Z Kuşağı bireylerinin ebeveynleriyle kurduğu iletişim biçimi, dijitalleşme, değişen toplumsal değerler ve sosyoekonomik koşulların etkisiyle önemli bir dönüşüm yaşıyor. Son yapılan çalışmalar, bu kuşağın aile içi iletişim deneyimlerini hem nicel hem de nitel verilerle inceleyerek dikkat çekici bulgular ortaya koydu. Araştırma, gençlerin genel olarak aileleriyle iletişim kurma noktasında isteksiz olmadığını, ancak bu iletişimin birçok faktöre bağlı olarak değişkenlik gösterdiğini ortaya çıkardı.
Cinsiyet, gelir ve aile yapısına göre iletişim farkları
Araştırmanın en belirgin sonuçlarından biri, iletişim düzeyinin cinsiyete göre değişmesi oldu. Kadın öğrencilerin ebeveynleriyle kurduğu iletişim erkeklere göre daha yüksek ölçüldü. Erkek katılımcıların ise aileleriyle özellikle duygu temelli konularda daha mesafeli olduğu gözlendi.
Ekonomik durumun da aile içi iletişim üzerinde güçlü bir etkisi olduğu tespit edildi. Düzenli bir gelire sahip olmayan ailelerde, ebeveyn-çocuk iletişiminin daha düşük olduğu belirlendi. Düzensiz işlerde çalışan ya da ekonomik istikrarsızlık yaşayan ailelerde, stres ve yoğunluk nedeniyle iletişim kanallarının zayıfladığı ifade edildi.
Ayrıca kalabalık ailelerde ya da geleneksel aile yapısının baskın olduğu ortamlarda, bireysel özgürlük algısı ve aile beklentileri arasındaki çatışmanın daha belirgin hale geldiği görüldü. Bu durum, gençlerin ebeveynleriyle iletişim kurarken daha temkinli davranmasına yol açabiliyor.
Gençlerin yaşadığı iletişim sorunları
Araştırmanın nitel bölümünde, öğrencilerle yapılan görüşmeler aile içi iletişimde sık karşılaşılan bazı sorun noktalarını açıkça ortaya koydu. Gençler özellikle:
Okul başarısı ve başarı baskısı,
Arkadaş çevresi ve sosyal ilişkiler,
Geleneksel beklentiler ile modern değerler arasındaki farklar,
Ebeveynlerin kıyaslama tutumu,
gibi konularda ebeveynleriyle zaman zaman çatışma yaşadıklarını belirtti.
Birçok katılımcı, ailelerinin başarı konusundaki beklentilerini karşılamakta zorlandığını ve başarının çoğu zaman başka akranlarla kıyaslanarak değerlendirildiğini ifade etti. Bu durumun iletişimde gerginliğe yol açtığı, gençlerin kendilerini ifade ederken daha çekingen ya da temkinli davranmalarına neden olduğu görüldü.
Ayrıca bazı öğrenciler, geleneksel aile değerlerinin kendi yaşam tercihleriyle örtüşmediğini, bu nedenle günlük konularda dahi zaman zaman anlaşmazlıklar yaşandığını dile getirdi.
Sosyoekonomik arka planın iletişim üzerindeki rolü
Araştırmada ekonomik koşulların iletişim kalitesini belirleyen temel faktörlerden biri olduğu vurgulandı. Düzensiz veya mevsimlik işlerde çalışan ebeveynlerin yoğun stres altında olduğu, bu durumun ise aile içinde sağlıklı iletişim kurulmasını zorlaştırdığı ifade edildi. Ekonomik baskı altında yaşayan ailelerde, ebeveyn-çocuk diyaloglarının çoğunlukla temel ihtiyaçlar ve günlük sorunlara odaklandığı, duygu temelli iletişimin geri planda kaldığı tespit edildi.
Bu bulgular, sosyoekonomik koşulların yalnızca fiziki yaşam koşullarını değil, aynı zamanda ebeveynlerin çocuklarıyla kurduğu ilişki biçimini de doğrudan etkilediğini gösteriyor.
Kuşaklar arası değer farkı belirginleşiyor
Çalışmanın sonuçları, Z Kuşağı ile ebeveynleri arasında değerler açısından belirgin bir mesafe bulunduğunu ortaya koydu. Gençlerin bireysel özgürlük, sosyal yaşam ve teknoloji kullanımı gibi alanlarda daha özgürlükçü bir yaklaşım benimsediği; buna karşılık ebeveynlerin daha geleneksel ve sınırlandırıcı tutumlar sergileyebildiği görüldü. Bu değer farkı, bazı ailelerde iletişimin kesintiye uğramasına ya da gençlerin kendilerini ifade ederken zorlanmasına neden olabiliyor.
Araştırmanın nitel bulguları, özellikle sosyal medya kullanımı, arkadaş seçimi ve giyim tarzı gibi konuların kuşaklar arası çatışmayı görünür kıldığını ortaya koyuyor.
Aile İçi İletişimde Değişen Dengeler
Günümüzde Z Kuşağı ile ebeveynleri arasındaki iletişim, farklı beklenti ve değerlerin etkisiyle yeniden şekilleniyor. Dijitalleşme, bireyselleşme ve modern yaşamın hızlanan temposu, gençlerin kendilerini ifade etme biçimlerini değiştirirken ebeveynlerin daha geleneksel tutumları bu iletişimde zaman zaman uyumsuzluk yaratabiliyor. Ekonomik koşullar ve aile yapısı da iletişimin seyrini belirleyen unsurlar arasında öne çıkıyor. Buna rağmen gençlerin iletişim kurma isteğinin yüksek olduğu; sağlıklı diyalog ortamı sağlandığında aile bağlarının güçlenmeye devam ettiği görülüyor.
Kaynak: Z Kuşağı ile Ebeveynleri Arasındaki İletişim Sorunları - Menekşe Tursun, Mehmet Ali Göngen
