İş Kanunu uyarınca, iş sözleşmesinde aksine bir hüküm yoksa işçinin onayı olmadan bayramda çalıştırılması yasaktır; rızası olmadan işe gitmeyen işçi bu nedenle işten çıkarılamaz.
Birçok işçi haklarını bilmediği için mağdur olmaktadır. Peki, işveren 'Bayramda çalışacaksın' diye zorlayabilir mi? Kurban Bayramı boyunca kesintisiz çalışan bir asgari ücretlinin cebine kaç TL mesai ücreti girecek? Arife günü yarım gün çalışanlar ek ücret alabilir mi? Mali Müşavir, Sosyal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz, Tgrthaber.com Özel Haber Şefi Bengü Sarıkuş'un sorularını cevapladı.
Bayramda Çalışmak Zorunlu mu?
İş Kanunu’na göre bir işçi, işvereni 'Bayramda çalışacaksın' dediğinde bunu reddedebilir mi? Emin Yılmaz, iş kanununa göre işçinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde (UBGT) çalışması için mutlaka işçinin rızasının alınması gerektiğini belirtmektedir. Burada işçi ile işveren arasındaki iş sözleşmesi veya toplu sözleşmede ilgili bir madde üzerinden bu prosedür yapılabilir. Eğer işçi razı gelmezse bayramda çalıştırılmaya zorlanamaz.
Konu ile ilgili 4857 sayılı iş kanununun 44. maddesine bakılabilir. Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışma, işyerlerinde çalışılıp çalışılmayacağı toplu iş sözleşmesi veya iş sözleşmeleri ile kararlaştırılmaktadır. Sözleşmelerde hüküm bulunmaması halinde söz konusu günlerde çalışılması için işçinin onayı gerekmektedir.
Bayramda Çalışmanın Ücreti Ne Olacak?
Kurban Bayramı'nda 4 gün boyunca kesintisiz çalışan bir asgari ücretlinin bayram mesaisi ne kadar olmalıdır? Emin Yılmaz, bu yıl için asgari brüt ücretin 33.030,00 TL olduğunu ifade etmektedir. Günlük olarak ise 1.101,00 liraya denk gelmektedir. İş kanununa göre ücret kıstası 47. maddede değerlendirilmiştir. Genel tatil ücreti, bu kanun kapsamına giren işyerlerinde çalışan işçilere, kanunlarda ulusal bayram ve genel tatil günü olarak kabul edilen günlerde çalışmazlarsa, o günün ücretlerinin tam olarak ödeneceğini belirtmektedir.
4 günlük bayram tatilinde çalışılması durumunda ücreti ise her gün için 2 yevmiye şeklinde ödenmesi gerekmektedir. Eğer hafta sonuna denk gelirse orada da 2,5 yevmiye şeklinde değerlendirilecektir. Bu sene Kurban Bayramı'nın 4. günü Cumartesi gününe denk gelmektedir. Dolayısıyla ilk üç gün için hesaplama yapıldığında 1.101,00 TL x 2 kat = 2.202,00 TL, buradan da x 3 gün ile çarptığımızda 6.606,00 TL'ye tekabül etmektedir.
Arife Günü Yarım Gün Çalışma Ücreti Nasıl Hesaplanır?
Arife günü yarım gün resmi tatil sayılmaktadır. Emin Yılmaz, bayram arife günlerinde yarım gün çalışılması yani saat 13:00’dan itibaren tatil olarak değerlendirilmesi gerektiğini açıklamaktadır. İlgili saate kadar çalışıp o güne ait standart ücretini alır. Geri kalan günün yarısında çalışırsa ek ücret olarak değerlendirilmesi ve yarım günlük ilave ücret ödenmesi gerekmektedir. Örneğin, işçinin günlük ücreti 2.000 TL ise, saat 13:00'e kadar çalışması halinde 2.000 TL ödenecektir.
Eğer 13:00'dan sonra çalışırsa yarım gün ücret olan 1.000 TL daha ödenecek ve toplamda 3.000 TL ücret hak edişi olacaktır. Yasal olarak tatil çalışması yapılmışsa işçiye ücret yerine idari izin veya serbest zaman gibi kullandırılması kesinlikle yasaktır. Bu konuda yargıtaya yansımış kararlar mevcuttur.
Ödenmeyen Mesai Ücretleri ve Haklar
Bayram mesaileri ödenmeyen bir işçi, haklı fesih yaparak tazminatını alıp işten ayrılabilir mi? Emin Yılmaz, bayramda çalışan işçinin mesai ücretleri ödenmediği takdirde iş kanununa göre haklı sebebe dayandırılarak fesih yapabileceğini belirtmektedir. Tazminat olarak eğer çalışan 1 yıllık süreyi doldurmuş ise kıdem tazminatını alabilir. Ayrıca, işveren sizden ihbar tazminatı talep edemez. Ödenmeyen fazla çalışma ve diğer özlük haklarınızı talep etmek için noter aracılığı ile ihtarname göndermeniz sağlıklı olacaktır.
Geriye dönük olarak bu paraları talep etmek için yasal olarak 5 (beş) yıl süre bulunmaktadır. Burada alacağınızı yazılı olarak işverenden talep edilmesi, eğer sonuçlanmaz ise arabulucu ve iş mahkemesi süreci mevcuttur.
