İstanbul'da sanayi alanlarının gelişimi, çeşitli nedenlerden dolayı ciddi bir çıkmaza girmiş durumda. İstanbul Planlama Ajansı (İPA) tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, şehirdeki organize sanayi bölgelerinin (OSB) çevresindeki konut ve alışveriş merkezi projeleri ile yüksek arsa fiyatları nedeniyle büyüme imkanlarının kısıtlandığını ortaya koyuyor.
Bu araştırma, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı İPA'nın iki ayda bir yayımladığı Kent Gündemi Araştırmaları serisinin mart ayındaki incelemesi olarak dikkat çekiyor. Araştırma kapsamında İstanbul'da yaklaşık 22 bin fabrikanın faaliyet gösterdiği ve 430 binden fazla kişiyi istihdam eden 8 aktif OSB yöneticileri ile imalatçı firmalarla görüşmeler yapılmıştır.
Organize sanayi bölgelerinin karşılaştığı zorluklar neler?
Araştırmada, OSB'lerin güncel sorunları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Öne çıkan bulgulardan biri, “Mekânsal Sıkışmışlık ve Taşınma İkilemi” konusudur. Geçmişte şehrin dışı olarak görülen Dudullu, İkitelli ve Beylikdüzü gibi bölgelerin günümüzde tamamen konut ve AVM projeleriyle çevrildiği gözlemlenmiştir.
Doluluk oranlarının %90'lara ulaşması ve arsaların metrekare fiyatlarının 3.000-3.500 Euro seviyelerine çıkması, sanayicilerin fiziksel olarak büyümesini zorlaştırmaktadır. Bu durum, sanayinin gelişimi açısından ciddi bir engel teşkil etmektedir.
Taşınma maliyetleri ve iş gücü kaybı riski
Rapor, firmaların mevcut altyapı yatırımlarını terk etmenin yüksek maliyetleri ve nitelikli iş gücünü kaybetme korkusu nedeniyle şehir dışına taşınma fikrine soğuk baktığını göstermektedir. Mevcut ekonomik koşullar, yüksek faiz oranları ve belirsizlik ortamı, taşınma fikri konusunda ikilem yaşanmasına neden olmaktadır.
Fiziksel kapasitesini artırmak isteyen işletmeler, Trakya ya da Anadolu'daki yeni OSB'lerde arsa temin etmeye yönelmişlerdir. Ancak bu yönelim, inşaat ve finansman maliyetlerinin yüksekliği nedeniyle kademeli ve temkinli bir şekilde ilerlemektedir.
İmalat sektöründeki kültürel değişim ve kadın istihdamı sorunları
Rapor, imalat sektöründe ara eleman ve saha çalışanı bulma konusunda yaşanan sıkıntıları da gözler önüne sermektedir. Genç kuşakların, zorlu sanayi şartları yerine alışveriş merkezleri gibi hizmet sektörlerinde çalışmayı daha prestijli gördükleri ortaya çıkmıştır.
Usta-çırak kültürüyle ilerleyen sektörlerde ciddi bir kültürel kopuş ve tecrübe kaybı yaşanmaktadır. Ayrıca, OSB'lerde yaşanan bir diğer sorun da kreşlerin eksikliğidir. Alan darlığı, vardiya saatlerinin uyumsuzluğu ve yüksek maliyetler nedeniyle kreş ve çocuk bakım tesislerinin kurulamaması, kadın istihdamını engelleyen önemli faktörlerden biri olarak dikkat çekmektedir.
