Kocaeli’nin Gebze ilçesinde 29 Ekim 2025 sabah saatlerinde 6 katlı bir bina aniden çöktü. DHA’nın aktardığı bilgilere göre, binanın yakınında yeni tamamlanan Gebze OSB–Darıca Metro Hattı inşaat çalışmaları yürütülüyordu. Olay yerine itfaiye, AFAD ve arama kurtarma ekipleri sevk edildi. Ekipler, enkaz altında kalan 5 kişiyi kurtarmak için yoğun bir çalışma başlattı.
İçişleri Bakanı ve Kocaeli Valisi açıklamalarında, binanın “kendiliğinden çöktüğü” ve çökme nedeni hakkında henüz net bir bilginin bulunmadığı vurgulandı. Vali İlhami Aktaş, metro inşaatının çökme ile ilişkisine dair “açıklayabileceğimiz net bir bilgi yok” dedi.
Metro kazısı binaları yıkar mı?
Vatandaş ise binanın altından geçen metro tünellerinden söz ediyor. Bazı sakinler, yaklaşık 15 günde bir binalara işaret konularak eğilme kontrolü yapıldığını ifade etti. Ancak bu denetimlerin, binanın çökmesine sebep olduğuna dair kesin bir bulgu henüz bulunmuyor.
Dron görüntüleri, çöken binanın enkazını gözler önüne sererken, jeoloji ve inşaat mühendislerinden oluşan bir ekip olay yerinde inceleme yapıyor. Çevredeki bir eczane sahibi, çatı döküntülerini fark ettiğini belirterek, “Dünkü depremde binaya hasar meydana geldiği” söylentisini duyduğunu aktardı. Uzmanlar, Marmara Bölgesi’nde yakın zamanda yaşanan sarsıntıların hasarı artırmış olabileceğine dikkat çekiyor. Resmi makamlar, metro çalışmalarının etkisini incelemeye devam ediyor, ancak sonuçlar netleşmeden kesin bir açıklama yapılamıyor.
daha önce hiç metro yüzünden bina yıkıldı mı?
Metro çalışmaları nedeniyle Türkiye’de daha önce de bazı çökme ve hasar vakaları yaşandı. Ocak 2024’te İstanbul Ümraniye’de Göztepe–Ataşehir–Ümraniye metro hattı inşaatı sırasında kazı yapılan yolda çökme meydana geldi ve bitişikteki iki bina çöktü. İstanbul Valiliği, binaların önceden boşaltıldığını, can kaybı yaşanmadığını açıkladı. İBB yetkilileri, riskli binaların üç ay önce tahliye edildiğini belirtti.
İzmir Buca metrosunda da 2024’te TBM’ler (tünel açma makineleri) yeraltında 30 metre derinlikte kayaları geçerken zemin tolerans dahilinde çökmeler görüldü. Yüzeydeki binalarda sadece sıva çatlakları oluştu, taşıyıcı kolonlarda sorun tespit edilmedi. 2015’te Üsküdar–Ümraniye metro hattında ise Sultantepe Mahallesi’nde bazı binalarda çatlaklar belirdi ve bir bina güvenlik kontrolüyle boşaltıldı. Bu örnekler, metro tünellerinin inşası sırasında çevrede küçük yapısal hareketlerin olabileceğini gösteriyor.
Dünyada da Benzer Örnekleri var
Yurt dışında da metro inşaatlarına bağlı benzer olaylar kaydedildi. Hindistan Kolkata’da 2019’da Doğu-Batı Metro çalışmaları sırasında eski bir binanın bir bölümü çöktü. Yetkililer, zayıf yapı nedeniyle hasarın oluştuğunu belirtti.
İngiltere’de Crossrail projesi sırasında Londra Holborn’da sosyal konut bloğunda tünel kazıları sonucu çatlaklar meydana geldi. Yetkililer, bu çatlakları “estetik hasar” olarak değerlendirip onarım sözü verdi.
Tayland’ın Bangkok kentinde Eylül 2025’te yeni metro istasyonu inşaatında yolda ani devasa bir çökme yaşandı. Üstteki toprak tünelin içine aktı ve bitişikteki polis okulunda temel kaymalarına yol açtı. Çin’in Şanghay kentinde 2003’te Metro Hattı-4 inşaatında kontrolsüz yeraltı su basıncı patlaması sonucu yer seviyesi yaklaşık 4 metre çöktü, çevredeki yapılar yıkıldı. Bu örnekler, özellikle su basınçlı zeminlerde metro tüneli inşaatlarının büyük riskler barındırdığını ortaya koyuyor.
Metro İnşaatları ne kadar derinde olur?
Metro tünelleri genellikle 20–30 metre derinlikte, sert kaya veya farklı zemin tabakaları arasından geçer. İzmir Buca metrosunda TBM’ler volkanik andezit kayaları arasında 30 metre derinlikte çalışırken hafif zemin oturmaları görüldü. Tunnel Boring Machine (TBM) adı verilen tünel açma makineleri, toprak basıncını dengeleyen kalkan sistemiyle çalışıyor. Kazı ilerledikçe tünel boşluğuna beton dökülüyor ve geride boşluk bırakılmıyor. Bu sistem sayesinde yüzeydeki binalarda genellikle sıva çatlağı gibi küçük deformasyonlar oluşuyor. Taşıyıcı kolon ve kirişler etkilenmiyor.
Riskli zeminlerde ek önlemler alınıyor, yeraltı suyu düşürülüyor ve çevre binalar diyafram duvarlar, beton plakalar ve sensörlerle takip ediliyor. İstanbul Ümraniye örneğinde riskli binalar önceden tahliye edildi, İzmir’de TBM geçişi sırasında riskli binalar boşaltıldı ve sonrasında tadilat planlandı. Çalışmalar süresince çatlak ve eğilme ölçer cihazlarla anlık izleme yapılıyor; belirlenen eşik değer aşıldığında müdahale ediliyor.
Uzmanlar, modern metro projelerinde yapı güvenliğinin ön planda tutulduğunu ve alınan mühendislik önlemleriyle risklerin büyük ölçüde kontrol altında olduğunu vurguluyor. Metro kazıları yakınındaki binalarda zaman zaman çatlaklar veya oturmalar görülse de çoğu hasar yapısal sınırlarda kalıyor.
