Türk dünyası, simgesel bir ismi kaybetmenin derin üzüntüsünü yaşıyor. Uzaya çıkan ilk Türk kökenli kozmonot olarak tarihe geçen Toktar Ongarbayuly Ebubekirov, 78 yaşında Kazakistan’ın Almatı kentinde hayata gözlerini yumdu. Onun adı, yalnızca Kazakistan’ın bağımsızlık sürecinde değil, aynı zamanda Türk milletlerinin bilimsel tarihindeki ilklerle anılmaya devam edecek.
Toktar Ebubekirov kimdir?
27 Temmuz 1946’da Kazakistan’ın Karaganda bölgesinde dünyaya gelen Toktar Ebubekirov, mütevazı bir başlangıç yaparak genç yaşta metal tornacılığına başladı. Akşam okulunda eğitimine devam etti ve 1965 yılında Armavir Askeri Havacılık Enstitüsü’ne kabul edilerek savaş pilotu oldu.
Fedotov Test Pilot Okulu’ndaki eğitimi, onu Sovyetler’in en prestijli pilotlarından biri haline getirdi. Uzay görevinden sonra Kazakistan Ulusal Havacılık ve Uzay Ajansı’nın genel direktörlüğünü yürüttü; aynı zamanda Korkut Ata Devlet Üniversitesi'nde profesör olarak görev yaptı. 2002 yılında PTT’nin “2000 Yılına Mektup” kampanyasında “İlk Türk Astronotu” unvanıyla onurlandırıldı.
Evli ve iki çocuk babasıydı.
2 Ekim 1991’de Soyuz TM-13 uzay aracıyla uzaya çıkan Toktar Ebubekirov, SSCB ve Kazak SSC arasında yapılan özel bir anlaşmayla Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nde eğitilmişti. Baykonur Uzay Üssü’nden fırlatılan ekipte Rus kozmonot Alexander Volkov ve Avusturyalı Franz Viehböck de yer alıyordu. Ebubekirov, 8 gün 21 saat süren bu tarihi görevde Mir Uzay İstasyonu’nda bilimsel çalışmalara katıldı.
Fırlatma sırasında Sovyetler Birliği hala varlığını sürdürürken, iniş gerçekleştiğinde Kazakistan artık bağımsız bir devletti. Bu yönüyle Toktar Ebubekirov, "ülkesi uzaydayken değişen" ilk kozmonot olarak kayıtlara geçti.
‘Sonic Toktar’ lakabı nereden geliyor?
Uzay macerasının ötesinde Ebubekirov’un havacılık alanındaki başarıları da oldukça dikkat çekiciydi. 1989 yılında MiG-29K savaş uçağıyla ses hızını aşarak uçak gemisine iniş gerçekleştiren ilk Kazak pilot oldu. Bu olağanüstü başarı ona “Sonic Toktar” lakabını kazandırdı.
1976-1991 yılları arasında Mikoyan Tasarım Bürosu'nda (MiG) test pilotu olarak görev yaptı. Kariyeri boyunca 50’den fazla uçak modelini test etti.
Toktar Ebubekirov neden öldü?
Toktar Ebubekirov, 4 Ağustos 2025’te kalp yetmezliği nedeniyle hayata veda etti. Ailesi tarafından yapılan açıklamada, son yıllarda sağlık sorunlarıyla mücadele ettiği ancak bilimsel danışmanlık görevlerini sürdürdüğü belirtildi.
Sosyal medyada ve Türk dünyasında büyük yankı uyandıran vefatı sonrası, çok sayıda mesaj yayımlandı. Özellikle “Toktar Abi, Türk’ün uzaydaki gururu” yorumları, onun halk üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.
Toktar Ebubekirov’un uzay yolculuğu, Alper Gezeravcı ve Tuva Atasever gibi isimlerden önce gelen, Türk kökenli bir kozmonotun yazdığı destandı. Kazakistan’ın havacılık kurumlarında bıraktığı derin izler, gelecek nesillere örnek olmaya devam ediyor.
“Atatürk’le ve Türklükle gurur duyuyorum” sözleri, onun kimliğine ve bağlılığına ayna tutuyor.
