Mezuniyet törenlerinde kep atma geleneği, bilinen en yaygın hikayeye göre 1912 yılında ABD Deniz Harp Akademisi'nde başlamıştır. Ancak bu geleneğin ve akademik kıyafetlerin kökenine dair daha eski ve farklı iddialar da bulunmaktadır.
Kep atma geleneğinin tarihi kökenleri nelerdir?
En yaygın kabul gören tarihsel kayda göre, kep fırlatma geleneği 1912 yılında ABD Deniz Harp Akademisi'nde (U.S. Naval Academy) ortaya çıkmıştır. O dönemde akademi öğrencileri, mezun olduklarında tam teşekküllü bir subay olabilmek için önce iki yıl "gemicilik subayı adayı" (midshipman) olarak görev yapmak zorundaydı. Bu süreçte farklı bir şapka takarlardı.
1912 yılında, mezun olan öğrencilere yeni subay şapkaları verildi. Artık eski aday şapkalarına ihtiyaçları kalmayan öğrenciler, bu şapkaları havaya fırlatarak hem yeni statülerini hem de duydukları coşkuyu sembolize ettiler. Bu spontane hareket, kısa sürede bir gelenek haline geldi ve diğer okullara da yayıldı.
Daha eski iddialar neler?
Bazı tarihsel iddialar, kep atma geleneğinin çok daha eskiye, İslam Medeniyeti'nin altın çağına dayandığını öne sürmektedir. Araştırmacı Tarihçi Mustafa Sıbai'nin "İslam Medeniyetinden Parıltılar" adlı kitabına göre, kep fırlatma geleneği ilk kez Endülüs Emevi Devleti döneminde, Kurtuba Üniversitesi'nde gerçekleştirilmiştir.
Bu iddiaya göre, mezuniyet törenlerinde giyilen cübbe ve kepin kökeni de bu döneme ve coğrafyaya dayanmakta, daha sonra Batı üniversitelerine yayılmıştır. Bu durum, geleneğin ABD kaynaklı olduğu yönündeki ana akım anlatıya alternatif bir tarihsel perspektif sunmaktadır.
Günümüzde kep atma geleneği nasıl uygulanıyor?
Kep atma geleneğinin kendisi 20. yüzyıla tarihlense de, giyilen kıyafetlerin (cübbe ve kep) kökeni çok daha eskidir. Akademik cübbe ve kep giyme geleneğinin 12. ve 13. yüzyıllarda, ilk üniversitelerin kurulduğu dönemde ortaya çıktığı düşünülmektedir. O dönemde üniversitelerde merkezi ısıtma sistemi olmadığı için öğrenci ve öğretmenler bu kıyafetleri soğuktan korunmak amacıyla giyiyordu.
Zamanla bu kıyafetler akademik başarının ve birliğin sembolü haline geldi. Günümüzdeki düz, kare şeklindeki kep (mortarboard) ise, 15. yüzyılda Oxford ve Cambridge üniversitelerinde geliştirilen ve Katolik din adamlarının giydiği "biretta" isimli başlıktan evrildiği düşünülmektedir.
Bugün kep atmak, mezuniyet törenlerinin en ikonik ve duygusal anlarından biridir. Bu hareket, yıllar süren eğitimin ardından gelen başarıyı kutlamanın, öğrencilik döneminin sona ermesiyle gelen özgürlüğe geçişin ve yeni bir hayatın başlangıcının evrensel bir simgesi haline gelmiştir. Geleneğin bu kadar popüler olmasına rağmen, bazı üniversiteler sert kenarlı keplerin havadan düşerken yaratabileceği yaralanma riski nedeniyle kep atmayı yasaklamış veya yumuşak kepler kullanmaya başlamıştır.
