Türk Dil Kurumu, halk oylamasıyla belirlenen 2025 yılının kelimesini “dijital vicdan” olarak açıkladı. Seçimin gerekçesi ve değerlendirme kurulunun açıklamaları dikkat çekti.
2025 Yılının Kelimesi Açıklandı
Türk Dil Kurumu (TDK), 2025 yılının kelimesi/kavramını kamuoyuyla paylaştı. Kurum tarafından yapılan açıklamada, 2025 yılının kelimesinin “dijital vicdan” olduğu duyuruldu. TDK tarafından düzenlenen ankete dayalı çalışmanın, Ankara Üniversitesi İletişim Araştırmaları ve Uygulama Merkezi (İLAUM) iş birliğiyle yürütüldüğü belirtildi.
Süreçte, halktan gelen öneriler değerlendirilirken, alanında uzman 23 kişiden oluşan bir kurul tarafından yapılan incelemeler sonucunda öne çıkan kelime ve kavramlar belirlendi.
5 Kelime Halk Oylamasına Sunuldu
Değerlendirme kurulunun çalışmaları neticesinde belirlenen 5 kelime/kavram, Türk Dil Kurumu’nun resmi internet sitesinde halk oylamasına sunuldu. Oylamaya değer bulunan kelimeler “dijital vicdan”, “vicdani körlük”, “çorak”, “eylemsiz merhamet” ve “tek tipleşme” olmuştu.
Gerçekleştirilen halk oylaması sonucunda, “2025 Yılının Kelimesi/Kavramı” olarak “dijital vicdan”ın seçildiği duyuruldu. Oylama sonuçlarının ardından değerlendirme kurulu, seçilen kavrama ilişkin gerekçeyi de kamuoyuyla paylaştı.
Dijital Vicdan ne demek?
Kurul tarafından yapılan açıklamada, “vicdan” kavramının TDK’ye göre “kişiyi kendi davranışları hakkında bir yargıda bulunmaya iten, kişinin kendi ahlak değerleri üzerine düşünmesini sağlayan duygu” olarak tanımlandığı hatırlatıldı. Ancak dijital çağda bu kavramın yeni bir anlam boyutu kazandığı ifade edildi.
Açıklamada, bireylerin gerçek hayatta sorumluluk almak istemedikleri ya da almadıkları pek çok konuda, sosyal medya üzerinden yaptıkları paylaşım, beğeni ya da yorumlarla “vicdanlarını rahatlatma” eğilimine girdikleri vurgulandı. Bu durumun, bireysel duyarlılığı pasif hale getirdiği ve vicdanı “tıklanabilir bir işlem”e dönüştürdüğü belirtildi.
Değerlendirme kuruluna göre, beğeni, paylaşım ve yorum yapan bireyler, bir “tıklama” aracılığıyla insani görevlerini yerine getirdiklerini düşünmekte; merhamet ve insaf duygularını ise sembolik bir görünürlükle sınırlamakta. Bu nedenle “dijital vicdan” kavramının, çağımızda vicdanın dijital ortamda kazandığı bu yeni ve çoğu zaman yanıltıcı işlevi tanımlayan önemli bir kavram olduğu ifade edildi.
Somut Sorunlar, Sanal Tepkiler
Açıklamada ayrıca Gazze ve Doğu Türkistan gibi kamuoyunun gözü önünde yaşanan insanlık dramları örnek gösterildi. Bu tür olaylarda sosyal medya içeriklerini beğenmenin veya bu konular hakkında içerik üretmenin, olayın gerçekliğini bozduğu ve bireyde sanal bir vicdani rahatlama yarattığına dikkat çekildi.
Değerlendirme kurulunun açıklamasında, dijital vicdanın bireyleri somut gerçekler karşısında somut çözümler üretmekten uzaklaştırdığı, bu durumun ise sorun alanlarının genişlemesine ve derinleşmesine yol açtığı ifade edildi.
Kaynak: İHA
