Deprem riskine karşı hızlanan kentsel dönüşüm süreci, tahliye edilen kiracılar için yeni hakları da beraberinde getirmiştir. Yenilenen binalarda oturma önceliği kendisine verilmeyen kiracılar, mülk sahiplerinden bir yıllık kira bedeli tutarında tazminat talep edebilmektedir. Bu durum, kiracıların haklarının korunması açısından önemli bir gelişmedir.
Kentsel dönüşüm sürecinin etkileri nelerdir?
Türkiye genelinde riskli yapıların yenilenmesi çalışmaları devam ederken, bu binalarda ikamet eden kiracıların hakları hukuki güvence altına alınmaktadır. Kentsel dönüşüm gerekçesiyle evini boşaltmak zorunda kalan vatandaşlar, sürecin sonunda 'çifte tazminat' fırsatıyla karşılaşabilmektedir. Kanuni düzenlemelere göre, yıkılan binanın yerine yapılan yeni konutlarda öncelik hakkı eski kiracıya aittir.
Bu hakkın ihlal edilmesi durumunda ev sahipleri için ağır maddi yaptırımlar devreye girmektedir. Dolayısıyla, kiracıların haklarını bilmesi ve gerektiğinde bu hakları talep etmesi önem arz etmektedir.
Yenilenen dairede kiracıların öncelik hakkı nasıl işler?
Hukuki düzenlemelere göre, kentsel dönüşüm sonrası tamamlanan yapıda dairenin tekrar kiraya verilmesi planlanıyorsa, ev sahibinin ilk olarak eski kiracısına teklif götürmesi gerekmektedir. Eğer mülk sahibi bu bildirimi yapmadan taşınmazı bir başkasına kiralarsa, eski kiracısına son ödediği kira bedeli üzerinden bir yıllık toplam tutarı tazminat olarak ödemekle yükümlü tutulabilir. Bu durum, kiracıların mağduriyetini önlemek adına yasal bir koruma kalkanı oluşturmaktadır.
Bu süreçte ev sahiplerinin dikkat etmesi gereken önemli bir husus da, kiracıya noter kanalıyla yazılı bildirimde bulunmalarıdır. Gayrimenkul Hukukçusu Avukat Çiğdem Kezer, öncelik hakkının kullanılabilmesi için bu bildirimin yapılmasının şart olduğunu vurgulamaktadır.
Tazminat hesaplaması nasıl yapılmaktadır?
Kentsel dönüşüm nedeniyle dairesinden ayrılan vatandaşların tazminat hakkı, tahliye edildikleri dönemdeki kira bedeli esas alınarak hesaplanmaktadır. Hak sahibi kiracı, mahkeme yoluyla bir senelik kira bedeline karşılık gelen meblağı geri alabilmektedir. Bu hakkın saklı kalması için tahliyeden sonraki üç yıllık sürenin takibi büyük önem taşımaktadır.
Kiracılar, ev sahibinin iyi niyet kurallarına aykırı hareket etmesi ve yasal bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda dava açma hakkına sahip olmaktadır. Eğer bina yenilendikten sonra ev sahibi daireyi kendisi kullanmayıp doğrudan piyasaya sürerse ve eski kiracısını devre dışı bırakırsa, yargı yolu açılmaktadır. Uzmanlar, kentsel dönüşüm nedeniyle evinden ayrılanların taşınma ve kira yardımı gibi haklarının yanı sıra bu tazminat hakkını da yakından takip etmelerini önermektedir.
