İzmir’de zeytin üreticileri, ‘var yılına’ rağmen artan girdi maliyetleri ve düşen alım fiyatları nedeniyle büyük bir kriz yaşıyor. Bir kilogram zeytinin üretim maliyeti 80 TL’ye ulaşırken, üretici ürününü ancak 40 TL’den satabiliyor.
Artan Maliyetler ve Düşen Fiyatlar Neden Önemli?
Zeytin üreticileri, yüksek verim ve kaliteye rağmen artan girdi maliyetleri ile düşen alım fiyatları arasında zor günler yaşıyor. Hasat sezonu başında 80 TL seviyelerinde olan zeytin fiyatları, bazı bölgelerde 17-20 TL’ye kadar geriledi.
Yağlık zeytinde ise üreticinin eline kilogram başına sadece 10 TL civarında bir rakam geçti.
2025 yılında Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü tarafından gerçekleştirilen araştırmada, bir kilogram zeytinin üretim maliyetinin 65 TL seviyesine ulaştığı belirlendi. Zeytin ve zeytinyağında, artan üretim maliyetleri ve düşük ürün fiyatları nedeniyle ciddi ekonomik sorunlar yaşanıyor.
Üreticilerin Karşılaştığı Zorluklar Neler?
Zeytincilikte, üretim maliyetleri ile piyasa fiyatları arasındaki fark giderek açılırken, büyük alıcı holdinglerin fiyatları sürekli düşürmesi ve taahhüt ettikleri zeytin miktarlarının çok altında alım yapacaklarını açıklamaları üreticinin tepkisine neden oluyor.
Türkiye’de binlerce ailenin geçim kaynağı olan zeytin üreticilerinin yaşadıklarını, Foça Tariş Zeytinyağı Kooperatifi yöneticileri ve zeytin üreticileriyle konuştuk.
Foça Zeytin Yağı Tarım Satış Kooperatifi Tarım Danışmanı Ziraat Yüksek Mühendisi Hatip Altekin, 2026 yılı için bir kilogram zeytinin üretim maliyetinin yaklaşık 80 TL olduğunu belirterek, buna karşılık üreticilerin, zeytinleri bugün ortalama 40 TL/kg fiyatla sattığına dikkat çekti.
Tarım Ekonomisi Üzerindeki Etkileri Neler?
Tarım ekonomisi açısından değerlendirildiğinde, üretim maliyetinin altında gerçekleşen satış fiyatları üretici gelirlerini azaltmakta ve üretimin devamlılığını riske atmaktadır.
Bu durum, uzun vadede yalnızca üreticiyi değil, sektörün verimliliğini ve sürdürülebilirliğini de olumsuz etkileyebilir. Kırsal istihdam önemli sorun yaşıyor ve zeytinciliğin kırsal istihdamın ve yerel ekonominin temel unsurlarından biri olduğu vurgulanıyor.
Üretim maliyetlerini esas alan fiyat politikalarının geliştirilmesi, üreticilerin pazarlama gücünün artırılması ve kooperatifçilik yapısının güçlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Ayrıca zeytin ve zeytinyağı piyasasında fiyat oluşumunun, üreticinin sürdürülebilir bir gelir elde edebilmesini sağlayacak şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir.
