ABD/İsrail-İran Savaşı’nın bir ay geride kalmasıyla birlikte, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık nedeniyle Kuzeybatı Avrupa jet yakıt fiyatları bir ay içerisinde yüzde 95 oranında artış göstermiştir. Hava yolu şirketlerinin en büyük maliyet kalemlerinden biri olan jet yakıtı fiyatlarındaki bu sert artışın, dünya genelinde uçak bileti fiyatlarına da yansıyacağı öngörülmektedir.
Petrol Piyasalarındaki Belirsizlikler Neler?
Orta Doğu'daki savaş durumu ve Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik devam ederken, küresel petrol piyasalarında önemli miktarda tedarik devre dışı kalmıştır. Brent petrolün varil fiyatı 100 doların üzerine çıkarak arz kısıtlarının jet yakıtı ve diğer petrol ürünlerinde fiyat baskısını artırmasına neden olmuştur.
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA) verilerine göre, jet yakıtı tedarikinin yüzde 30'u Körfez bölgesinden sağlanmakta ve Avrupa jet yakıt talebinin de yaklaşık yüzde 30'u Basra Körfezi'nden karşılanmaktadır. Avrupa'da jet yakıt arz güvenliği, bir aylık talebe karşılık gelen ticari stoklara dayanarak sağlanmaktadır.
Asya Pazarlarındaki Etkiler Neler?
Hindistan ve Çin gibi potansiyel alıcılar, iç piyasa açısından arz kısıtlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. Hürmüz Boğazı'ndan geçen ham petrolün yüzde 80'inden fazlası Asya pazarlarına ulaşmakta, ancak boğazda ticari gemi trafiğinin kısıtlı seyretmesi, Asya pazarlarında jet yakıtı rafinasyonu için gereken petrol arzına erişimi sınırlamaktadır.
Artan savaş riski primleri ve Ümit Burnu üzerinden yapılan uzun rotalar, hem maliyetleri yükseltmekte hem de teslimat sürelerini uzatmaktadır. Hürmüz Boğazı’ndaki taşıma kapasitesindeki ani geri çekilme ve sigorta primlerindeki sert artış, arzı sıkılaştırarak fiziksel kısıt endişelerinin büyümesine yol açmıştır.
Fiyat Artışları Ne Düzeyde?
IATA verilerine göre, küresel jet yakıt endeksinde 27 Şubat’ta varil başına 99,4 dolar olan fiyatlar, 27 Mart itibarıyla yüzde 95,2 artışla 195,2 dolara yükselmiştir. Jet yakıtının ton başı fiyatı ise 1541 dolara ulaşmıştır. S&P Global Energy’den edinilen bilgilere göre, Platts endeksinde Kuzeybatı Avrupa jet yakıtının maliyet, sigorta ve navlun dahil fiyatı 27 Şubat’taki 873,2 dolar seviyesinden 27 Mart’ta 1704,5 dolara yükselmiştir.
Bu fiyat artışları, hava yolu şirketlerinin bilet fiyatlarını artırma zorunluluğunu beraberinde getirmektedir. Dünyanın en büyük hava yolu şirketlerinden United Airlines Üst Yöneticisi Scott Kirby, geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, artan jet yakıt maliyetlerini karşılayabilmek için uçak bileti fiyatlarının yüzde 20 oranında yükselmesi gerektiğini belirtmiştir.
