Ticaret Bakanlığı'nın tüketiciyi yanıltıcı ticari uygulamalara karşı hazırladığı yeni yönetmelik 1 Ağustos itibarıyla yürürlüğe giriyor.
10 kritik alana düzenleme getiriliyor
Yapay zekâ ile oluşturulan reklamlar, influencer paylaşımları, sahte indirimler, çocuklara yönelik hedefli reklamlar ve doğrulanmamış tüketici yorumlarına yönelik kapsamlı düzenlemelerle dijital reklamlarda şeffaflık ve tüketici güveni artırılacak. Dijitalleşen dünyada her gün binlerce reklam ve ticari iletiye maruz kalan tüketicileri korumak adına dev bir adım atıldı; Ticaret Bakanlığı'nın tüketicileri hedefli reklamcılıktan yapay zekâyla oluşturulan tanıtımlara kadar aldatıcı uygulamalara karşı daha etkin korumasını sağlayacak yeni yönetmeliği yarın yürürlüğe giriyor. Yapay zekâlı reklamlardan influencer paylaşımlarına, sahte indirimlerden çocukların profillenmesine kadar 10 kritik alanda aldatıcı ticari uygulamalara son verilecek ve tüketicinin korunması sağlanacak. Yapay zekâ destekli içeriklerden sosyal medya etkileyicilerine, indirimli satışlardan çocukların korunmasına kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu yeni kurallar, dijital mecralarda şeffaflığı ve güveni yeniden tesis etmeyi hedefliyor. Bakanlık, 1 Ağustos itibarıyla başlayacak bu yeni dönemde piyasa şeffaflığını artırmak, tüketicilerin bilgi ve tecrübe eksikliklerinin istismar edilmesini önlemek ve haksız rekabetle mücadele etmek adına denetimlerin kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.
indirimli satış reklamlarına son 10 gün kuralı
Tüketicilere indirim ya da başka bir fayda sağlanmasını bir şarta bağlayan şartlı satış reklamları da indirimli satış reklamlarına ilişkin kurallara tabi olacak. İndirimli satış reklamlarında, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat, üzeri çizilerek indirimden önceki fiyat olarak sunulabilecek; meyve ve sebze gibi çabuk bozulabilen mallar ile hizmetlere ilişkin reklamlarda ise indirimli fiyattan bir önceki fiyat esas alınacak. Tüketici şikayetlerinin yayımlanmasından önce satıcı veya sağlayıcılara açıklama yapma veya cevap verme hakkını kullanabilmesi için tanınan 72 saatlik süre 48 saate düşürüldü ve bu süre içinde cevap verilmediği takdirde değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak. Reklamlarda yapay zekâ teknolojileri kullanılarak insandan ayırt edilemeyecek dijital karakterlere yer verilmesi halinde, bu durumun açık, anlaşılır ve ayırt edilebilir şekilde belirtilmesi zorunlu tutuldu.
yasa dışı şans oyunları reklamları tamamen yasaklandı
Yeni düzenlemeyle falcı, medyum, astrolog ve benzeri kişiler tarafından sunulan hizmetlere ilişkin reklamlar ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarına yönelik reklam yasağının kapsamı genişletilerek yasa dışı şans oyunlarına ilişkin reklamlar da tamamen yasak kapsamına alındı. Eski mevzuatta yasa dışı bahis sitelerine ceza verilirken bu reklamları yayımlayan siteler, sosyal medya platformları ve fenomenler (influencerlar) "biz sadece reklam aldık, içeriği bilmiyorduk" diyerek hukuki boşluklardan yararlanabiliyordu; yeni karar ise reklamı yayımlayan platformu da doğrudan suç ortağı sayıyor. Sosyal medya platformları ve web siteleri geriye dönük ve anlık olarak taranacak, yasağa uymayan mecralara reklam durdurma ve erişim engeli cezaları uygulanabilecek ve fenomenler bu tür reklamları barındırmaktan doğrudan sorumlu tutulacak.
72 saatlik süre 48 saate indirildi
Yönetmelikle getirilen 10 kritik düzenleme sırasıyla şu başlıkları kapsıyor: İlk olarak çocukların kişisel verileri ve çevrimiçi davranışları analiz edilerek önlerine çıkarılan kişiselleştirilmiş hedefli reklamlar tamamen yasaklandı. İkinci olarak sosyal medya etkileyicilerinin maddi kazanç, ücretsiz veya indirimli ürün ya da davet karşılığında yaptığı paylaşımlarda "reklam" veya "tanıtım" ibarelerini açıkça kullanması zorunlu hale getirildi. Üçüncü olarak indirimli satışlarda sunulan eski fiyatın, son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması zorunlu kılındı, şartlı indirimler de bu kurallara tabi tutuldu ve çabuk bozulabilen gıdalarda bir önceki fiyat esas alındı. Dördüncü olarak fal, medyum ve astrolog reklamları ile yasa dışı bahis yasağının kapsamı genişletilerek tüm yasa dışı şans oyunları reklamları yasaklandı. Beşinci olarak şikâyet sitelerinde satıcı ve sağlayıcılara cevap hakkı için tanınan 72 saatlik süre 48 saate indirildi. Altıncı olarak reklamlarda kullanılan ve insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ üretimi dijital karakterlerin belirtilmesi zorunlu kılınırken gerçek kişilerin dijital kopyalarının bir ürünü "bizzat deneyimlemiş gibi" tavsiye etmesi yasaklandı. Yedinci olarak gelişigüzel kullanılan "çevre dostu" gibi ifadeler yasaklandı ve çevresel beyanların doğruluğunun üniversiteler veya akredite bağımsız test kuruluşlarınca belgelenmesi şartı getirildi. Sekizinci olarak takviye edici gıda ürünlerinin normal beslenmenin yerine geçtiği izlenimi yaratması engellendi ve sağlık beyanları hariç tutularak karşılaştırmalı reklam yapabilmelerinin önü açıldı. Dokuzuncu olarak tüketicinin bilgi eksikliğinden faydalanmak amacıyla akademik unvanların aldatıcı ve yanıltıcı şekilde kullanımı engellendi. Onuncu ve son olarak ise doğrulanmamış (satın alımı kanıtlanmamış) mecrada yapılan değerlendirmelerin yayımlanamayacağı kararlaştırıldı ve mal, hizmet ve kargo gibi farklı kategorilerdeki puanlamaların tamamının aynı alanda şeffafça gösterilmesi sağlandı.
Kaynak: Sabah
