Türkiye’de sol hareketlerin ve Osmanlı-Türkiye tarihinin önde gelen araştırmacılarından Prof. Dr. Mete Tunçay, 18 Ağustos 2025 tarihinde 89 yaşında hayatını kaybetti. Akademik çalışmaları ve toplumsal tarih alanındaki katkılarıyla tanınan Tunçay, hem Türkiye’de hem de uluslararası akademik çevrelerde saygın bir konuma sahipti. Acı haberi İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden Mehmet Öznur Alkan duyurdu. Alkan, cenazeyle ilgili olarak “Mete Tunçay hocamızı maalesef kaybettik. Bir devir kapanmış gibi üzüldüm. Hocam, ağabeyim, yoldaşım, akıl hocam ve 45 yıllık dostumdu. Başta değerli eşi Gönül Paçacı olmak üzere tüm sevenlerine başsağlığı dilerim” ifadelerini kullandı.
Mete Tunçay kimdir?
1936 yılında İstanbul’da doğan Mete Tunçay, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde eğitim gördü ve 1961’de doktorasını tamamladı. 1966 yılında siyasal teoriler alanında doçent unvanı aldı. Akademik kariyerinde yurtiçi ve yurtdışında önemli araştırmalar yaptı; 1961’de Rockefeller bursuyla Londra İktisat ve Siyasal Bilimler Okulu’nda, 1979’da Sovyetler Birliği Bilimler Akademisi’nde, 1979-1980’de ise Fulbright bursuyla Stanford Üniversitesi Hoover Kurumu’nda çalışmalar yürüttü. 1987-1988 yıllarında Hür Berlin Üniversitesi’nde Carl von Ossietzsky profesörü olarak görev yaptı.
Türkiye’ye döndükten sonra, 1984’te Tarih ve Toplum dergisini yayımlamaya başladı ve Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı’nın kuruluşunda aktif rol aldı. Ayrıca Bilgi Üniversitesi Tarih Bölümü’nün kurucu başkanı olarak uzun yıllar akademik çalışmalarını sürdürdü.
Eserleri ve Akademik Katkıları
Mete Tunçay, Osmanlı ve Türkiye’deki sol hareketler üzerine yaptığı araştırmalarla tanındı. Başlıca eserleri şunları içeriyor:
Türkiye’de Sol Akımlar 1908-1925 (1967)
Batı’da Siyasal Düşünceler Tarihi (1969)
TC’de Tek-Parti Yönetiminin Kurulması 1923-1931 (1981)
Eski Sol Üzerine Yeni Bilgiler (1982)
Bilineceği Bilmek (1983)
Cihat ve Tehcir: 1915-1916 Yazıları (1991)
Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası (1920-1923) (2007)
Türkiye Sol Tarihine Notlar (2017)
Erden Akbulut ile birlikte Beynelmilel İşçiler İttihadı ve Türkiye Halk İştirakiyun Fırkası gibi çalışmalara da imza attı. Çalışmaları hem akademik çevrelerde hem de tarih meraklıları arasında geniş yankı buldu.
Tunçay, akademik kariyerinin yanı sıra toplumsal tarih yazımına getirdiği eleştirel bakış açısıyla da öne çıktı. Tarih ve Toplum ile Toplumsal Tarih dergilerinin yöneticiliğini yaparak Türkiye’de tarih bilincinin yaygınlaşmasına katkıda bulundu. 1972-1973 yıllarında DİSK’te araştırma uzmanı olarak çalışması, onun sendikal hareketlere ve emek tarihine ilgisini yansıtıyor.
