Küresel tarım emtia piyasalarında kahve ve kakao tarafında dikkat çekici bir ayrışma yaşanıyor. Brezilya'da üretim beklentilerinin güçlenmesi, arabica fiyatlarını baskılarken, kakaoda yaşanan geri çekilmenin tüketiciye ucuz çikolata olarak yansıması beklenmiyor. Şirketlerin yüksek maliyet döneminde yaptığı reçete ve üretim değişiklikleri, raf fiyatlarında kalıcı bir katılık yaratıyor.
kahve fiyatlarındaki değişim nedenleri neler?
Kahvede Brezilya kaynaklı üretim iyimserliği fiyatları aşağı çekerken, kakaoda ham madde maliyetleri gerilemesine rağmen tüketici cephesinde aynı oranda bir rahatlama beklenmiyor. Bloomberg'in haberine göre, arabica kahve vadeli işlemleri, dünyanın en büyük üreticisi Brezilya’dan daha iyi üretim beklentilerinin güç kazanmasıyla düşüşünü sürdürdü. New York’ta arabica kahvesi gün içinde yüzde 2,7’ye kadar gerilerken, piyasada kısa vadeli arz sıkışıklığına ilişkin kaygılar fiyatları desteklemeye yetmedi.
Genel görünümde belirleyici unsur, Brezilya’daki olumlu üretim beklentileri oldu. Piyasada bir yandan kısa vadeli sıkışıklık işaretleri de sürüyor. Sustainable Harvest Coffee Importers’a göre Brezilya’daki yakın dönem arzın dar olması ve Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Doğu Afrika’dan yapılan sevkiyatlarda yaşanan gecikmeler, spot teslimat primlerini yukarı taşıdı. Ancak aynı zamanda Brezilya’nın önemli kahve bölgelerine yağışın geri dönmesinin beklenmesi, ürün görünümünü iyileştiriyor ve rekor hasat beklentilerini güçlendiriyor.
robusta fiyatları nasıl etkileniyor?
Robusta tarafında ise daha dalgalı bir seyir öne çıkıyor. Borsa tarafından izlenen depolardaki stoklar kademeli olarak azalırken, bu durum piyasadaki sıkılığın sürdüğüne işaret ediyor. Ancak Vietnam kahvesinde primlerin yükselmesi, Londra vadeli kontratlarına teslimatı daha az cazip hale getiriyor. Avrupa Kahve Federasyonu verilerine göre, Avrupa’daki kahve stokları da şubat ayı sonunda son iki yıla yakın dönemin en düşük seviyesine indi.
Kahve ithalatçısı List + Beisler’e göre ise Brezilya'da olumlu arz görünümü ve Vietnam’da devam eden hasada rağmen jeopolitik riskler olumlu sinyalleri gölgeliyor. Bu da fiyat oynaklığını artırıyor. Şirkete göre dönem dönem arz daralabilir, sevkiyatlar gecikebilir ve fiyatlar kısa vadeli şoklara karşı hassas kalabilir.
kakao ve çikolata fiyatları ne durumda?
Kakao ve çikolata tarafında ise daha farklı bir denklem var. Ham kakao fiyatları son dönemde geri çekilmiş olsa da bunun raflardaki çikolata fiyatlarına hızlı şekilde yansıması beklenmiyor. Son yıllarda olumsuz hava koşullarının üretimi bozmasıyla kakao fiyatları tarihi zirvelere çıkmış, 2024’te vadeli işlemler ton başına 12 bin doların üzerine kadar yükselmişti. Bu sert artış, üreticileri hem reçetelerde hem de üretim süreçlerinde kalıcı değişikliklere zorladı.
Bloomberg'in uzmanlardan aldığı bilgiye göre, bugün görülen kakao fiyatlarındaki gevşeme market raflarına aylar sonra yansıyor. Bu nedenle mevcut geri çekilmenin bu sezonki Paskalya çikolatalarında, hatta gelecek sezon ürünlerinde bile hissedilmeyebileceği belirtiliyor. Üstelik üreticiler son yıllardaki yüksek maliyet baskısı nedeniyle daha az kakao kullanan, daha fazla karamel, nugat, fındık ezmesi ya da benzeri alternatif içeriklere yönelen yeni formüller geliştirdi.
tüketici davranışındaki değişimler neler?
Bu değişikliklerin geçici olmadığı da vurgulanıyor. Çünkü ürün formülünü, makine ayarlarını, ambalajı ve pazarlama stratejisini yeniden tasarlamak ciddi zaman ve kaynak gerektiriyor. Bu nedenle büyük üreticilerin perakende fiyatlarını geri çekmektense mevcut seviyeleri koruyarak geçmiş dönemde üstlendikleri yüksek maliyetleri telafi etmeye çalışması daha olası görülüyor. Bu da çikolata tarafında marjların toparlanabileceği bir döneme işaret ediyor.
Mondelez CEO’su Dirk Van De Put da kakao fiyatlarındaki gerilemenin 2027 için olumlu bir tablo çizdiğini belirtirken, şirketin çikolata iş kolunda marjların belirgin biçimde artabileceğini söyledi. Ancak şirketin yaklaşımı, ham madde fiyatı düşse bile markalarda hemen fiyat ayarlamasına gidilmeyeceğini ortaya koyuyor. Öte yandan tüketici davranışında da değişim gözleniyor. Çikolata pahalı hale geldikçe, çikolata dışı şekerlemelerde talep güçlü kalıyor.
