gizli mekanizma Google ve Amazon’un İsrail’e ait verilerle ilgili yabancı mahkemelerden veya güvenlik kurumlarından gelen talepleri dolaylı biçimde bildirmesini amaçlıyor. Bildirim, “özel tazminat ödemesi” adı altında gerçekleştirilen küçük ödemeler yoluyla yapılıyor.
Bu ödemelerin tutarı, talebin geldiği ülkenin telefon koduna göre belirleniyor. Örneğin ABD’den (+1) gelen bir talep için 1.000 şekel, İtalya’dan (+39) gelen bir talep için 3.900 şekel ödeme yapılıyor. Şirketlerin veri aktarımında hangi ülkenin yer aldığını belirleyememesi durumunda ise 100.000 şekel (yaklaşık 30.000 dolar) “geri bildirim” bedeli yatırmaları gerekiyor.
Uzmanlar, bu sistemin uluslararası hukuk açısından ciddi riskler taşıdığına dikkat çekiyor. Eski ABD’li savcılar, bu tür bir uygulamanın “mahkeme emirlerinin gizliliğini ihlal edebileceğini ve şirketleri ABD yasalarıyla çatışma riskiyle karşı karşıya bırakabileceğini” belirtti.
microsoft: sivillerin kitlesel gözetimini kolaylaştırmak istemiyoruz
Belgeler, Google ve Amazon’un “göz kırpma” sisteminin yanı sıra İsrail’in başka taleplerini de kabul ettiğini ortaya koyuyor. “Proje Nimbus” adıyla bilinen anlaşmaya göre teknoloji devleri, İsrail devlet kurumlarının, güvenlik servislerinin ve ordunun bulut hizmetlerini nasıl kullandığına müdahale edemiyor. Ayrıca hizmet erişimini askıya alma veya insan hakları ihlalleri gerekçesiyle kısıtlama hakkına da sahip değiller.
Bu şartlar, geçtiğimiz ay Microsoft’un İsrail ordusunun Filistinli sivillerin telefonlarını izlemek için kullandığı bir sistemi kapatmasının ardından yeniden gündeme geldi. Microsoft, bu kararı “sivillerin kitlesel gözetimini kolaylaştırmak istemiyoruz” sözleriyle savunmuştu. Nimbus anlaşması ise Google ve Amazon’un benzer bir adım atmasını açıkça yasaklıyor.
google ve amazon'dan yanıt
Guardian’ın sorularını yanıtlayan Google ve Amazon, iddiaları reddetti.
Google sözcüsü, “ABD yasalarına veya başka bir ülkenin hukukuna aykırı davranmamız söz konusu değil. Bu tür iddialar tamamen asılsızdır” açıklamasını yaptı.
Amazon da benzer bir yanıt vererek, “Müşteri verileriyle ilgili yasal taleplere dair küresel ölçekte katı bir süreç uyguluyoruz. Bu süreci gizlilik yükümlülüklerini aşacak şekilde değiştirmiyoruz” ifadelerini kullandı.
İsrail Maliye Bakanlığı ise haberdeki iddiaları “asılsız” olarak nitelendirdi ve “Şirketler, İsrail’in hayati çıkarlarını koruyan sıkı sözleşme hükümlerine tabidir” açıklamasında bulundu.
Proje Nimbus ve Veri Kontrolü
Proje Nimbus, İsrail hükümetinin kamu kurumları ve ordusuna ait tüm verileri Google Cloud ve Amazon Web Services (AWS) altyapısına taşıdığı stratejik bir bulut programı olarak biliniyor. Yetkililer, özellikle ABD ve Avrupa’daki yeni yasaların yabancı mahkemelere İsrail verilerine doğrudan erişim sağlayabileceği yönündeki endişeler nedeniyle verilerin kontrolünü ülke içinde tutmak istiyor.
Ancak insan hakları örgütleri, projenin Gazze ve Batı Şeria’daki askeri operasyonlarda kullanılan gözetim teknolojilerini destekleyebileceği uyarısında bulunuyor. Google ve Amazon çalışanlarının bir bölümü de geçen yıl “Drop Project Nimbus” kampanyası kapsamında anlaşmaya karşı protestolar düzenlemişti.
